OPZZ przedstawiło rządowi opinię do projektu ustawy budżetowej na rok 2020. Wskazujemy w opinii, że jego polityka nie będzie w kolejnym roku skutecznie przezwyciężać długoterminowych wyzwań społecznych i gospodarczych kraju związanych z niską: aktywnością zawodową pracowników i jakością miejsc pracy. Niewystarczające inwestycje przedsiębiorstw i nakłady na badania i rozwój w sektorze prywatnym a zarazem niedostateczny wzrost wydatków państwa na ten cel w związku z równoważeniem budżetu powodują, że wzrost innowacyjności gospodarki będzie nieoptymalny wobec konieczności oparcia konkurencyjności gospodarki o wyższą wartość dodaną produktu. Przez to projekt budżetu nie będzie w naszej ocenie wspierał skutecznie realizacji celów Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju.

OPZZ uważa, że państwo powinno tworzyć najlepsze warunki do tego, aby poprawa sytuacji materialnej gospodarstw domowych i wzrost dochodów do ich dyspozycji były oparte o dochody z pracy. Niezbędny jest wzrost wynagrodzeń, w szczególności płac niskich. Są to działania kluczowe dla wzrostu jakości miejsc pracy w kolejnych latach. W naszej ocenie w projekcie budżetu ten kierunek działania nie jest skutecznie zrealizowany. Uważamy, że projekt budżetu państwa nie zawiera systemowych rozwiązań, które – po pierwsze zwiększą dochód do dyspozycji pracujących poprzez systemowe zmiany w podatku dochodowym od osób fizycznych. Po drugie – zaktywizują osoby długotrwale bezrobotne lub pozostające poza rynkiem pracy – we wszystkich kategoriach wiekowych. Proponowane w tym zakresie przez rząd działania np. obniżające PIT dla osób do 26. roku życia są niewystarczające i fragmentaryczne, a ich pozytywne rezultaty niepewne. Projekt utrzymuje ponadto niesprawiedliwy społecznie system podatkowy, który dodatkowo nie zwiększa atrakcyjności podatkowej zatrudnienia. Uchwalone w bieżącym roku przepisy, nie są właściwą odpowiedzią na problemy, które generuje dzisiaj system podatkowy. Dualizm rynku pracy, świadczenie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych zamiast na podstawie umowy o pracę, preferowanie samozatrudnienia a nie pracy wykonywanej na podstawie Kodeksu pracy – to tylko niektóre z nich. Dlatego OPZZ w opinii przedstawiło postulaty związane z przekrojową reformą systemu podatkowego.

OPZZ niepokoi poziom inwestycji w gospodarce w szczególności prywatnych. Elementem, który może stanowić bodziec dla przedsiębiorstw do uruchomienia inwestycji jest ustalona na 2020 r. wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przedsiębiorstwa chcące rozwijać swoją działalność biznesową powinny zwiększać nakłady inwestycyjne na badania i rozwój służące zwiększeniu ich innowacyjności. Konieczność podniesienia jakości miejsc pracy poprzez inwestycje we wzrost bezpieczeństwa i higieny pracy także powinny spowodować zwieszenie się nakładów na sprzęt i nowe technologie produkcji. Czynnik, jakim jest wysokość płacy minimalnej, powinien wpływać na decyzje przedsiębiorstw o odchodzeniu od konkurowania niskimi kosztami pracy. Wzrost płacy minimalnej to zatem właściwe narzędzie na rzecz zwiększania innowacyjności gospodarki.

OPZZ zwróciło się ponadto do rządu, by projekt budżetu przewidywał adekwatną wysokość nakładów na wydatki instytucji publicznych i samorządowych w związku z ustaleniem przez Radę Ministrów wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wyłączenia dodatku stażowego ze składników płacy minimalnej. To kluczowe nie tylko dla warunków pracy zatrudnionych w sektorze publicznym, ale także możliwość wykonywania przez instytucje rządowe jak i samorządy zadań w trybie zamówień publicznych za pomocą przedsiębiorstw prywatnych. Ustalona wysokość płacy minimalnej na 2020 r. będzie wymagać większych wydatków na bieżącą działalność oraz waloryzację umów o zamówienie publiczne już zawartych.

OPZZ negatywnie oceniło, przyjęty w projekcie budżetu wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w sferze budżetowej. Wbrew zapowiedziom rządzących, nie gwarantuje on zasadniczej poprawy sytuacji płacowej osób zatrudnionych w państwowej sferze budżetowej i nie wzmacnia pozycji państwa jako pracodawcy oferującego atrakcyjne miejsca pracy. Płace wielu pracowników sektora finansów publicznych, m.in. zatrudnionych w usługach publicznych czy pracowników służby cywilnej nie pozwalają na godziwe życie. Dlatego wynagrodzenia tych pracowników powinny wzrosnąć o co najmniej 15 proc.

W opinii OPZZ podkreśliło także, że jakość usług publicznych finansowanych z budżetu państwa nadal wymaga poprawy np. w zakresie edukacji, dostępności publicznych żłobków i przedszkoli, wsparcia opieki długoterminowej, instytucji wsparcia rodzin takich jak ośrodki wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, ośrodki pomocy społecznej, centra pomocy rodzinie oraz wsparcia opieki długoterminowej. Wiąże się to z koniecznością wzrostu nakładów na usługi publiczne. Inaczej to gospodarstwa domowe będą nadal z prywatnych środków finansować potrzeby społeczne.

Państwo w naszej ocenie powinno także w większym stopniu wykorzystywać dostępne mu narzędzia dla tworzenia warunków do wzrostu wynagrodzeń w gospodarce narodowej. Rząd powinien skupić się na zapewnieniu, najlepszego z punktu widzenia interesów pracowników, wdrożenia w życie Europejskiego Filaru Praw Socjalnych. Przede wszystkim zaś powinien doprowadzić do przestrzegania w gospodarce zasady równej płacy za tą samą pracę w tym samym miejscu. Zwłaszcza instytucje publiczne i podmioty z udziałem Skarbu Państwa powinny być wzorem dla przedsiębiorstw prywatnych w zakresie niwelowania luki płacowej. Problemem pozostaje także traktowanie stażystów jako darmowej siły roboczej. Zagwarantowanie stażystom godziwego wynagrodzenia za wykonywaną przez nich pracę ograniczy dyskryminację płacową oraz poprawi sytuację bytową m.in. osób młodych.

W opinii oceniliśmy także politykę rządu w zakresie funduszy celowych. Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Krytycznie oceniliśmy wydatkowanie środków niezgodnie z ich przeznaczeniem. Ponadto, OPZZ zwróciło się do rządu o utworzenie Funduszu Podnoszenia Kompetencji i Kwalifikacji, na który odpis powinien wynosić 0,8 proc podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Ponowiliśmy także postulat przyjęcia przez rząd polityki migracyjnej oraz podniesienia wysokości zasiłku dla bezrobotnych.

OPZZ uznało za niewystarczającą waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2020 r. wskaźnikiem waloryzacji na poziomie 103,24 proc. Uważamy, że wskaźnik waloryzacji powinien obejmować nie tylko inflację, ale również co najmniej 50 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku.

W opinii do projektu budżetu na rok 2020 OPZZ oceniło także sytuację w ochronie zdrowia i pomocy społecznej a także w zakresie polityki rządu w obszarze wsparcia osób niepełnosprawnych.

Zwróciliśmy się ponadto do rządu z wnioskiem pełne odmrożenie wysokości odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych dla wszystkich grup zawodowych.

(KP)