W dniu 20 maja 2019 r. odbyło się posiedzenie Zespołu problemowego RDS ds. gospodarczych i rynku pracy. Ze strony OPZZ w posiedzeniu uczestniczyli: Leszek Mietek, Dariusz Potyrała oraz jako ekspert Zygmunt Mierzejewski.

W pierwszym punkcie odbyła się dyskusja na temat projektu ustawy o zmianie ustawy- prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw.

Stron rządowa omówiła proponowane zmiany.

Obecnie problematyka funkcjonowania tzw. podziemnych tras turystycznych jest uregulowana w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze oraz rozporządzeniu Ministra Energii z dnia 23 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych. Przepisy prawne nie są jednoznaczne i czytelne, a niekiedy są nazbyt rygorystyczne w stosunku do warunków i zagrożeń, jakie w rzeczywistości w nich występują. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 P.g.g. przepisy ustawy, z wyjątkiem działu III (Koncesje), stosuje się odpowiednio do robót prowadzonych w wyrobiskach zlikwidowanych podziemnych zakładów górniczych w celach innych niż określone ustawą, w szczególności turystycznych, leczniczych i rekreacyjnych. Choć dotychczas w przepisach prawa nie została zawarta definicja legalna pojęcia „podziemna trasa turystyczna”, to jednak w na podstawie art. 21 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw podmioty, które w dniu wejścia w życie ustawy wykonywały działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 P.g.g. (w szczególności turystyczną, leczniczą lub rekreacyjną) zostały zobowiązane do dostosowania jej do wymagań określonych w P.g.g., w tym do zawarcia umowy o ustanowienie użytkowania górniczego, w terminie do 1 stycznia 2019 r.

W związku z tym, niezbędne jest podjęcie prac legislacyjnych w obszarze ustawy P.g.g., prowadzących nie tylko do zwiększenia efektywności funkcjonowania tego typu obiektów, ale także do uchronienia niektórych z nich przed likwidacją wobec konieczności dostosowania do zbyt rygorystycznych obowiązków w stosunku do rzeczywistych potrzeb. Projekt ustawy ma na celu uregulowanie na nowo i w sposób kompleksowy wspomnianej problematyki, w tym wymagań, które muszą zostać zrealizowane do rozpoczęcia i prowadzenia działalności innej niż górnicza, w szczególności turystycznej, leczniczej lub rekreacyjnej w tego typu obiektach oraz zasad bezpieczeństwa osób przebywających na ich terenie.

