Stanowisko Rady OPZZ 

z dnia 27 września 2017 roku
w sprawie oceny Sprawozdania z działalności Państwowej Inspekcji Pracy w 2016 roku
oraz współdziałania organizacji związkowych zrzeszonych w OPZZ
z Państwową Inspekcją Pracy w obszarze ochrony pracy

Rada OPZZ zapoznała się ze Sprawozdaniem Głównego Inspektora Pracy z działalności Państwowej Inspekcji Pracy w 2016 roku, uwzględniając realizację ,,Porozumienia z dnia
26 lutego 2007 roku pomiędzy Państwową Inspekcją Pracy i Ogólnopolskim Porozumieniem Związków Zawodowych w sprawie zasad współdziałania w zakresie ochrony pracy".

 
Sprawozdanie pokazuje jak wiele problemów, które w minionych latach wygenerował rynek pracy wciąż czeka na rozwiązanie i jak znacząca pozostaje skala krzywdy, jakiej doznają poszkodowani pracownicy oraz osoby zatrudnione na innej podstawie niż umowa o pracę.
Dlatego Rada OPZZ pozytywnie ocenia podjęcie inicjatywy pomiędzy OPZZ a Głównym Inspektorem Pracy co do weryfikacji treści ,,Porozumienia w sprawie zasad współdziałania w zakresie ochrony pracy" zawartego w 2007 roku pomiędzy Państwową Inspekcją Pracy,
a Ogólnopolskim Porozumieniem Związków Zawodowych", poprzez włączenie w zakres naszej współpracy nowych obszarów wynikających z wyzwań rynku pracy i zmieniającego się prawa.
 
Analiza Sprawozdania oraz przeprowadzona dyskusja są podstawą do przedstawienia przez Radę OPZZ poniższej opinii.
 
