Prezydent RP 19 sierpnia 2021 r. podpisał ustawę z dnia 11 sierpnia 2021 r. o kasach zapomogowo-pożyczkowych. Dotychczas podstawę funkcjonowania kas zapomogowo-pożyczkowych (KZP) stanowiły przepisy ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1992 r. w sprawie pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w zakładach pracy. Przepisy zawarte w ustawie w znacznym stopniu stanowią powtórzenie przepisów ww. rozporządzenia Rady Ministrów.

Celem działania KZP jest udzielanie jej członkom pomocy materialnej w formie nieoprocentowanych pożyczek, a także - w miarę posiadanych środków - zapomóg. Członkiem KZP może być osoba wykonująca pracę zarobkową u danego pracodawcy. Osoby wykonujące pracę zarobkową u danego pracodawcy mogą utworzyć KZP, jeżeli gotowość przynależności do niej zadeklaruje co najmniej 10 z tych osób. Przejście na emeryturę lub rentę nie pozbawia prawa członkostwa w KZP. Żołnierze zawodowi, funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Ochrony Państwa, pełniący służbę u pracodawcy i otrzymujący z tego tytułu uposażenie, mogą tworzyć i być członkami KZP na zasadach określonych w ustawie.

Ustawa wprowadza zmiany m.in. w: ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawie z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych. Zmiany w ustawie Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegają na wyłączeniu spod egzekucji zapomóg udzielanych na podstawie ustawy, natomiast w ustawie o związkach zawodowych została zmodyfikowana definicja legalna pracodawcy.

W ustawie uregulowano

  • cel działania kas zapomogowo-pożyczkowych oraz zasady sprawowania kontroli nad tymi kasami
  • formy, w jakich pracodawca świadczy pomoc KZP
  • zasady tworzenia kas, ich status prawny oraz prawa i obowiązki ich członków
  • treść statutu kas, organy kas oraz zasady podejmowania uchwał przez te organy
  • zasady gospodarki finansowej kas, w tym zasady tworzenia funduszy składających się na KZP, zasady udzielania pożyczek i zapomóg ze środków kas, zasady prowadzenia rachunków płatniczych KZP i postępowania z zadłużeniem tych jednostek, a także zasady przetwarzania danych osobowych przez KZP
  • procedurę likwidacji kas oraz zasady prowadzenia rachunkowości KZP
  • sankcję karną za uniemożliwienie podjęcia uchwały o likwidacji KZP w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy lub w razie zmniejszenia liczby członków kasy poniżej dziesięciu.

Kontrolę nad KZP sprawuje działająca u pracodawcy zakładowa organizacja związkowa. Jeżeli u pracodawcy działa więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa, kontrolę nad KZP sprawują wspólnie te organizacje, tworząc wspólną reprezentację związkową. W przypadku braku wspólnej reprezentacji związkowej, kontrolę nad KZP sprawuje zakładowa organizacja związkowa zrzeszająca największą liczbę osób wykonujących pracę zarobkową u pracodawcy, u którego działa ta organizacja. Jeżeli u pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa, kontrolę nad KZP sprawuje rada pracowników, a w przypadku jej braku - reprezentacja osób wykonujących pracę zarobkową wyłoniona w trybie przyjętym u danego pracodawcy. Podmiot sprawujący kontrolę nad KZP wyznacza jedną osobę, która ma prawo uczestnictwa w posiedzeniach walnego zebrania członków.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia. W tym momencie nie została jeszcze ogłoszona w Dzienniku Ustaw.


Wydział Prawno-Interwencyjny OPZZ