Konferencja RDS – Prawo zamówień publicznych okiem partnerów społecznych

W Centrum Partnerstwa Społecznego Dialog odbyła się konferencja zorganizowana przez partnerów społecznych Rady Dialogu Społecznego. Do udziału w konferencji zaproszenie przyjęli eksperci reprezentujący szerokie grono interesariuszy rynku zamówień publicznych oraz partnerzy społeczni RDS.

Na konferencji uczestnicy rozmawiali na temat roli partnerów społecznych w kreowaniu polityki zamówień publicznych, praktyki stosowania klauzul społecznych oraz wymogu zatrudnienia na umowę o pracę w realizacji zamówień publicznych a także funkcji in-house w realizacji zadań publicznych, barierach udziału małych i średnich firm w zamówieniach. Na końcu uczestnicy zapoznali się z możliwą rolą mediacji w zamówieniach publicznych.

W panelu poświęconym roli partnerów społecznych w kreowaniu polityki zamówień publicznych Dobrawa Biadun, przewodnicząca doraźnego Zespołu ds. zamówień publicznych rozmawiała z Mariuszem Haładyjem, podsekretarzem stanu w Ministerstwie Inwestycji i Technologii, Magdaleną Olejarz, dyrektorem Departamentu UE i Współpracy międzynarodowej UZP oraz Markiem Kowalskim, przewodniczącym Federacji Przedsiębiorców Polskich o udziale partnerów społecznych w procesie stanowienia prawa oraz planach ministerstwa i UZP dotyczących nowego prawa zamówień publicznych. Sygnalizowano także bieżące problemy na rynku zamówień związane z silnym wzrostem cen wyrobów budowlanych.

Podczas części dotyczącej klauzul społecznych uczestnicy dzielili się doświadczeniami stosowania aspektów społecznych i zielonych w zamówieniach publicznych. Rozważali także bariery powodujące, że skala zastosowania tych kryteriów wyboru i realizacji zamówień jest nadal niska, choć od 2016 r. wzrosła. W 2017 r. udział społecznych zamówień publicznych w ogólnej liczbie udzielonych zamówień wyniósł 17%, podczas gdy wartość społecznych zamówień publicznych w odniesieniu do łącznej wartości udzielonych zamówień stanowiła 26%. W 2017 r. udział zielonych lub innowacyjnych zamówień publicznych w ogólnej liczbie udzielonych zamówień wyniósł niespełna 1%, podczas gdy ich wartość stanowiła ok. 2% łącznej wartości udzielonych zamówień. Niespełna 25% wszystkich zamawiających objętych Zaleceniami Rady Ministrów, które nakazują stosować klauzule społeczne, uwzględniły aspekty społeczne w zamówieniach publicznych. W tej części konferencji wzięli udział pani Magdalena Olejarz z UZP, pan Paweł Łukasiewicz, doradca ekonomiczny z Departamentu Administracji Publicznej Najwyższej Izby Kontroli, pan Roman Cieślak p.o. dyrektora Wydziału Zamówień Publicznych, pan Marek Gruchalski, specjalista ds. ekonomii społecznej, Stowarzyszenie na rzecz spółdzielni socjalnych i pan Krzysztof Morawski, przewodniczący Związku Zawodowego Pracowników Drogownictwa RP. Biuro OPZZ reprezentowała Katarzyna Pietrzak z Zespołu Polityki Gospodarczej.

Upowszechnienie stosowania klauzul społecznych jest ważne dla zwiększenia roli aspektów społecznych i zielonych w zamówieniach publicznych. Dzięki temu zamówienia byłyby bardziej odpowiedzialne społecznie i realizowałyby inne polityki państwa. Przez to w większym stopniu funkcjonowałby w kraju europejski model społeczny łączący zrównoważony wzrost gospodarczy z lepszymi warunkami życia i pracy. Chodzi o tworzenie gospodarki, w której osiąga się określony zestaw standardów społecznych, takich jak: wysokiej jakości miejsca pracy, równe szanse, niedyskryminacja w tym płacowa, różnorodność w miejscu pracy, włączenie grup defaworyzowanych, ochrona socjalna dla wszystkich, włączenie społeczne, dialog społeczny, wysokiej jakości stosunki pracy oraz angażowanie ludzi w podejmowanie decyzji, które ich dotyczą, w tym upowszechnienie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw (CSR). Katarzyna Pietrzak z OPZZ zaznaczyła, że bez uporządkowania sytuacji na rynku zamówień w zakresie godnych warunków pracy i przestrzegania praw pracowniczych trudno będzie upowszechnić bardziej zaawansowane aspekty w zamówieniach (klauzule społeczne, aspekty społeczne i środowiskowe) oraz zwiększyć ich rolę w realizacji polityki państwa.