OCENA SPRAWOZDANIA PIP za 2016 rok
 
W 2016 roku inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy przeprowadzili 82,5 tys. kontroli
u 67,7 tys. pracodawców, których wyniki wskazały na wciąż wiele nieprawidłowości w obszarze prawnej ochrony pracy.
Za szczególnie niepokojące i powtarzające się tendencje Rada OPZZ uznaje:
  • wzrastający odsetek pracodawców, którzy nie wypłacili pracownikom wynagrodzenia za pracę, co stanowi odwrócenie dotychczasowej tendencji spadkowej (11% wobec 8% w 2015 r.) Podobny negatywny zwrot zanotowano w przypadku nieterminowości wypłaty wynagrodzenia (12% wobec 6%w 2015 r.). Decyzje płacowe inspektorów pracy w tej sprawie objęły 61,6 tys. pracowników, a kwota wypłaconych należności na rzecz pracowników to 106,8 mln zł;
  • zakres przedmiotowy najczęstszych naruszeń dotyczący: nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy (91,4 tys.), przygotowania pracowników do pracy (46,2 tys.), czasu pracy
    (44,1 tys.), wynagrodzenia za pracę i innych należności ze stosunku pracy (28,6 tys.), legalności zatrudnienia (18,5 tys.), organizacji pracy (12,5 tys.), wypadków przy pracy i chorób zawodowych (9,5 tys.), urlopów pracowniczych (8 tys.);
  • znaczący odsetek zawierania umów cywilnoprawnych w warunkach wskazujących na istnienie stosunku pracy, dotyczących zarówno umów o dzieło umów zleceń;
  • brak widocznej poprawy w zakresie przestrzegania przepisów o czasie pracyw zakresie ewidencji czasu pracy, rozkładów czasu pracy i systemów rozliczeniowych czy pracy w godzinach nadliczbowych – co jest szczególnie istotne, bowiem rzutuje na rzetelność naliczania wysokości innych świadczeń ze stosunku pracy; 
  • prawie 80 tys. wykroczeń przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową,
    w szczególności w zakresie naruszania przepisów dotyczących przygotowania pracowników do pracy (19,8 tys.), wynagrodzeń za pracę i innych należności ze stosunku pracy (13,3 tys.), czasu pracy (8,1 tys.), stanowisk i procesów pracy (7,2 tys.), maszyn i urządzeń technicznych (6,9 tys.), środków ochrony indywidualnej, odzieży i obuwia roboczego (5 tys.), stosunku pracy (4,5 tys.), obiektów i pomieszczeń pracy (2,6 tys.);
  • znaczącą liczbę skarg pracowniczych (ponad 55,7 tys. skarg), w których skarżący wskazali łącznie ponad 89 tys. problemów wymagających interwencji inspekcji w zakresie: wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń (35,6%) nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy warunków pracy (22,1%), warunków i czasu pracy (9,5%), legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej (4,7%), środków ochrony indywidualnej, odzieży i obuwia roboczego (3%), dyskryminacji, molestownia i mobbingu (2,7%);
  • szereg nieprawidłowości związanych z legalnością zatrudnienia, które w ubiegłym roku wystąpiły, w co trzecim kontrolowanym podmiocie i swoją skalą objęły ponad 25 tys. osób -kontrole wykazały, że największą grupę nielegalnie zatrudnionych cudzoziemców (ponad 84%) stanowili obywatele Ukrainy;
  • nieprawidłowości dotyczące sposobu przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego, szkoleń bhp lub profilaktycznych badań lekarskich wynikające z niedoceniania przez pracodawców prewencyjnej roli organizacji pracy;
  • niską skuteczność działań prokuratury w zakresie ścigania przestępstw przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, wynikających z art. 218 Kodeksu karnego (złośliwe lub uporczywe naruszanie praw pracowniczych).
Zauważa się nadal wysoki odsetek umarzanych postępowań i odmów wszczęcia postępowania przez prokuratury zawiadomień kierowanych przez Państwową Inspekcję Pracy: do właściwych prokuratur skierowano 561 zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, które dotyczyły głównie udaremniania lub utrudniania inspektorom wykonywania czynności służbowych (37%), złośliwego lub uporczywego naruszania praw pracowniczych (16%), fałszowania dokumentów i poświadczania nieprawdy (11%), narażania pracowników na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia (5%).  W wyniku tych zawiadomień prokuratury wszczęły 173 postępowań, 148 postępowań umorzono, a do sądów skierowano 74 aktów oskarżenia.
  • występowanie nowych, szczególnie patologicznych zjawisk na rynku pracy w zakresie tzw. outsourcingu pracowniczego czy w obszarze delegowania pracowników w ramach świadczenia usług - w drugiej sytuacji ujawniane nieprawidłowości związane były  najczęściej z niedopełnieniem obowiązku zgłoszenia do inspekcji pracy faktu delegowania lub niewyznaczenia osób pośredniczących w kontaktach między inspekcją pracy a pracodawcą zagranicznym;
Jednocześnie Rada OPZZ zauważa pozytywne zmiany prawne, które weszły w życie w 2016 roku, jak choćby:
  • ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którą od 1 stycznia 2017 r. organy Państwowej Inspekcji Pracy mają obowiązek kontroli wypłacania wynagrodzenia w wysokości wynikającej
    z wysokości minimalnej stawki godzinowej;
  • nowelizacja Kodeksu pracy likwidująca tzw. ,,syndrom pierwszej dniówki" nakładająca na pracodawcę obowiązek potwierdzenia na piśmie ustaleń, co do stron umowy o pracę, rodzaju umowy oraz jej warunków, przed dopuszczeniem pracownika do pracy. 
OPZZ w obu tych obszarach wykazał szczególną aktywność we wprowadzeniu tych przepisów i podtrzymuje współpracę z Państwową Inspekcją Pracy w  zakresie konieczności bieżącego informowania inspektorów o naruszeniach związanych z nieprawidłowością ich realizacji.
 