Drugim zaniedbanym obszarem są regulacje dotyczące bursztynu, które w aktualnym kształcie umożliwiają rozwój patologicznych zachowań związanych z nielegalnym wydobyciem tego surowca. Obecnie powszechnie stosowaną praktyką jest prowadzenie eksploatacji na podstawie projektów robót geologicznych (tj. quasi koncesjach na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż). Organy koncesyjne na szczeblu marszałkowskim i starościańskim zatwierdzają projekty zawierające roboty geologiczne, prowadzące do eksploatacji złoża, a nie jak to być powinno do jego udokumentowania, które doprowadzają de facto do wyeksploatowania złoża. Nie do przyjęcia jest bowiem zatwierdzanie projektów robót geologicznych opartych na wykonywaniu otworów metodą hydrauliczną, najczęściej o bardzo gęstej siatce otworów, które doprowadzają do znacznego wyeksploatowania złoża. Po ukończeniu robót w ramach projektów zatwierdzonych przez wskazane organy koncesyjne, przedsiębiorcy nie występują następnie o wydanie koncesji wydobywczej. Przykładowo w woj. pomorskim obowiązywała 1 koncesja i 167 decyzji zatwierdzających projekty robót górniczych (stan na 31 października 2017 r.), co w efekcie prowadzi do powstania wymiernych strat dla Państwa. W ciągu ostatnich 10 lat, co do zasady, uwidocznił się znaczący wzrost cen bursztynu, z fluktuacjami w górę i w dół, który podlega wahaniom w zależności od popytu na ten surowiec na świecie oraz jego dostępności na rynku, podczas gdy stawka opłaty eksploatacyjnej pozostaje od 15 lat na tym samym poziomie. Istotnym jest, że przez ten okres czasu, średnie ceny bursztynu wzrosły kilkukrotnie, a jednostkowo mogą sięgać nawet do 130 tys. zł za kg. Przyczyną wyraźnego wzrostu cen jest duży popyt w Chinach na ten surowiec, gdzie wyroby z bursztynu stały się bardzo popularne. Ponadto do wzrostu cen przyczyniło się ograniczenie eksportu bursztynu z Okręgu Kaliningradzkiego, gdzie znajduje się znaczna część eksploatowanych zasobów bursztynu na świecie. Ograniczenie to jest związane z administracyjnym zakazem wywozu bursztynu z Rosji (można wywozić jedynie wyroby za okazaniem dowodu zakupu). Przewiduje się, że pomimo korekty cenowej, która miała miejsce w ostatnim okresie, wysokie ceny bursztynu utrzymają się w średnioterminowym horyzoncie czasowym. Obecne stawki opłat eksploatacyjnych za wydobywanie bursztynu są bardzo niskie w stosunku do cen surowca na rynku. Stawka, zgodnie z załącznikiem do obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 16 lipca 2018 r. w sprawie stawek opłat na rok 2019 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego (M.P. 2018 poz. 725), wynosi obecnie dla bursztynu 10,96 zł za kg surowca, zaś cena surowca na rynku wynosi średnio ok. 3 tysiące zł za kg. Na skutek niezwykle niskiej stawki opłaty eksploatacyjnej w stosunku do cen bursztynu swoje potencjalne wpływy traci Państwo (NFOŚiGW oraz gminy). Utrzymujący się w ostatnich latach wzrost cen bursztynu powoduje automatycznie, że coraz więcej osób zajmuje się nielegalnym wydobyciem tej kopaliny, przy okazji degradując środowisko naturalne (metoda mechanicznego wypłukiwania surowca z piasku – otwory hydrauliczne). Jednocześnie przy braku kar o odpowiedniej wysokości, dodatkowo wzrosło ryzyko nielegalnego wydobycia bursztyn. Kary wynikające z uprawiania tego typu działalności są niewielkie, w związku z tym proceder nieustannie się rozwija. Dotychczasowa praktyka pokazuje, że kary pieniężne (czterdziestokrotna stawka eksploatacyjna dla wydobytej kopalin pomnożona przez ilość wydobytego surowca) oraz kwalifikacja czynu jako wykroczenie, nie zniechęcają do nielegalnego wydobywania bursztynu. Zyski będące rezultatem tej nielegalnej działalności, przy obecnych cenach bursztynu sprawiają, że opłacalnym stało się ponoszenie ryzyka związanego z otrzymaniem kary za ten proceder, w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy.

W trakcie dyskusji strona rządowa przyznała się ,że trwają konsultacje z samorządami oraz, że jest 70 stron zgłoszonych uwag i poprawek do projektu. D.Potyrała zgłosił uwagę, że oczekujemy nie tylko przekazania uwag, ale oceny ich i przygotowania nowego projektu tak abyśmy mogli się do niego odnieść.

Następnie odbyła się dyskusja na temat projektu ustawy o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców i programie mobilizacji gospodarki.

Płk.R.Woźniak przedstawił założenia projektu, który jest już 5 poprawioną wersją.

Ustawa gwarantuje: ZABEZPIECZENIE POTRZEB OBRONNYCH PAŃSTWA
W TYM SIŁ ZBROJNYCH RP, PRZYGOTOWANIE PRZEDSIĘBIORCÓW DO REALIZOWANIA ZWIĘKSZONYCH ŚWIADCZEŃ NA RZECZ SIŁ ZBROJNYCH ORAZ ORGANÓW PORZĄDKU PUBLICZNEGO, FINANSOWANIE UTRZYMYWANIA PRZEZ PRZEDSIĘBIORCÓW NIECZYNNYCH MOCY PRODUKCYJNYCH.