Powyższy punkt widzenia był osią dyskusji podczas panelu dotyczącego stosowania w zamówieniach publicznych wymogu zatrudnienia na umowę o pracę. W rozmowie prowadzonej przez Sylwię Szczepańską z NSZZ Solidarność wzięli udział Katarzyna Duda, ekspert Ośrodka Myśli Społecznej im. Ferdynanda Lassalle’a, Michał Kulczycki, Przewodniczący NSZZ Solidarność Pracowników Ochrony i Cateringu i Sprzątania, Marek Kowalski, Przewodniczący Federacji Przedsiębiorców Polskich, Iwona Bendorf-Bundorf, Prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej w Olsztynie oraz Dariusz Mińkowski, zastępca Głównego Inspektora Pracy. Wymieniono poglądy na temat jakości stosowania wymogu zatrudnienia na umowę o pracę w zamówieniach publicznych. Okazuje się, że mimo, że wymóg ten jest stosowany i to częściej niż w poprzednich latach, to jego jakość nie jest wysoka lub sens przepisów jest w praktyce wypaczany. Badania wskazują także, że warunki zatrudnienia niektórych osób, które realizują zamówienia, są często nie tylko złe ale także niegodziwe, szczególnie w branży ochrony oraz w ochronie zdrowia.

W drugiej części konferencji omawiano funkcję in-house w realizacji zamówień publicznych (realizacji zadań publicznych przez jednostki samorządu terytorialnego przez podległe im podmioty zamiast przez firmy prywatne w zamówieniu publicznym). W panelu prowadzonym przez Wojciecha Hartunga, eksperta Konfederacji Lewiatan rozmawiano o uprawnieniach zamawiających publicznych do kształtowania rynku w kontekście podstawowych celów regulacji dotyczących zamówień publicznych – konkurencyjności, innowacyjności, realizacji zadań publicznych. Rozważano dotychczasowe doświadczenia i wynikające z nich wnioski w kontekście ewentualnej potrzeby nowej regulacji. W dyskusji wzięli udział Agnieszka Fiuk ze Związku Pracodawców Gospodarki Odpadami, Tomasz Krzyżanowski z Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji oraz Marek Wójcik, przedstawiciel Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu.

Następnie przedstawiono wyniki ekspertyzy wykonanej na potrzeby prac doraźnego Zespołu problemowego ds. zamówień publicznych RDS w zakresie barier dostępu do zamówień publicznych MŚP w Polsce.

Ostatnia część konferencji była poświęcona omówieniu celowości wprowadzenia do przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych obowiązku podjęcia przedsądowej mediacji we wstępnej fazie zidentyfikowania powstałego sporu. Rola mediacji została uznana za ważne narzędzie porozumienia się w kwestiach spornych zarówno w procesie realizacji zamówienia jak i w przypadku sporu na tle zrealizowanego już produktu czy usługi. Problem polega jednak na tym, że w praktyce niezwykle rzadko korzysta się z mediacji w zamówieniach publicznych, choć już teraz są takie możliwości prawne. Rozmowę w tym temacie prowadził Roman Rewald – mediator w Centrum Mediacji działającym przy Konfederacji Lewiatan a wzięli w niej udział Kalina Wośkało, ekspert CAS sp. z o.o., Janusz Niedziela, radca prawny, wiceprezes Zarządu Forum Edukacyjnego Centrum Zamówień Publicznych sp. z o.o. i Henryk Walczewski – sędzia, główny specjalista w Departamencie Legislacyjnym Prawa Cywilnego w Ministerstwie Sprawiedliwości. Zgodzono się, że mediacja wpłynęłaby na obniżenie wysokich kosztów postępowań sądowych zarówno po stronie powodów i pozwanych jak i bardzo wysokich kosztów samego wymiaru sprawiedliwości. Poza tym, rozwiązanie sporów dotyczących wykonywania umowy o zamówienie publiczne w drodze polubownej ułatwiłoby współpracę stron w przyszłości. Rozważano zatem jak upowszechnić polubowne rozwiązywanie sporów w drodze mediacji w praktyce.

(KP; materiały CPS Dialog)