Zdecydowana większość działań Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych (EKZZ) jest obecnie skupionych na zapewnieniu, najlepszego z punktu widzenia interesów pracowników, wdrożenia w życie Europejskiego Filaru Praw Socjalnych. To główny wniosek z dwudniowych obrad Komitetu Wykonawczego EKZZ, który miał miejsce w Brukseli w dniach 7-8 marca 2018 r. Na spotkaniu OPZZ reprezentowali Piotr Ostrowski, dyrektor Wydziału Międzynarodowego oraz Adam Rogalewski, specjalista ds. europejskich OPZZ oraz członek Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego.

Warto przypomnieć, że Europejski Filar Praw Socjalnych, po raz pierwszy zaprezentowany przez Komisję Europejską w kwietniu zeszłego roku, to 20 zasad, które służą budowaniu europejskiej polityki społecznej, poprzez m. in. wspieranie sprawiedliwych i sprawnie funkcjonujących rynków pracy oraz systemów opieki społecznej. Zasady te mają ukierunkować nowy proces konwergencji (równania w górę) w całej Europie oraz zapewnić lepsze warunki życia i pracy. Rada OPZZ w swoim stanowisku z dnia 28 czerwca 2017 roku poparła przyjęcie Filaru. Ostatecznie Europejski Filar Praw Socjalnych został oficjalnie proklamowany na Szczycie Społecznym w Goeteborgu w listopadzie 2017 roku, w obecności m.in. przewodniczącego OPZZ. Należy podkreślić, że Filar nie wiąże prawnie krajów członkowskich a jedynie instytucje unijne, zobowiązując je do działań mających na celu wprowadzenie w życie jego zasad. Pierwszym przykładem działań w tym zakresie jest propozycja rewizji dyrektywy o pracownikach delegowanych, gdzie zasada „równa płaca za tę samą pracę w tym samym miejscu” odzwierciedla się w rozdziale II Filaru. Filar pokazuje zatem, że Unia Europejska (UE) od teraz nie ma dbać tylko o efektywność rynków, ale także o sprawiedliwość społeczną. Tym samym Filar faktycznie stanowi początek, a nie zakończenie, procesu społecznej konwergencji UE.

Komisja Europejska od samego początku zapewniała, że Filar nie będzie tylko zbiorem ładnie brzmiących zasad, ale będą one systematycznie przekształcane w prawo europejskie. Trzeba przyznać, że Komisja, co prawda z pewnymi zastrzeżeniami, których nie da się uniknąć, wywiązuje się z obietnic. Obecnie trwają konsultacje projektów dwóch dyrektyw, które bezpośrednio odwołują się do Filaru.

Pierwszy dotyczy Dyrektywy w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy. Chodzi w niej o stworzenie ogólnoeuropejskich zasad minimalnych dotyczących zatrudnienia. Projekt został jednoznacznie odrzucony przez Parlament Szwecji w ramach procedury tak zwanej „żółtej kartki”, uznając go za naruszający zasadą subsydiarności (ingerowania przez UE w rozwiązania, które mogą być rozstrzygane na poziomie krajowym). Szwedzkie organizacje związkowe także dostrzegają zagrożenia dla wypracowanego w ich kraju modelu stosunków pracy opartego na autonomicznych porozumienia zbiorowych partnerów społecznych, ale są skłonne do poszukiwania kompromisu. Pozostałe organizacje związkowe z całej Europy popierają inicjatywę Komisji, choć z pewnymi zastrzeżeniami. Kontrowersje budzi przede wszystkim ustalenie minimalnego okresu pracy na okres próbny do 6 miesięcy, w sytuacji gdy w wielu krajach już teraz jest on zdecydowanie krótszy. Adam Rogalewski, w trakcie swojego wystąpienia, zwrócił uwagę na objęcie zapisami dyrektywy pracowników w gospodarstwach domowych oraz wyraził ubolewanie, że w projekcie brak jest czytelnego odrzucenia umów śmieciowych. Druga dyrektywa, dotycząca równowagi między życiem rodzinnym i zawodowym, wzbudza mniejsze kontrowersje związków zawodowych, ale już bardzo duże ze strony rządów krajów członkowskich. Także jednak i ona stanowi ważny wkład na rzecz społecznej konwergencji w Europie.

Gościem specjalnym na posiedzeniu Komitetu był Michel Barnier, główny negocjator Unii Europejskiej w sprawie Brexitu. Michel Barnier przedstawił meandry procesu rozstawania się Wielkiej Brytanii z UE i dążeniem do zagwarantowania jak najlepszej pozycji kontynentalnej Europy, jej obywateli i pracowników z punktu widzenia ich interesów. EKZZ stoi na stanowisku, że – aby zagwarantować prawa pracownicze dla obywateli UE w Wielkiej Brytanii i brytyjskich pracowników w UE – Wielka Brytania powinna związać się z UE unią celną i pozostać w jednolitym rynku (podobnie jak ma to obecnie miejsce np. w przypadku Norwegii). Stanowisko Wielkiej Brytanii jest jednak zdecydowanie odmienne, co wiązać się będzie z ustanowieniem sztywnych granic i kontroli (jak z krajem trzecim) i grozić może w przyszłości nie tylko „wojną handlową” z UE, ale także trudnymi do przewidzenia negatywnymi konsekwencjami dla pracowników, z obniżaniem standardów życia i pracy włącznie. To z pewnością zła wiadomość dla polskich pracowników w Wielkiej Brytanii.

EKZZ rozpoczyna także przygotowania do ogrywania znaczącej roli podczas kampanii wyborczej przed wyborami do Parlamentu Europejskiego, które zaplanowano na 26-29 maja 2019 roku. Tuż przed wyborami – w dniach 21-24 maja 2019 r. w Wiedniu - odbędzie się Kongres EKZZ, na którym EKZZ planuje duże wydarzenie polityczne z kandydatami na przewodniczącego Komisji Europejskiej. Trwa także kampania na rzecz wzrostu płac w Europie, w którą OPZZ jest także aktywnie włączone. Jej ostatnim etapem jest tzw. sojusz na rzecz konwergencji płac w Europie i adresowany głównie do krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Musimy już teraz rozpocząć dyskusję jak kontynuować obecną kampanię na rzecz wzrostu płac w Europie w przyszłości, bo możemy być pewni, że w tym roku z pewnością nie uda nam się zniwelować różnic, podkreślił w swoim wystąpieniu Piotr Ostrowski. EKZZ w dn. 26 czerwca 2018 roku w Sofii (z uwagi na bułgarską Prezydencję w Radzie) planuje zorganizować dużą konferencję europejską na rzecz konwergencji płac. OPZZ także będzie tam obecne.