Wyżej wymienione naruszenia przepisów w zakresie prawnej ochrony pracy, stanowią zdaniem Rady Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych najważniejsze obszary, w jakich konieczna jest kontynuacja, ale także wzmożenie działalności kontrolno - prewencyjnej Państwowej Inspekcji Pracy.
 
OCENA WSPÓŁPRACY OPZZ z PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĄ PRACY
  • Organizacje związkowe OPZZ, zarówno na poziomie struktur wojewódzkich – Rad wojewódzkich OPZZ jak i branżowych – Federacji i ogólnokrajowych organizacji członkowskich –na bieżąco współpracują z Okręgowymi Inspektoratami Pracy i oddziałami terenowymi PIP, choć jakość tej współpracy jest niejednoznaczna do oceny.
Większość struktur branżowych i regionalnych zdecydowanie pozytywnie ocenia współpracę z organami inspekcji pracy obszarze działalności szkoleniowej i prewencyjnej, nieco bardziej krytycznie - współdziałanie w obszarze działalności kontrolnej.
  • Organizacje związkowe OPZZ w ramach współpracy z PIP wskazują najczęściej na:
  • nadal zdarzające się sytuacje braku informowania przez inspektorów pracy organizacji związkowych i SIP o prowadzonej u pracodawcy kontroli, uniemożliwiające uczestniczenie SIP w działaniach inspekcyjnych czy podsumowaniu kontroli – choć należy zauważyć poprawę w tym zakresie,
  • przypadki stronniczości i niechęci ze strony inspektorów pracy do współpracy ze związkowcami, czy ,,spolegliwości" inspektorów wobec pracodawców,
  • znaczne trudności w dostępności do udzielanych telefonicznie przez ekspertów PIP i inspektorów pracy porad prawnych (w większości OIP i jednostkach terenowych jeden numer telefonu) oraz częsty brak możliwości uzyskania kompetentnych interpretacji branżowych, często usprawiedliwiane specyfiką danej branży.
  • Organizacje członkowskie OPZZ postrzegają organy inspekcji pracy jako instytucję posiadającej niewystarczające środki prawne w stosunku do skali i wagi naruszeń przez pracodawców przepisów prawa pracy i BHP.
Rada OPZZ jednoznacznie podkreśla, że jeżeli inspektor pracy ma skutecznie przeciwdziałać patologiom na rynku pracy, to musi być wyposażony we właściwe instrumentarium prawne adekwatne do obecnych potrzeb i zagrożeń.
Stąd Rada OPZZ od dłuższego czasu postuluje o zmianę przepisów zaostrzających sankcje nakładane na pracodawców za nieprzestrzeganie przepisów.
  • Pozytywnie należy ocenić praktykę ze strony Okręgowych Inspektoratów Pracy, polegającą na  zwracaniu się do Rad Wojewódzkich OPZZ o informacje dotyczące konkretnych zakładów pracy i umożliwienie kontaktu z przewodniczącym organizacji związkowej oraz SIP działającymi w danym zakładzie, co wpływa na zacieśnienie kontaktów.
  • Państwowa Inspekcja Pracy kieruje do OPZZ pytania o potrzeby szkoleniowe jak i tematy do planów pracy – rocznych i długofalowych – istotnych dla naszych organizacji.
Jest to ważny element partycypacji działalności naszych organizacji członkowskich w działalność kontrolną i prewencyjną PIP. Ten kierunek należy kontynuować.
  • Za szczególnie istotny i wymagający dalszej aktywności obszar współpracy, oceniany bardzo pozytywnie, Rada OPZZ uznaje działalność prewencyjną i szkoleniową adresowaną do organizacji członkowskich OPZZ. Współpraca ta jest obecna zarówno na szczeblu centralnym, regionalnym, branżowym jak poprzez współdziałanie z Ośrodkiem Szkolenia PIP we Wrocławiu. Tematyka, organizacja, materiały dydaktyczne oraz forma przekazu dostosowane są do zgłaszanych przez organizacje związkowe potrzeb i wpływają w znaczny sposób na podniesienie wiedzy i doskonalenie umiejętności praktycznych w dziedzinie ochrony pracy. Zdecydowana większość organizacji branżowych oraz struktur wojewódzkich OPZZ korzysta ze szkoleń organizowanych przez PIP kilka razy w roku.
  • Rada OPZZ pozytywnie ocenia podejście PIP do kontroli zakładów, które nigdy wcześniej nie były przez PIP kontrolowane (73% mikroprzedsiębiorstw) i wprowadzenie zasady, że pierwsza kontrola w zakładzie ma charakter głównie instruktażowo – doradczy.
Doświadczenia związków zawodowych wskazują jednak, że może to być sygnał dla  pracodawców do lekceważącego podejścia do kontroli, co zwłaszcza w przypadkach szczególnie rażącego naruszenia prawa, jest nieakceptowane.
  • Pozytywnie oceniamy aktywność PIP zarówno w zakresie liczby przeprowadzonych kontroli jak efektów działań kontrolnych, choć skala kontroli wciąż jest niewspółmierna do naruszeń.
Zauważalnym jest:
  • 310,8 tys. wydanych decyzji w obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • 6,1 tys. decyzji nakazujących wypłatę wynagrodzeń lub innych świadczeń ze stosunku pracy dla 61,6 tys. pracowników na kwotę 106,8 mln zł,
  • 57,1 tys. wystąpień inspektorów pracy zawierających łącznie 279,2 tys. wniosków o usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości,
  • 12,9 tys. poleceń ustnych w sprawie nieprawidłowości do usunięcia w czasie kontroli lub niezwłocznie po jej zakończeniu,
  • rozpatrzenie  89,6 tys. problemów poruszonych w 44,2 tys. skarg,
  • Rada OPZZ zauważa jednak, że wiele organizacji związkowych w strukturach regionalnych i branżowych OPZZ nie wykazuje należytej inicjatywy i nie zajmuje się problemami ochrony pracy na bieżąco - organizacje związkowe wcale lub zbyt rzadko informują inspektorów pracy o przypadkach łamania prawa pracy i przepisów bhp, nie wykazują także aktywności we wzajemnej współpracy.
 
