Najwyższa Izba Kontroli dokonała analizy polskiego systemu ochrony zdrowia, opierając się na kontrolach z ostatnich 10 lat, jak i opiniach ekspertów. Efektem działań kontrolnych jest opublikowanie zbiorczego raportu, opisującego problemy polskiego systemu ochrony zdrowia oraz – co najważniejsze pożądane rekomendacje i kierunki zmian, które mają go usprawnić. Rekomendacje Najwyższej Izby Kontroli będą przedmiotem prac w ramach Rady Dialogu Społecznego we wrześniu br. Wstępna dyskusja nad dokumentem odbyła się na posiedzeniu Podzespołu problemowego ds. ochrony zdrowia RDS w dniu 9 lipca 2019r., podczas której ustalono, że organizacje pracodawców i pracowników przekażą swoje opinie i uwagi do rekomendacji zmian sformułowanych przez Najwyższą Izbę Kontroli.

       Co wynika z raportu Najwyższej Izby Kontroli?

Wiodący postulat to przygotowanie długookresowej strategii rozwoju systemu ochrony zdrowia, która powinna uzyskać powszechną akceptację społeczną i wyznaczyć wizję rozwoju systemu. Strategia powinna przede wszystkim określać cele systemu, z uwzględnieniem wyzwań demograficznych i epidemiologicznych, a także priorytetowe kierunki jego rozwoju. Jednocześnie wdrażanie strategii powinno podlegać monitowaniu i okresowej ocenie, a jej przyjęcie – ponad podziałami politycznymi, pozwoli zerwać z powszechną praktyką dokonywania przypadkowych i doraźnych zmian powodujących tworzenie sprzecznych przepisów i trudności w ich interpretowaniu.

Najwyższa Izba Kontroli zdefiniowała i podzieliła na grupy problemy, z którymi boryka się ochrona zdrowia. Niewystarczająca koordynacja działań podmiotów leczniczych, brak koordynacji opieki nad pacjentem, braki kadrowe i nieefektywne finansowanie systemu ochrony zdrowia – to najczęściej występujące wady systemowe. Wykazano też szereg problemów w obszarze dotyczącym bezpieczeństwa pacjentów i jakości udzielanych świadczeń, m.in.: wykonywanie określonych zabiegów medycznych przez podmioty, które nie mają wystarczającego doświadczenia, podejmowanie leczenia bez przeprowadzania pełnej diagnostyki umożliwiającej czy wzrost liczby zakażeń szpitalnych.
       Dominuje jeden najbardziej niepokojący wniosek: nierówny dostęp do świadczeń zdrowotnych.
Z analiz NIK wynika, że system ochrony zdrowia cechuje ograniczony i nierównomierny terytorialnie dostęp do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych: w części województw nie zabezpiecza się dostępu do niektórych świadczeń zdrowotnych, w tym na poziomie lecznictwa szpitalnego i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i w szczególności opieki koordynowanej.

       Jaka jest recepta na naprawę systemu opieki zdrowotnej ?
Rekomendacje Najwyższej Izby Kontroli będą przedmiotem dalszych analiz podjętych w ramach Rady Dialogu Społecznego w najbliższym czasie. Będziemy dyskutować o organizacji systemu ochrony zdrowia, koordynowaniu opieki nad pacjentem i poprawie jej jakości, finansowaniu ochrony zdrowia, dostępie pacjentów do świadczeń zdrowotnych, prawach i bezpieczeństwie pacjentów i usprawnieniu obiegu informacji.
      Prace w RDS będą okazją do przypomnienia postulatów programowych OPZZ, przyjętych przez IX Kongres OPZZ w 2018 roku.
Uznaliśmy, że zdrowie powinno być obszarem największej troski społecznej, a fundamentami, na których powinien opierać się polski system ochrony zdrowia – to równość, solidaryzm społeczny i powszechność. OPZZ oczekuje inwestycji w infrastrukturę opiekuńczą i w edukację personelu opiekuńczego. W swoich działaniach w obszarze polityki zdrowotnej OPZZ będzie dążyć do: 1) corocznego zwiększania finansowania ze środków publicznych ochrony zdrowia, w tym zagwarantowania z budżetu państwa co najmniej 7% PKB: 2) opracowania i przyjęcia przez rząd „Strategii na rzecz polityki kadrowej w ochronie zdrowia” wobec dramatycznego deficytu kadrowego w wielu zawodach i specjalnościach; 3) kontynuowania, w dialogu społecznym, prac na rzecz dalszego systemowego wzrostu wynagrodzeń wszystkich grup zawodowych w ochronie zdrowia; 4) wspierania rozwoju różnych form instytucjonalnej i medycznej opieki nad osobami starszymi i zależnymi; 5) przyjaznej dla kieszeni pacjenta polityki lekowej; 6) zachowania państwowego charakteru ratownictwa medycznego oraz przywrócenie pionizacji Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie merytorycznym i finansowym; 7) przywrócenia dialogu: ponadsektorowego, rzeczywistego, a nie pozorowanego, z upodmiotowieniem i równym traktowaniem wszystkich partnerów społecznych; 8) systemowych rozwiązań edukacyjnych i infrastrukturalnych w obszarze opieki nad osobami starszymi.

Jest szansa, że rekomendacje Rady Dialogu Społecznego będą podstawą do podjęcia zmian systemowych dążących do usprawnienia systemu ochrony zdrowia i zmiany jego postrzegania przez Polaków (według opublikowanych w 2018 roku badań CBOS: 66% dorosłych Polaków negatywnie ocenia funkcjonowanie służby zdrowia, w tym aż 27% - zdecydowanie negatywnie, a przeciwnego zdania jest 30% respondentów). 

oprac. RG