Razem na rzecz Wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka

W dniu 27 marca br. ponad 30 organizacji, w tym Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych, wystosowało do premier Ewy Kopacz apel o podjęcie przez rząd działań mających na celu wypracowanie Krajowego Planu Działań w zakresie biznesu i praw człowieka, zgodnego z Wytycznymi ONZ dotyczącymi biznesu i praw człowieka, przyjętymi jednogłośnie w czerwcu 2011 r. rezolucją Rady Praw Człowieka.

Sygnatariusze apelu podkreślili fakt, że odpowiednio opracowany Krajowy Plan Działania w zakresie biznesu i praw człowieka jest istotnym krokiem w kierunku zapewnienia stabilnego rozwoju społeczno-gospodarczego kraju opartego na poszanowaniu podstawowych praw człowieka. Jednocześnie zaapelowali o pilne wskazanie resortu/ów odpowiedzialnych za realizację ww. zadania i/lub powołanie na poziomie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów międzyresortowego zespołu w tym celu. Zawnioskowali także o przeprowadzenie konsultacji z wszystkimi grupami interesariuszy planu prac prowadzącego do wypracowania ww. Krajowego Planu Działań.

Sygnatariusze zwrócili uwagę, że mimo poparcia ww. rezolucji Rady Praw Człowieka ONZ przez Polskę oraz zobowiązania się do opracowania Krajowego Planu Działania w zakresie biznesu i praw człowieka w Konkluzjach Rady UE przyjętych 25 czerwca 2012 roku, dotychczas  administracja rządowa nie podjęła skutecznych działań w tym zakresie, co zdaniem sygnatariuszy listu jest przejawem braku systemowej wizji zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego kraju, który zapewniłby poszanowanie podstawowych wartości zawartych w Konstytucji RP i standardach praw człowieka.

Przypomniano także, że do wypracowania krajowych planów działań wezwały zarówno Rada Praw Człowieka jak i inne instytucje i organizacje międzynarodowe, w tym m.in.: Komisja Europejska, Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej i Rada Europy; zaś plany takie opracowały już m.in. Wielka Brytania, Holandia, Finlandia, Hiszpania, Dania czy Litwa, a prace rozpoczęło ponad trzydzieści innych, m.in. Szwajcaria, Niemcy, Belgia, Mozambik, Irlandia, Francja, Meksyk i U.S.A.

Wytyczne ONZ stanowią jedno z kluczowych narzędzi dotyczących przestrzegania praw człowieka w codziennej praktyce prowadzenia działalności gospodarczej, pomagających realizować strategię z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR). Uznane za wspólny punkt odniesienia swoiste ramy umożliwiające spójne i komplementarne względem siebie działania wszystkich interesariuszy wskazują: kto, co i jak powinien robić by zapewnić poszanowanie praw człowieka przez biznes.
 
Wytyczne ONZ podkreślają, że cel ów można osiągnąć wyłącznie dzięki współdziałaniu wszystkich stron i wywiązaniu się przez nie odpowiednio z:
  1. obowiązku państw do zapewnienia ochrony praw człowieka;
  2. odpowiedzialności przedsiębiorstw za przestrzeganie praw człowieka, oraz
  3. zapewnienia sprawnego i efektywnego funkcjonowania państwowych i pozapaństwowych, sądowych i pozasądowych mechanizmów rozpatrywania skarg i dochodzenia zadośćuczynienia i/lub odszkodowania w przypadku naruszeń praw człowieka przez przedsiębiorstwa.
Wytyczne ONZ w znaczącym stopniu wpłynęły na treść standardów międzynarodowych odnoszących się do CSR, w tym m.in. Wytycznych OECD dla Przedsiębiorstw Wielonarodowych, definicję CSR przyjętą przez Komisję Europejską, IFC Performance Standards, standard w zakresie raportowania GRI.4 czy ISO 26000.

Szereg państw podjęło działania na rzecz wypracowania i wdrożenia Krajowych Planów Wdrażania Wytycznych ONZ. Państwa Członkowskie UE przyjęły takie zobowiązanie w Strategii Ramowej i Planie Działania UE w zakresie praw człowieka i demokratyzacji z 2012 r.
 
Pismo do Ewy Kopacz, Prezesa Rady Ministrów RP można pobrać tutaj
Tekst Wytycznych ONZ w języku polskim można pobrać tutaj.  
 
(nq)