Informacja o dyskusji Rady Dialogu Społecznego na temat Polskiego Ładu – opinia OPZZ


20 maja 2021 r. odbyło się spotkanie Rady Dialogu Społecznego poświęcone omówieniu założeń i celów Polskiego Ładu. Przekrojową informację w tej sprawie przedstawił Mateusz Morawiecki, prezes Rady Ministrów.

W opinii premiera, jeśli Polska ma dokonać cywilizacyjnego skoku, należy zmienić myślenie o państwie. Przewaga świata zachodniego wynika z długoletniej praktyki zapewniania wysokiej jakości usług publicznych i dbałości o wysokie kompetencje urzędników państwowych oraz pracowników w ogóle. Państwo słabe i niedoinwestowane, państwo, któremu brakuje pieniędzy na podstawowe usługi, jest państwem bez przyszłości. Państwo musi konkurować głównie jakością swojego funkcjonowania. Premier zaznaczył, że celem programu rządu jest przywrócenie powagi państwu – należy skończyć z myśleniem, że to, co jest najtańsze, jest dobre. Kolejną kwestią jest wzmacnianie udziału krajowych firm („repolonizacja”) w zamówieniach publicznych kierowanych do sektora małych i średnich przedsiębiorstw – aktualnie udział przedsiębiorców polskich jest w tym względzie dalece niewystarczający.

Premier zauważył, że kluczową osnową Polskiego Ładu jest budowa polskiej klasy średniej – obecnie pojęcie to obejmuje faktycznie dwie grupy społeczne, które można sklasyfikować tym terminem - klasę średnią „realną” oraz „wyobrażoną”. W Polsce kwestia struktury tej klasa wygląda inaczej niż na zachodzie Europy. Po pierwsze, w Polsce 12 mln podatków zarabia do 2500 zł netto, 10 mln – 2800 – 8000 zł, tylko 2 mln podatników zarabia ponad 8000 zł netto. Magiczna granica 10 tys. złotych stanowi dla większości Polaków czystą abstrakcję. Struktura klasy średniej w Polsce przypomina bardziej formę piramidy niż elipsy, jak na Zachodzie. W założeniu premiera, rząd nie zamierza uderzać w klasę średnią, lecz chce ją zbudować. Temu służy strategiczne zamierzenie redukcji podatków, które powinno być analizowane łącznie z obniżką ubiegłoroczną. Redukcja ta będzie kosztować polskich podatników 15-20 mld złotych. W tym kontekście rząd zdecydował się na to, aby mikroprzedsiębiorcy zarabiający kilka tysięcy złotych zarabiali na tej reformie, a jednocześnie - ci zarabiający ponad 20 tys. złotych – dokładali się w większym stopniu do budżetu. W ocenie premiera Morawieckiego, polski rząd pierwszy raz od 12 lat dokonuje zmiany progów podatkowych, aby aspiracyjny kierunek zarabiania w coraz większym stopniu był premiowany przez niższy próg podatkowy. Z tego względu należy dokonać symetryzacji obciążeń składkowych, tak, aby osoby z zarobkami ponad 20 tys. nie płaciły bazowej zaledwie kwoty składek zdrowotnych, co rząd uznaje za kwestię sprawiedliwości społecznej. W ocenie premiera, program i projekt Polskiego Ładu jest skrojony na polskie możliwości. Rząd kieruje się tutaj drogą środka, mając świadomość, że nie jest możliwe zadowolenie wszystkich, lecz dla przeważającej większości pracowników przyniesie to istotne korzyści. Celem jest budowa sprawiedliwego społeczeństwa, które szybko rozwija się gospodarczo. Premier Morawiecki podkreślił ponownie kwestię skutecznego państwa, które nie może być państwem tanim - urzędnicy, którzy są słabo opłacani, nie będą efektywnie pracowali, a brak środków na służbę zdrowia równa się słabej jakości działania służby zdrowia. Według danych rządowych, w latach 2016 - 2022 – przyrost dochodu przeciętnej polskiej rodziny wyniesie 90% (z 4 tys. do 8 tys. złotych), co oznacza ogromny wzrost siły nabywczej dla gospodarki.

Zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym przez przewodniczącego Andrzeja Radzikowskiego, OPZZ dostrzega w programie Polski Ład kilka elementów programu OPZZ, jak: klin podatkowy, wzrost płacy netto, czy sanacja formatu umów cywilno-prawnych. Jako kolejną pozytywną przesłankę należy ocenić podwyższenie najniższych emerytur, poprawę dostępności mieszkań, zwiększenie nakładów na służbę zdrowia do 7%, chociaż w tym kontekście istnieje nadal zbyt duże zróżnicowanie składek medycznych. OPZZ pozytywnie zapatruje się na likwidację umów śmieciowych – co oznacza „jeden kontrakt na pracę”. Pozytywnie ocenia także zachęty do przedłużania aktywności zawodowej zamiast sztucznego przedłużania wieku emerytalnego. W opinii przewodniczącego, na obecnym etapie bez konkretnych projektów ustaw trudno ocenić wszystkie propozycje Polskiego Ładu, niemniej OPZZ generalnie deklaruje współpracę przy realizacji tego programu.

Z kolei, w ocenie OPZZ korekty wymaga kilka kluczowych kwestii gospodarczych i społecznych. OPZZ oczekiwało bardziej ambitnej reformy podatkowej, uwzględniającą także na poziomie technicznym, między wieloma innymi elementami, możliwość odliczenia składki związkowej od dochodów pracowników zrzeszonych w związkach zawodowych. Nadal istotnym brakiem strategicznego działania rządu jest brak wprowadzenia emerytur stażowych, postulatu wniesionego i od kilku lat konsekwentnie postulowanego przez OPZZ. Jeśli chodzi o kwestie mieszkaniowe, przewodniczący OPZZ zauważył, że warto przemyśleć mocniejsze formy wsparcia dla budownictwa jednorodzinnego, którego koszty są już niższe niż budynków wielorodzinnych. W ocenie OPZZ, konieczne jest uzupełnienie strategicznego programu rządu o istotny komponent, jakim jest efektywny dialog społeczny i zabezpieczenie jego funkcjonowania w Polskim Ładzie.

W konkluzji spotkania, premier Morawiecki przedłożył propozycję, aby organizacje społeczne i związkowe, mające alternatywne propozycje finansowania dodatkowych postulatów zgłaszanych w ramach Polskiego Ładu, przedstawiły je na kolejnym spotkaniu RDS. 


[R.K]