Barbórka, tradycyjne święto górnicze, obchodzone w Polsce 4 grudnia, w dniu św. Barbary z Nikomedii, patronki dobrej śmierci i trudnej pracy. Poza górnikami Barbórkę obchodzą inne osoby wykonujące zawody związane z poszukiwaniem paliw kopalnych oraz także geolodzy.



W tradycji górniczej Barbórka rozpoczyna się poranną uroczystą mszą w kościele lub w cechowni, przy figurze św. Barbary. Następnie orkiestra górnicza maszeruje grając m.in. swój hymn w osiedlach zamieszkanych przez górników oraz pod domami dyrekcji. Odbywają się uroczyste akademie oraz spotkania. Z okazji tego dnia organizowane są również: koncerty, występy artystyczne, zabawy oraz bale, w których uczestniczą całe rodziny górnicze.

Górnicy, którzy z tradycją Barbórki związani są od pokoleń mają z czego się cieszyć. Tegoroczny Dzień Górnika może być wyjątkowy, ponieważ ich święto trafia na listę dziedzictwa kulturowego. Inicjatywa wpisania święta patronki górników na listę dziedzictwa narodziła się właśnie w Zabrzu. W ocenie prezydent miasta Małgorzaty Mańki-Szulik, decyzja NID to ważny moment dla wszystkich, którzy obchody barbórkowe organizują oraz w nich uczestniczą. 

Koordynatorem starań o wpis było Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, którego przedstawiciele przygotowali stosowne dokumenty. 21 kwietnia br. w Zabrzu depozytariusze podpisali wniosek o wpisanie zwyczaju na listę dziedzictwa. 

Każdego roku, od ponad 160 lat, społeczność górnicza celebruje Barbórkę, jako wydarzenie religijne, zawodowe i rodzinne. Ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturowego zakłada gromadzenie zakłada gromadzenie dokumentacji obchodów, prowadzenie badań naukowych oraz wykorzystanie ich efektów m.in. do edukacji i popularyzacji tego święta. Przewiduje się szeroko zakrojoną akcję na rzecz zachowania barbórkowych tradycji. 

Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego jest prowadzona przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego we współpracy z NID. Oprócz Barbórki są na niej m.in. tradycje szopkarstwa krakowskiego, polskie tańce narodowe, bartnictwo i wyścigi kumoterek.

Wpisanie Barbórki na listę jest dopiero pierwszym etapem starań o uznanie go za cenny element niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Docelowo inspiratorzy wpisu liczą na wpisanie go także na międzynarodową listę UNESCO. Na ten wykaz mogą być wpisane tylko takie elementy dziedzictwa, które już znajdują się w rejestrze krajowym.   


[fot: Pixabay.com]


Łukasz Mycka