Obecnie jest: Brak mechanizmów prawnych umożliwiających dostosowanie zakresu zadań obronnych do zmieniających się potrzeb systemu obronnego państwa, Luka prawna w ustawie …, nie zawiera delegacji do wydania przepisów wykonawczych w obszarze PMG- rangi rozporządzenia. Niesatysfakcjonujący poziom zabezpieczenia potrzeb w ramach PMG - wynoszący ok. 45%. Brak możliwości finansowania zadań w ramach PMG w czasie innym niż po wprowadzeniu stanów nadzwyczajnych. Niesprecyzowana funkcja i rola ministra ON w obszarze PMG.

Projekt określa: wymagania dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym, procedury umieszczania przedsiębiorców w wykazie przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym i ich skreślania z tego wykazu, organy administracji rządowej właściwe w zakresie organizowania oraz sprawowania nadzoru i kontroli nad realizacją zadań na rzecz obronności, zadania na rzecz obronności państwa realizowane przez przedsiębiorców, w tym przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym, zasady realizacji oraz finansowania, zadań na rzecz obronności, oraz zasady pokrywania ponoszonych przez przedsiębiorców kosztów związanych z realizacją tych zadań w czasie pokoju, zakres, zasady opracowania i uruchamiania programu mobilizacji gospodarki, wprowadzając możliwość jego uruchomienia jeszcze przed wprowadzeniem stanów nadzwyczajnych, Ministra Obrony Narodowej jako koordynatora wszystkich działań związanych z opracowaniem i realizacją (funkcjonowaniem) PMG w państwie w czasie „P” oraz „W”, obowiązki dla przedsiębiorców, na których zostaną nałożone zadania na rzecz obronności państwa, kontrola przedsiębiorców oraz sankcje, jakim będą podlegali przedsiębiorcy nie wykonujący zadań na rzecz obronności państwa, konieczne zmiany w innych przepisach prawa.

Podczas dyskusji Zygmunt Mierzejewski wniósł dwie poprawki do projektu:

W art 14 dodać punkt;

14x) Wydatkowane przez przedsiębiorcę koszty pozyskiwania świadectw bezpieczeństwa przemysłowego, koniecznych do realizacji nałożonych zadań na rzecz obronności Państwa, będą zwracane w pełnej wysokości.

Uzasadnienie:

Wnioskujemy o zwolnienie z części kosztów jw., ponoszonych zwykle z racji nałożenia zadań, nie unikamy natomiast pozostałych znacznych kosztów związanych z zapewnieniem ochrony informacjom niejawnym. (certyfikaty bezpieczeństwa osobowego, koszty adaptacji pomieszczeń i wyposażenia, osobowe -Pełnomocnik ds. OIN). Przykładowo w przypadkach świadectw bezpieczeństwa przemysłowego do klauzuli „Ściśle Tajne” koszty te ponoszone są co pięć lat.

art. 21 ustęp 6

Informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 2, przedsiębiorca przedstawia za półrocze w terminach do dnia 20 lipca za pierwsze półrocze danego roku, oraz za drugie półrocze* do dnia 10 lutego roku następnego.

*- z materiału GUS wynika, że nie ma sprawozdań za II półrocze. (być może to jest błąd)

 proponowana zmiana

6a. W przypadku Spółek giełdowych informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 2d, przedsiębiorca przedstawia w terminach wynikających zładu korporacyjnego tj. po upublicznieniu sprawozdań finansowych półrocznych i rocznych*.

*Spółki giełdowe i inne nie publikują sprawozdań z II półrocze. (za rok narastająco)

Uzasadnienie:

Określone w art21 ustęp 6 terminy nie są możliwe do dotrzymania z uwagi na upublicznienie sprawozdań finansowych w terminach:

1. za pierwsze półrocze danego roku do 5 września danego roku ( projekt 20 lipca)

2. za rok obrotowy do 25 kwietnia roku następnego ( projekt 10 luty).

Pracodawcy generalnie skrytykowali projekt uzasadniając, że powinny obowiązywać zasady umowne a nie nakazowe -dążymy do nowoczesnej gospodarki a nie archaicznej. Prezydent A.Malinowski ocenił, ze chyba nie osiągniemy porozumienia w tej materii.

ZM