REKOMENDACJE
 
Na podstawie oceny współpracy organizacji związkowych OPZZ z organami PIP oraz analizy Sprawozdania z działalności PIP za 2016 r. Rada OPZZ rekomenduje:
 
dla PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI PRACY:
  • zintensyfikowanie działań wobec takich grup zatrudnionych jak pracownicy migrujący wraz z eliminowaniem patologii w takich obszarach jak praca nierejestrowana, niestandardowe formy zatrudnienia czy niewypłacanie wynagrodzeń i innych świadczeń ze stosunku pracy,
  • dokonywanie, w  zależności od możliwości, interpretacji wykładni prawnych w celu przejrzystości i zrozumiałości prawa oraz możliwość podejmowania wspólnych inicjatyw legislacyjnych w uzgodnionych sprawach,
  • dalsze wzmacnianie aktywności szkoleniowej oraz Społecznej Inspekcji Pracy,
  • intensyfikację działań kontrolnych w szczególności w zakresie: przestrzegania przepisów prawa pracy dotyczących: wypłacania wynagrodzeń i innych świadczeń ze stosunku pracy, czasu pracy, zasadności zawierania umów cywilnoprawnych w miejsce umów o pracę, legalności zatrudnienia, działalności i funkcjonowania agencji pracy tymczasowej,
  • wzmożenie działalności kontrolnej i prewencyjnej w szczególności wobec pracowników o stażu krótszym niż 1 rok, jako grupy najczęściej ulegającej wypadkom przy pracy,
  • wzmocnienie działalności kontrolnej w zakresie wykroczeń dotyczących przygotowania pracownika do pracy (szkolenia i badania profilaktyczne),
  • systematyczne monitorowanie przyczyn wypadków przez inspektorów pracy, w tym śmiertelnych, uwzględniając także przygotowanie zawodowe pracowników, jakość szkoleń wstępnych bhp, przestrzeganie zasad właściwej organizacji pracy czy zaangażowanie pracodawców w kształtowanie bezpiecznych warunków pracy,
  • wzmocnienie współpracy PIP z Prokuratorem Generalnym w zakresie wniosków kierowanych przez Państwową Inspekcję Pracy do organów prokuratury,
  • w toku czynności kontrolnych zwracanie uwagi inspektorom pracy na praktyczną realizację ustawowego obowiązku wynikającego z art. 29 ustawy o PIP tj. obowiązku informowania związków zawodowych i SIP o tematyce i zakresie przeprowadzanej kontroli, analizowania zgłoszonych uwag i spostrzeżeń, informowania o wynikach kontroli i podjętych decyzjach oraz udzielania porad i informacji z zakresu prawa pracy,
  • poprawę dostępności oraz ilości i jakości udzielanych telefonicznie bezpłatnych porad prawnych (dostępność specjalistów z poszczególnych dziedzin prawa pracy),
  • częstsze rekontrole sposobu realizacji wniosków pokontrolnych, decyzji, wystąpień czy poleceń kierowanych do pracodawców przez inspektorów pracy w toku czynności kontrolnych.
dla ORGANÓW STANOWIĄCYCH PRAWO:
  • wprowadzenie zmian legislacyjnych wzmacniających uprawnienia PIP poprzez:
  • zniesienie obowiązku wcześniejszego informowania pracodawcy o zamiarze przeprowadzenia kontroli poprzez zmianę przepisów w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej oraz zniesienie obowiązku przedstawiania upoważnienia do prowadzenia kontroli oraz uprzedzania o zamiarze jej przeprowadzenia - do tego celu winna wystarczać legitymacja służbowa inspektora pracy,
