II Posiedzenie Podkomitetu do spraw koordynacji środków Europejskich Funduszy Strukturalnych i Inwestycyjnych na lata 2014-2020 oraz programów zarządzanych centralnie przez Komisję Europejską. - czy szybko wprowadzimy system naprawczy?

W dniu 9.01.2019r. odbyło się II Posiedzenie Podkomitetu do spraw koordynacji środków Europejskich Funduszy Strukturalnych i Inwestycyjnych na lata 2014-2020 oraz programów zarządzanych centralnie przez Komisję Europejską. OPZZ w podkomitecie reprezentuje Zygmunt Mierzejewski. Cele prac podkomitetu to-zwiększenie udziału polskich podmiotów w finansowaniu projektów środkami UE zarządzanymi bezpośrednio na poziomie Komisji Europejskiej poprzez koordynację i uporządkowanie procesu wyłaniania projektów oraz wskazywania dla nich właściwych źródeł finansowania w sposób systemowy;poprawa efektywności wykorzystania środków UE, zarówno zarządzanych bezpośrednio przez KE, jak i wdrażanych na poziomie krajowym, w ramach polityki spójności poprzez zaangażowanie środków budżetu państwa i polityki spójności na wsparcie przygotowania dobrych projektów oraz dofinansowania tych, które charakteryzują się wysoką jakością, ale nie uzyskały dofinansowania na poziomie UE;umożliwienie transferu dobrych praktyk zarówno z programów zarządzanych przez KE do polityki spójności, jak i z polityki spójności do instrumentów zarządzanych na poziomie UE. Dotychczas odbyło się jedno posiedzenie w czerwcu 2018r.

EFSI jest wspólnym działaniem Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), który funkcjonuje w ramach EBI. Fundusz jest zarządzany niezależnie. Działania i przedsięwzięcia są zatwierdzane przez niezależny komitet ds. inwestycji w oparciu o ich rentowność.

Fundusz jest ukierunkowany na przedsięwzięcia o większej wartości społecznej i gospodarczej niż przedsięwzięcia obecnie finansowane przez EBI lub istniejące programy UE. Według opublikowanego komunikatu komisji Europejskiej fundusz wspiera strategiczne inwestycje o znaczeniu europejskim, takie jak inwestycje w infrastrukturę, zwłaszcza w sieci szerokopasmowe i energetyczne, a także w infrastrukturę transportową, szczególnie w ośrodkach przemysłowych, inwestycje w kształcenie, badania i innowacje oraz w energię ze źródeł odnawialnych i efektywność energetyczną.

Posiedzenie otworzyła Pani M.Jarosińska-Jedynak, Podsekretarz Stanu MIiR. Podkreśliła, że trzeba pokonać bariery utrudniające aplikowanie o środki EFSI. Istnieje potrzeba skoordynowania działań skupiając je w jednej instytucji odpowiadającej za wszystkie działania. Poprawi to efektywność w pozyskiwaniu środków. Ten temat otrzymał zielone światło podczas obrad Rady Ministrów 28.11.2018r. Planujemy szerokie działania i apelujemy do was o pomoc w ich realizacji. Zaktywizujemy MŚP oraz Spółki Skarbu Państwa.

Następnie kierunki działań na poziomie KE w zakresie harmonizacji działań dotyczących EFSI i programów zarządzanych centralnie omówił C.Todd ( DG REGIO). Dużo mówił o potrzebie lepszej komplementarności działań, pozyskiwaniu środków z różnych projektów i radykalnym wzmocnieniu mechanizmów koordynacji działań. Potrzeba jest nadbudowy działań na istniejących rozwiązaniach. Dobrym polskim rozwiązaniem są inteligentne specjalizacji trzeba to rozwijać i odpowiednio wykorzystać.

Założenia systemu koordynacji udziału w programach zarządzanych centralnie przez KE przedstawił Pan Robert Dzierzgwa, Dyrektor Departamentu Strategii Rozwoju, MIiR.

Nastąpi zwiększenie liczby polskich podmiotów aplikujących o środki UE zarządzane centralnie i udziału finansowego Polski w tych programach poprzez stworzenie systemu koordynacji programów zarządzanych centralnie przez KE. Decyzją Rady Ministrów z dnia 27.11. br. za koordynację realizacji programów zarządzanych centralnie odpowiada Minister Inwestycji i Rozwoju

Obecna diagnoza: NISKI UDZIAŁ POLSKI W PROGRAMACH DZIAŁU 1 A BUDŻETU UE obejmującego m.in. dominujące finansowo programy zarządzane centralnie przez KE. Łączny udział Polski w tych programach pozostaje w 2017 r. na poziomie ok.1,7% budżetu programów, co plasuje Polskę na odległym miejscu wśród krajów UE.

