Kompleksowa Informacja o Zawodach (IoZ) jako instrument wspomagający dobór do zawodu i zatrudnienie była przedmiotem stanowiska przyjętego przez Radę Ochrony Pracy na posiedzeniu w dniu 15 października br. Narzędzie to zostało opracowane w ramach projektu „Rozwijanie, uzupełnienie i aktualizacja informacji o zawodach oraz jej upowszechnienie za pomocą nowoczesnych narzędzi komunikacji – INFODORADCA+”, przygotowanego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wspólnie z CIOP-PIB.

W ramach tego projektu powstały opisy zawodów, kompetencji zawodowych, możliwości doskonalenia zawodowego, a także możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie, co ma znaczenie dla pracowników, pracodawców, jak i całego społeczeństwa. Podkreślono, że kompleksowa IoZ w sposób właściwy przekłada się na efektywny dobór do zawodu, co w dłuższej perspektywie może skutkować wzrostem zatrudnienia, większym zadowoleniem z wykonywanej pracy, wyższą motywacją zawodową i efektywnością pracowników. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji realnego spadku stopy bezrobocia, rejestrowanego na przestrzeni ostatnich kilku lat, oraz związanego z tym wzrostu mobilności zawodowej.

Kompleksowa IoZ łączy w sobie treści dotyczące: rynku pracy, możliwości i warunków zatrudnienia pracowników (w tym pracowników z niepełnosprawnością), wymaganych kompetencji oraz ścieżek doskonalenia zawodowego. Właściwa informacja o zawodzie powinna odpowiadać na potrzeby klientów oraz instytucji rynku pracy, tj. zawierać dane przydatne zarówno osobom poszukującym pracy, jak i profesjonalistom udzielającym porad zawodowych. Obecnie najbardziej obszernym źródłem wiedzy na temat współczesnych zawodów w Polsce są opisy powstałe w projekcie INFODORADCA+, w których ujętych zostało 1000 zawodów, w tym 548 nowych – dotąd nieopisywanych. Opisy cechuje innowacyjna metodologia, wiążąca się z udziałem w pracach nad projektem grupy ekspertów mających doświadczenie branżowe i/lub kompetencje metodologiczne odnoszące się do tworzenia informacji o danym zawodzie. Opracowany model informacji o zawodach jest zgodny z aktualnymi potrzebami rynku pracy i stanowi przydatne narzędzie wspomagające dobór zawodowy i zatrudnienie. Opisy powstałe w projekcie są dostępne na Wortalu Publicznych Służb Zatrudnienia (https://psz.praca.gov.pl/-/8880356-infodoradca-informacje-o-zawodach), nad którym pieczę sprawuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Właściwy dobór zawodowy, dokonany w oparciu o IoZ, z jednej strony może przyczynić się do wzrostu zatrudnienia, optymalizacji warunków pracy, a tym samym do poprawy szeroko pojmowanej jakości życia społeczeństwa. Z drugiej strony może być instrumentem do zwiększenia efektywności pracy, a także zmniejszania kosztów związanych z wypadkowością, absencją i „porzucaniem” pracy. Wyniki badań wskazują, że wykorzystanie opisów informacji o zawodach w instytucjach rynku pracy wynosi aż 99, a 97% badanych uznało kompleksową informację o zawodzie za narzędzie użyteczne w wyborze pracy.

Ministerstwo Edukacji Narodowej podkreśliło, że u podstaw świadomych wyborów uczniów i absolwentów leży odpowiednia informacja o zawodach, dotycząca możliwości kształcenia. Konsekwencją tego są działania w zakresie doradztwa zawodowego, podejmowane w szkołach i placówkach systemu oświaty. Dokonane ostatnio zmiany w systemie polskiego kształcenia zawodowego mają na celu dostosowanie go do potrzeb nowoczesnej gospodarki. Szczególne znaczenie ma w tym kontekście włączenie pracodawców w promocję szkolenia zawodowego w środowisku uczniów stojących przed wyborem szkoły. Poradnictwo zawodowe ma służyć popularyzacji szkolnictwa branżowego i odbudowie jego prestiżu, poprzez ukazanie perspektyw rozwoju dzięki doborowi ścieżki zawodowej do predyspozycji młodego człowieka. 

W ocenie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych opracowanie i wdrożenie kompleksowej informacji o zawodach odpowiada na potrzeby osób niepełnosprawnych (ON) zarówno poszukujących pracy, jak i planujących przekwalifikowanie. Zwiększanie aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych (ON) wymaga intensywnych działań systemowych i instytucjonalnych. Działania te, jak również ogólna poprawa sytuacji na rynku pracy przyniosły efekty w postaci systematycznego wzrostu zatrudnienia ON w ostatnich latach. Między rokiem 2015 a 2018 stopa bezrobocia ON spadła z 13% do 7,2%, zaś roczny wskaźnik zatrudnienia wzrósł o 3,7 proc. Te statystyki wskazują na poprawę, ale nadal widoczne są znaczne różnice między wskaźnikami dotyczącymi osób niepełnosprawnych, a tymi mierzącymi aktywność zawodową ogółu osób. Warto podkreślić, że w przygotowanie opisów i informacji o zawodach byli zaangażowani także eksperci OPZZ.

Przyjmując stanowisko w tej sprawie - Rada Ochrony Pracy podkreśliła, że opracowane w ramach projektu INFODORADCA+ opisy zawodów i kompetencji są wartościowym instrumentem wspomagającym dobór do zawodu i zatrudnienie. Rada uznała za celowe:

1. Upowszechnianie opracowanych w ramach projektu INFODORADCA+ opisów zawodów, kompetencji zawodowych, możliwości doskonalenia zawodowego itp. wśród: osób bezrobotnych i poszukujących pracy, osób pracujących, osób zmieniających zawód, doradców zawodowych, absolwentów szkół różnych szczebli

2. Wykorzystanie kompleksowej informacji o zawodach (IoZ) przez: instytucje rynku pracy, w tym Publiczne Służby Zatrudnienia (PSZ), a także: Ochotnicze Hufce Pracy (OHP), agencje zatrudnienia, instytucje szkoleniowe, instytucje dialogu społecznego, instytucje partnerstwa lokalnego oraz klientów tych instytucji. Wykorzystanie tej informacji powinno stać się praktyką w takich podmiotach, jak gminne centra informacji, akademickie biura karier, szkolne ośrodki kariery, placówki kształcenia zawodowego i ustawicznego, organizacje pozarządowe zajmujące się problematyką rynku pracy oraz inne podmioty zainteresowane zawodoznawstwem

3. Ujednolicenie opisów i baz wiedzy o zawodach, tworzonych przez różne ośrodki oraz organizacje i powierzenie prowadzenia powstałej w ten sposób platformy informacyjnej MRPiPS

4. Włączenie pracodawców w promocję kształcenia zawodowego w środowisku uczniowskim poprzez dostarczanie informacji o perspektywach pracy i rozwoju w danym zawodzie.

W opracowanie stanowiska Rady Ochrony Pracy zaangażowani byli jej członkowie z ramienia OPZZ: Zbigniew Janowski i Renata Górna uczestniczący w posiedzeniu ROP. 

(rg)