Osoby charakteryzujące się niskim poziomem zaufania społecznego częściej podejmują zachowania niebezpieczne i ulegają wypadkom przy pracy. To jeden z zasadniczych wniosków z badań naukowych przedstawionych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy ‒ Państwowy Instytut Badawczy zawartych w Stanowisku Rady Ochrony Pracy na temat zaufania społecznego i jego wpływu na bezpieczeństwo pracy.

Okazuje się, że czynnik ludzki wskazywany jest w statystyce jako wiodąca przyczyna wypadków przy pracy (w Polsce 70 % wypadków w 2017 r. GUS, 2018). Poszukiwane są więc źródła tego niepokojącego stanu.

Centralny Instytut Ochrony Pracy w przedstawionej informacji badawczej wskazał na znaczenie zaufania społecznego dla różnych aspektów funkcjonowania społeczeństwa, w tym na jego związki z zadowoleniem z życia osobistego i społecznego, oceną warunków pracy, a także z podejmowaniem lub akceptacją zachowań niezgodnych z powszechnie obowiązującymi normami i oczekiwaniami społecznymi, do których zalicza się również nieprzestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Przedstawiono wyniki badań, zgodnie z którymi osoby charakteryzujące się niskim poziomem zaufania społecznego częściej podejmują zachowania niebezpieczne i ulegają wypadkom przy pracy. Równocześnie badania wykazały, że zaufanie pracowników ma istotny wpływ na klimat bezpieczeństwa, gdyż nieufni pracownicy niechętnie reagują na wszelkie działania kierowników, podważają zasadność ich decyzji, są mniej skłonni do podejmowania samodzielnych interwencji i częściej kwestionują przepisy i zasady bhp. Badania pozwalają również stwierdzić, że najniższy poziom zaufania społecznego charakteryzuje osoby w gorszej sytuacji życiowej, w szczególności mające trudności w odnalezieniu się na rynku pracy lub trwale z niego wykluczone, mniej zarabiające, z niższym wykształceniem, wykonujące gorzej płatne prace, które wymagają niższych kwalifikacji i są wykonywane częściej w warunkach zagrożenia życia i zdrowia.

Po wysłuchaniu przedstawionej informacji Rada uznała, że zaufanie społeczne stanowi ważny i wciąż niedostatecznie zbadany czynnik wpływający na bezpieczeństwo i ochronę zdrowia pracujących, który może okazać się szczególnie istotny w sytuacji wprowadzania nowych form organizacji pracy.

Biorąc to pod uwagę, Rada uznała za celowe:

1) kontynuowanie badań skierowanych na rozpoznanie różnych aspektów zaufania społecznego w kontekście ich wpływu na bezpieczeństwo i ochronę zdrowia oraz opracowywanie metod i narzędzi wzmacniania tego zaufania wśród osób pracujących;

2) prowadzenie polityki państwa mającej na celu wzmacnianie zaufania społecznego istotnego dla zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, w tym w szczególności rozpoznanie potrzeb i możliwości osób wykonujących pracę w różnych formach gospodarki;

3) wprowadzenie tematu zaufania społecznego do szkoleń okresowych kadry kierowniczej w zakresie BHP.

Stanowisko Rady Ochrony Pracy zostało przyjęte w dniu 19 lutego 2019 r.

(rg, na podstawie prac ROP).