  • zwiększenie kwoty sankcji tj. mandatów karnych i grzywien nakładanych na pracodawców przez inspektorów pracy za naruszenia prawa pracy i bhp, bowiem obecne kwoty są niewspółmiernie niskie do wykroczeń,
  • coroczne zwiększanie środków finansowych na działalność inspekcji pracy, które umożliwiłyby intensyfikację działań oraz skuteczność i efektywność jej działalności.
  • wprowadzenie tzw. ,,domniemania istnienia stosunku pracy – w sytuacji stwierdzenia w toku czynności kontrolnych, że wykonywanie przez pracownika pracy ma znamiona umowy o pracę czyli przyznanie inspektorom pracy prawa do wydawania decyzji administracyjnych nakazujących, skutecznie przekształcających umowy cywilnoprawne w umowy o pracę w sytuacjach, gdy praca na podstawie umów cywilnoprawnych jest świadczona w warunkach charakterystycznych dla stosunków pracy.
  • nadania uprawnień PIP do dokonywania merytorycznych ustaleń i oceny stanowisk pracy w sytuacjach wykonywania przez pracowników pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
  • wprowadzenie obowiązku zgłaszania do PIP wszystkich śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych wypadków przy pracy niezależnie od postawy jej świadczenia oraz objęcie większą ochroną osób świadczących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych,
  • skoordynowaniu wymiany informacji o wypadkach przy pracy gromadzonych przez GUS, ZUS i PIP w zakresie realizowanych przez te urzędy zadań, w szczególności przekazywania określonych zbiorów danych jednostkowych o zarejestrowanych wypadkach. 
dla ORGANIZACJI ZWIĄZKOWYCH OPZZ BRANŻOWYCH i REGIONALNYCH:
  • wzmacnianie i nawiązywanie stałej, partnerskiej współpracy z Państwową Inspekcją Pracy i innymi organami nadzoru i kontroli,
  • wzmacnianie Społecznej Inspekcji Pracy poprzez organizowanie wyborów w sytuacjach braku społecznego inspektora pracy, informowanie PIP o niewykonywaniu zaleceń SIP przez pracodawców, aktywne uczestnictwo SIP w szkoleniach organizowanych przez PIP,
  • korzystanie z prawa kontroli przestrzegania prawa pracy, na mocy art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych oraz występowanie do inspekcji pracy o przeprowadzenie takiej kontroli (bezpośrednio lub przez RW OPZZ),
  • większe zaangażowanie kierownictwa zakładu w sprawy bhp, szczególnie w zakresie oceny ryzyka zawodowego z uwzględnieniem ustaleń powypadkowych oraz uczestnictwo pracowników w takich ocenach jako przykład mający decydujące znaczenie w skutecznym zarządzaniu bezpieczeństwem pracy.
Rada OPZZ wskazuje na konieczność stałego doskonalenia współpracy PIP ze związkami zawodowymi zrzeszonymi w OPZZ i zwraca się do wszystkich struktur i organizacji członkowskich OPZZ o systematyczne współdziałanie z PIP celem poprawy praworządności w stosunkach pracy i wzrost kultury bezpieczeństwa.



