W dniu 19 lutego br. odbyło się kolejne posiedzenie Rady Ochrony Pracy przy Sejmie RP, pod przewodnictwem posła Janusza Śniadka.

Rada na początku przyjęła stanowisko w sprawie wpływu zaufania społecznego na bezpieczeństwo pracy, podsumowujące dyskusję ze styczniowego posiedzenia.

Główny Inspektor Pracy Wiesław Łyszczek zwrócił się także do Rady z prośbą o wyrażenie opinii na temat wniosku dotyczącego zamiaru powołania 3 Okręgowych Inspektorów Pracy: Pani Małgorzaty Wojdy- na stanowisko Okręgowego Inspektora Pracy w Lublinie, Pana Jarosława Kowalczyka – na stanowisko Okręgowego Inspektora Pracy w Olsztynie i Pana Jerzego Łabońskiego na stanowisko Okręgowego Inspektora Pracy w Zielonej Górze. Po krótkiej dyskusji na temat kandydatów, w głosowaniu tajnym Rada pozytywnie zaopiniowała wskazane osoby na stanowiska kierownicze w wymienionych okręgach.

Punktem właściwym porządku obrad było omówienie problematyki narażenia na działanie smogu w kontekście zagrożeń środowiska pracy i ochrony przed nim pracowników. Wprowadzenie do dyskusji oraz badania naukowe i wnioski zaprezentowali przedstawiciele Centralnego Instytutu Ochrony Pracy – Państwowego Instytutu Badawczego, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Ministerstwa Środowiska i Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

Smog to bardzo ciekawe zjawisko z punktu widzenia skutków zdrowotnych, narażenia i ochrony pracownika w środowisku pracy.

Jest definiowany zgodnie z Polską Normą jako: ,,intensywne zanieczyszczenie atmosfery przez aerozole, spowodowane częściowo procesami naturalnymi, a częściowo działalnością człowieka” (źródło: PN-ISO 4225:1999Jakość powietrza - Zagadnienia ogólne -Terminologia). Potocznie mówi się, że to „…nienaturalne zjawisko atmosferyczne polegające na współwystępowaniu zanieczyszczeń powietrza oraz braku wiatru i znacznej wilgotności powietrza - mgły”. Skład chemiczny smogu też jest bardzo ciekawy – to substancje chemiczne osadzone na cząstkach, które stwarzają zagrożenie dla zdrowia i środowiska m.in. wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, węglowodory aromatyczne, metale ciężkie (w tym o działaniu rakotwórczym), dioksyny, alergeny (takie jak pyłki roślin i zarodniki grzybów), gazy i pary substancji chemicznych m. in. ditlenek azotu, ditlenek siarki, tlenek węgla, ozon, benzen.

W 2013 roku WHO zaliczyła pyły zawieszone do kancerogenów uznając, że mają one dobrze udowodniony wpływ na zwiększenie zachorowalności na raka płuc. Według szacunków WHO w 2010 roku z powodu raka płuc spowodowanego zanieczyszczeniem powietrza zmarło na świecie 230 tys. osób. Jak to wygląda w Polsce ? Aż 33 z 50 miast w UE o największym stężeniu pyłu znajduje się w Polsce (dane WHO). Najbardziej zanieczyszczonymi miastami w Polsce są: Żywiec, Pszczyna, Rybnik, Wodzisław Śląski, Opoczno, Sucha Beskidzka, Godów, Kraków, Skawina, Nowy Sącz, Gliwice oraz Zabrze. Smog powodowany jest tzw. niską emisją (znaczne nagromadzenie emitorów pyłów o wysokości do 40 metrów nad poziom gruntu, w miejscach o dużej gęstości zabudowy). Smog w Polsce występuje głównie w sezonie grzewczym (wrzesień - kwiecień). W styczniu 2017 r. w południowej Polsce stężenia pyłów zostały przekroczone nawet o ponad 300%. Smog skraca nam życie średnio o 14 miesięcy (rejon Suwałk) do 43 miesięcy (rejon Krakowa).

Co jest ,,problemem smogowym” w środowisku pracy ?

Po pierwsze – różne wartości dopuszczalnych stężeń składników smogu – gazy i pary, określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska i Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej tj. znacznie mniejsze dopuszczalne stężenia występują w powietrzu atmosferycznym (wyrażone w mikrogramach na metr sześcienny, µg/m3) w odróżnieniu od stężeń w środowisku pracy (wyrażonych miligramach na metr sześcienny, w mg/m3). Zdaniem naukowców wynikają one z dłuższych okresów narażenia oraz faktu, że dotyczą one nie tylko osób zdrowych (dopuszczonych przez lekarza do pracy), lecz także osób chorych, starszych i dzieci. Drugim problemem jest niska świadomość pracodawców i osób kierujących pracownikami, służb bhp o ochronie pracowników przed smogiem. A jest kilka wariantów ochron: począwszy od stosowania oczyszczaczy powietrza (poprawa jakości powietrza nawet o 64%), poprzez badanie czujników pyłu zawieszonego po podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa i współpracę z osobami, organizacjami i przedsiębiorstwami zainteresowanymi budową sieci monitorowania stężenia pyłu zawieszonego w zakresie poprawy jakości wyników pomiarów.

Jakie działania można podjąć w celu ograniczenia zawodowego narażenia na smog ?

Jest ich kilka i były one dyskutowane na Radzie Ochrony Pracy. Najważniejszymi są:

1) rozwój systemów monitorowania stężenia pyłu zawieszonego na stanowiskach pracy,

2) popularyzacja wiedzy na temat źródeł zanieczyszczeń powietrza i sposobów ograniczenia ich emisji oraz zasad doboru półmasek filtrujących,

3) zapewnienie współdziałania służb medycyny pracy oraz służb bezpieczeństwa i higieny pracy w celu wspomagania pracodawców w realizacji obowiązków w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników narażonych na działanie substancji szkodliwych występujących w smogu na zewnętrznych stanowiskach pracy;

4) opracowanie zaleceń do stosowania środków ochrony układu oddechowego na zewnętrznych stanowiskach pracy - do czasu wprowadzenia nowych półmasek i zaleceń wskazane jest stosowanie półmaski filtrującej, co najmniej klasy ochrony FFP1 oznakowanej znakiem CE jako ochrony układu oddechowego, przez pracowników zatrudnionych na zewnętrznych stanowiskach pracy, co może być uzasadnione z ogólnospołecznych przesłanek zdrowia publicznego u osób znajdujących się w powietrzu, w którym zostały przekroczone poziomy alarmowe pyłów zawieszonych.

Rada Ochrony Pracy przyjmie stanowisko na następnym posiedzeniu w dniu 12 marca br.

OPZZ reprezentowali na posiedzeniu stali członkowie Rady: Zbigniew Janowski i Renata Górna.

(rg).