Główny Urząd Statystyczny przedstawił dane dotyczące różnych kryteriów ubóstwa w Polsce. W 2019 r. w gospodarstwach domowych o wydatkach poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. poniżej poziomu minimum egzystencji, który utrudnia przeżycie i stanowi zagrożenie dla psychofizycznego rozwoju człowieka) żyło 4,2% osób. W 2018 r. poniżej tej granicy żyło 5,4% osób, w 2017 r. 4,3%, a w 2016 r. 4,9%. Nadal około 1,6 mln osób w Polsce żyje w skrajnej nędzy, a wskaźniki dotyczące 2019 r. bardzo przypominają te z 2017 r. Wydaje się, że w tej sytuacji należałoby oceniać przedstawione dane w dłuższej perspektywie czasowej, nie wyciągać przesadnie optymistycznych wniosków oraz pamiętać, że ocena 2020 r. najprawdopodobniej nie przyniesie poprawy wskaźników (szczególnie z uwagi na pandemię).

W 2019 r. poniżej minimum egzystencji żyło 5,0% małżeństw z co najmniej 3 dzieci (rok wcześniej 7,0%). W gospodarstwach domowych z 2 dzieci stopa ubóstwa wynosiła 1,9% (rok wcześniej 2,5%), z jednym dzieckiem 1,0% (w 2018 r. 1,9%), a bez dzieci na utrzymaniu 1,1% (rok wcześniej 1,8%). Wskaźnik zagrożenia ubóstwem skrajnym dla matki lub ojca z dziećmi na utrzymaniu wyniósł 1,9% (rok wcześniej 2,9%). W gospodarstwach jednoosobowych stopa ubóstwa skrajnego spadła z 1,9% do 1,3%.

W gospodarstwach z co najmniej jednym dzieckiem w wieku 0-17 lat stopa ubóstwa spadła z 6,4% w 2018 r. do 5,1% w 2019 r., wśród osób z dokładnie jednym dzieckiem w wieku 0-17 lat spadła z 5,5% do 4,0%, z dwójką dzieci w wieku 0-17 lat – z 5,6% do 5,1%, z co najmniej trójką dzieci w wieku 0-17 lat – z 9,7% do 6,8%, bez dzieci w wieku 0-17 lat – z 4,0% do 3,1%.

Przy uwzględnieniu kryterium wieku wśród dzieci (0-17 lat) stopa ubóstwa spadła z 6,0% do 4,5%, a wśród osób w wieku 18-64 z 5,5% do 4,2%. Wśród osób w wieku 65+ stopa ubóstwa bezwzględnego spadła z 4,1% do 3,8%.

Przy zbadaniu poziomu ubóstwa pod względem grup społeczno-ekonomicznych sytuacja w podobnym stopniu poprawiła się we wszystkich wyróżnionych. Wśród osób żyjących w gospodarstwach domowych utrzymujących się z tzw. innych niezarobkowych źródeł stopa ubóstwa skrajnego wyniosła 10,9% w 2019 r. (rok wcześniej 14,1%). Wśród członków gospodarstw domowych rolników 9,8% (spadek z 11,0%), rencistów 6,3% (spadek z 8,4%), pracowników 3,6% (spadek z 4,7%), emerytów 3,5% (z 4,6%), pracujących na własny rachunek 2,4% (z 3,4%)

Zagrożenie ubóstwem w znacznie większym stopniu dotyczy mieszkańców wsi niż ośrodków miejskich. W miastach nastąpił spadek ubóstwa z 2,8% do 2,1%, przy czym znacząco spadło ubóstwo w miastach liczących poniżej 20 tys. Mieszkańców – z 5,1% do 2,8%. Wzrosła jednak stopa ubóstwa w miastach liczących od 200-500 tys. – z 1,2 % do 1,4% oraz w największych miastach liczących 500 tysięcy mieszkańców i więcej – z 0,9% do 1,0%.

Przy uwzględnieniu kryterium wykształcenia stopa ubóstwa wśród osób z wykształceniem co najwyżej gimnazjalnym spadła z 11,9% do 10,1% oraz z zasadniczym zawodowym z 8,4% do 6,4%. Wśród osób z wykształceniem wyższym ubóstwo bezwzględne spadło z poziomu 1,3% do 1,1%, a wśród osób z wykształceniem średnim spadło z 3,7% do 2,9%.

Stopa ubóstwa skrajnego wśród osób w gospodarstwach domowych z co najmniej jedną osobą z niepełnosprawnością spadła z 7,8% do 6,5%, z głową gospodarstwa domowego z niepełnosprawnością – z 8,0% do 5,0%, z przynajmniej jednym dzieckiem do lat 16 posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności – z 5,7% do 5,5%. Odsetek osób zagrożonych ubóstwem w gospodarstwach domowych bez osób z niepełnosprawnością spadł z 4,8% do 3,7%.

SK

Wydział polityki społecznej, rynku pracy, ubezpieczeń i zdrowia. „Źródło danych GUS”