Stanowisko
Rady Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych 
 z dnia 27 września 2017
w sprawie polityki migracyjnej
 
Od wielu lat obserwujemy znaczący wzrost cudzoziemców pracujących w Polsce. Według różnych szacunków, w 2016 roku pracowało ich w Polsce około półtora miliona. Tym samym Polska z kraju emigracyjnego powoli stała się krajem emigracyjno-imigracyjnym. W tym sensie, zdaniem OPZZ, istnieje pilna potrzeba wypracowania długoterminowej, sprawiedliwej i zrównoważonej polityki migracyjnej, która służyłaby interesom pracowników, gospodarki oraz samym emigrantom. Polityka ta powinna odpowiadać nie tylko na bieżące wyzwania oraz brać pod uwagę obecne realia geopolityczne, ale także zwracać baczną uwagę na rozwój sytuacji na świecie w przyszłości, który najprawdopodobniej będzie cechował się rosnącą falą migracji powodowaną konfliktami zbrojnymi, kryzysami gospodarczymi, klęskami żywiołowymi oraz katastrofami środowiska naturalnego.
 
W związku z powyższym oraz unieważnieniem w marcu 2017 roku, przyjętego w 2012 roku przez polski rząd dokumentu wyznaczającego główne kierunki polityki migracyjnej, jak również biorąc pod uwagę doświadczenia OPZZ w organizowaniu pracowników migrujących z krajów byłego ZSRR (głównie Ukrainy), w ramach ich związku zawodowego założonego w 2016 roku, Rada OPZZ przyjmuje uchwałę w sprawie wytycznych dla polskiej polityki migracyjnej.
  • Zdaniem Rady OPZZ Polska potrzebuje zrównoważonej polityki migracyjnej, służącej jej mieszkańcom, polskiemu rynkowi pracy, jak również samym emigrantom. Polityka migracyjna nie może przyczyniać się do dumpingu społecznego i zastępowania cudzoziemcami miejscowych pracowników. Wręcz przeciwnie, powinna wpływać m.in. na tworzenie nowych miejsc pracy, wzrost gospodarczy, pobudzanie inwestycji publicznych, jak również wypełnianie funkcji humanitarnych, poprzez pomoc ofiarom konfliktów zbrojnych, kryzysów gospodarczych, klęsk żywiołowych oraz katastrof środowiska naturalnego.
  • Sama imigracja nie jest w stanie rozwiązać strukturalnych problemów demograficznych. Potrzebne są zwiększone inwestycje w infrastrukturę opiekuńczą, edukację i wychowanie, które zachęciłaby osoby pozostające w Polsce do posiadania i wychowywania dzieci oraz godzenia życia rodzinnego z zawodowym. Inwestycje powinny być połączone z wzrostem wynagrodzenia, odpowiadającego wzrostowi wydajności pracy.
  • Zdaniem Rady OPZZ, w pewnych okolicznościach, zrównoważona i racjonalnie regulowana polityka migracyjna może stanowić czynnik łagodzący przewidywane niedobory na rynku pracy, stanowić źródło pozyskiwania nowych kadr, a także przyczyniać się do tworzenia miejsc pracy dobrej jakości nie tylko dla cudzoziemców, ale także dla lokalnych pracowników. Polityka taka powinna być realizowana w taki sposób, aby nie wpływać negatywnie na poziom wynagrodzeń oraz nie powodować wzrostu bezrobocia.