Dla największego programu Horyzont 2020 – Polska jest płatnikiem netto. Wkład roczny PL na poziomie 3,2% rocznej alokacji programu ok. 320 mln EUR, a udział PL w H2020 w 2017 r. to 0,9% na poziomie transferów - 73,6 mln EUR.

BRAK KOORDYNACJI INSTYTUCJI ODPOWIEDZIALNYCH ZA POSZCZEGÓLNE PROGRAMY – punkty kontaktowe programów zlokalizowane są w różnych instytucjach podległych różnym ministrom, co skutkuje brakiem jednolitego strategicznego podejścia do realizacji programów zarządzanych centralnie przez KE.

ROZPROSZENIE INSTYTUCJI ODPOWIEDZIALNYCH ZA PROGRAMY – powoduje słabą rozpoznawalność programów, brak synergii działań informacyjno-promocyjnych oraz utrudnienie w dotarciu do grup docelowych z ofertą.

CEL określony w Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju – wzrost udziału polskich podmiotów w ogólnej puli środków zarządzanych centralnie przez KE, do 2,5% w 2020 r. oraz do 5% w 2030 r. Należy zatem założyć, że konieczne jest radykalne zwiększenie składanych aplikacji na poziomie programów poniżej średniej (np. Horyzont 2020)

W związku z tym konieczne jest wprowadzenie systemu koordynacji udziału polskich podmiotów w programach zarządzanych centralnie obejmującego:

działania strategiczne, system monitorowania, system sprawozdawczości, działania informacyjne i promocyjne.

Koordynacja programów zarządzanych centralnie przez MIiR polegać będzie na:

analizie bieżącego stanu realizacji wszystkich programów,

monitorowaniu wdrażania programów i osiągania celów (SOR – 2,5%)

analizie problemów i barier we wdrażaniu programów z wykorzystaniem narzędzi analitycznych i ewaluacyjnych

przeglądzie wyników negocjacji rozporządzeń dla programów zarządzanych centralnie na perspektywę 2021-2027

koordynacji działań podejmowanych w ramach programów z EFSI Podmiot odpowiedzialny za koordynację – Podkomitet - regularne spotkania, członkowie Podkomitetu – przedstawiciele właściwych resortów, przedstawiciele regionów, dyrektorzy KPK, partnerzy społeczni i gospodarczy.

Następnie Propozycje działań promocyjnych dotyczących instrumentów zarządzanych centralnie przedstawiła Pani Agnieszka Clarey, Dyrektor Departamentu Promocji Funduszy Europejskich, MIiR.

Główne działania promocyjne: Podstrona na Portalu Fundusze Europejskie ,Publikacje o Funduszach Europejskich, Kampania crossmediowa, Działania informacyjno-promocyjne

Dobre praktyki we wdrażaniu COSME i instrumentów finansowych w programach zarządzanych centralnie przez KE omówił Pan Arkadiusz Lewicki, Dyrektor KPK ds. Instrumentów Finansowych Programów UE, Związek Banków Polskich.

ZM w swoim wystąpieniu zwrócił uwagę że podkomitet nie podejmuje decyzji jak powiedział dyrektor Dzierzgwa a przygotowuje i przekazuje rekomendacje. Jak jest tak dobrze jak wynika z poprzedniej prezentacji pana Zygmunta Krasińskiego to dlaczego jest tak źle? Podczas pierwszego posiedzenia przedstawiono te same problemy i zagrożenia, apelowano o podjęcie prac w celu zwiększenia naszego udziału w projektach UE. Błędem jest to, że niewiele od tego czasu się zmieniło nasz udział dalej oscyluje wokół 1 % pomimo, że w założeniach w 2020r. ma wynosić 2,5% a w 2030r. dojść do 5%. Apelowaliśmy o szereg działań i częste spotkania oraz powołanie tematycznych grup roboczych. Z dzisiejszych informacji wynika, że prace ulegną przyspieszeniu i grupy robocze zostaną powołane. Wnioskujemy aby zaplanowane informacje , które będziemy kwartalnie otrzymywać nie były tylko statystyczne z których niewiele wynika a pogłębione. Na ile to ustalimy podczas dalszych prac. Posiedzenia podkomitetu nie powinny być raz w roku a raz w kwartale. Trzeba też dokonać analizy dlaczego np. udział Hiszpanii to 10% a nasz 1,7%?

Z uwagami zgodziła się strona rządowa, ustalając spotkania kwartalne i kilka grup roboczych powołanych w styczniu.

Z. Mierzejewski