Główny Urząd Statystyczny przedstawił dane dotyczące różnych kryteriów ubóstwa w Polsce. W 2017 roku w gospodarstwach domowych o wydatkach poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. poniżej poziomu minimum egzystencji) żyło 4,3% osób. W 2016 r. poniżej tej granicy żyło 4,9% osób, w 2015 r. 6,5%, a w 2014 r. 7,4%. Obecnie około 1,65 mln osób w Polsce żyje w skrajnej nędzy.

W 2017 r. poniżej minimum egzystencji żyło 6,5% w gospodarstwach małżeństw z co najmniej 3 dzieci (rok wcześniej 7,5%). W gospodarstwach domowych z 2 dzieci stopa ubóstwa wynosiła 2,2% (rok wcześniej 2,7%), z jednym dzieckiem 1,3% (w 2016 r. 1,7%), a bez dzieci na utrzymaniu 1,7% (rok wcześniej 1,8%). Wskaźnik zagrożenia ubóstwem skrajnym dla matki lub ojca z dziećmi na utrzymaniu wyniósł 2,5% (rok wcześniej 5,6%). W gospodarstwach jednoosobowych stopa ubóstwa wzrosła z 2,0% do 2,1%.

W gospodarstwach z co najmniej jednym dzieckiem w wieku 0-17 lat stopa ubóstwa spadła z 5,9% do 4,9%, wśród osób z dokładnie jednym dzieckiem w wieku 0-17 lat spadła z 4,3% do 3,8%, z dwójką dzieci w wieku 0-17 lat – z 5,3% do 4,5%, z co najmniej trójką dzieci w wieku 0-17 lat – z 9,9% do 7,6%, bez dzieciw wieku 0-17 lat – z 3,7% do 3,6%.

Przy uwzględnieniu kryterium wieku wśród dzieci (0-17 lat) stopa ubóstwa spadła z 5,8% do 4,7%, a wśród osób w wieku 18-64 z 5,0% do 4,4%. Wśród osób w wieku 65+ stopa ubóstwa bezwzględnego wzrosła z 3,4% do 3,6%.

Przy zbadaniu poziomu ubóstwa pod względem grup społeczno-ekonomicznych sytuacja w podobnym stopniu poprawiła się we wszystkich wyróżnionych. Wśród osób żyjących w gospodarstwach domowych utrzymujących się z tzw. innych niezarobkowych źródeł stopa ubóstwa skrajnego wyniosła 10,4% (rok wcześniej 15,9%). Wśród członków gospodarstw domowych rolników 9,7% (spadek z 11,0%), rencistów 7,3% (spadek z 8,5%), pracowników 3,3% (spadek z 3,9%). Wzrosła skala ubóstwa wśród emerytów – z 3,9% do 4,4% oraz wśród pracujących na własny rachunek – z 2,2% do 2,6%.

Zagrożenie ubóstwem w znacznie większym stopniu dotyczy mieszkańców wsi niż ośrodków miejskich. W 2017 r. w skrajnym ubóstwie żyło 7,3% mieszkańców miast (spadek z 8,0%). W miastach nastąpił spadek ubóstwa z 2,9% do 2,4%, przy czym znacząco spadło ubóstwo w miastach liczących 20-100 tys. mieszkańców – z 3,9% do 2,8%, w miastach 100-200 tys. – z 2,8% do 1,8% oraz 200-500 tys. – z 1,9% do 1,1%. Wzrosła stopa ubóstwa w miastach do 20 tys. osób – z 4,0% do 4,1% oraz w największych miastach o liczbie ludności ponad 500 tys. – z 1,1% do 1,5%.

Przy uwzględnieniu kryterium wykształcenia stopa ubóstwa wśród osób z wykształceniem co najwyżej gimnazjalnym spadła z 12,4% do 10,0% oraz z zasadniczym zawodowym z 7,3% do 6,6%. Wśród osób z wykształceniem wyższym ubóstwo bezwzględne utrzymało się na poziomie 0,8%, a wśród osób z wykształceniem średnim wzrosło z 2,7% do 2,8%.

Stopa ubóstwa skrajnego wśród osób w gospodarstwach domowych z co najmniej jedną osobą niepełnosprawną spadła z 7,5% do 6,7%, z niepełnosprawną głową gospodarstwa domowego – z 6,6% do 6,3%, z przynajmniej jednym dzieckiem do lat 16 posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności – z 8,3% do 4,9%. Odsetek osób zagrożonych ubóstwem w gospodarstwach domowych bez osób niepełnosprawnych spadł z 4,2% do 3,7%..

GUS przedstawił również dane dotyczące ubóstwa relatywnego i ustawowego. W 2017 r. w gospodarstwach domowych, w których wydatki wynosiły mniej niż 50% średnich wydatków ogółu gospodarstw domowych, żyło 13,4% osób (w 2016 r. 13,9%, w 2015 r. 15,5%, a w 2014 r. 16,2%).

Poniżej ustawowej granicy ubóstwa, czyli poniżej progu interwencji socjalnej, w 2017 r. roku żyło 10,7% osób (w 2016 r. 12,7%, a w 2015 r. i 2014 r. 12,2%)

Piotr Szumlewicz