  • Zasada „równa płaca za tę samą pracę w tym samym miejscu" powinna mieć pełne zastosowanie dla pracowników migrujących. Bez względu na ich status prawny, pracownicy migrujący powinni otrzymywać wynagrodzenie adekwatne do ich kwalifikacji, umiejętności, wykształcenia, stażu lub wieku - identycznie jak polscy pracownicy. 
  • W opinii Rady OPZZ, regulowanie imigracji, w tym warunków pracy imigrantów, może być skuteczne dzięki wprowadzeniu branżowych układów zbiorowych pracy, szczególnie w zawodach z dużą ilością pracowników zagranicznych. Gwarantowałyby one podobne warunki pracy i wynagrodzenia wszystkim pracownikom bez względu na ich pochodzenie. Nie możemy dopuścić do powtórzenia sytuacji z Wielkiej Brytanii, gdzie - w związku z niską ilością powszechnie obowiązujących branżowych układów zbiorowych - polscy pracownicy nieświadomie przyczyniali się do zaniżania wynagrodzeń miejscowej ludności.
  • Zrównoważona polityka imigracyjna nie powinna się opierać na pracy sezonowej, tym bardziej, że większość tej pracy nie dotyczy zajęć sezonowych. To może prowadzić do wielu nadużyć. W chwili obecnej około 80% wszystkim cudzoziemców przebywa w Polsce na podstawie krótkoterminowych (sześciomiesięcznych) oświadczeń o zatrudnieniu, których liczba w 2016 roku wynosiła około 1.3 miliona. Imigranci przyjeżdzający do Polski powinni, podobnie jak obywatele polscy, mieć pewność długotrwałego zatrudnienia i związaną z tym gwarancję ochrony prawnej, koniecznej do egzekwowania ich praw pracowniczych.
  • W opinii Rady OPZZ polityka migracyjna powinna być sprawiedliwa, a więc taka, która służy mieszkańcom krajów pochodzenia i kraju docelowego. Nie powinna przyczyniać się do drenażu wykwalifikowanej siły roboczej z krajów pochodzenia i wypełniania nimi luk powstałych w skutek wyjazdu miejscowych specjalistów za granicę. Potrzebny jest wzrost wynagrodzeń, szczególnie w sektorze publicznym, który zachęcałby pracowników wykwalifikowanych do pozostania w kraju.
  • Sprawiedliwa polityka migracyjna wiąże się również z obowiązkiem niesienia pomocy obywatelom krajów dotkniętych konfliktami wojennymi, kryzysami gospodarczymi, klęskami żywiołowymi oraz katastrofami środowiska naturalnego na miejscu, a jeśli to nie jest możliwe, z zapewnieniem im bezpiecznego, czasowego pobytu w naszym kraju. Polska powinna aktywnie pomagać krajom członkowskim UE, dotkniętym kryzysem migracyjnym, m.in. poprzez solidarne i zrównoważone uczestnictwo w unijnym programie relokacji uchodźców.
  • Rada OPZZ podtrzymuje swój wcześniejszy postulat, aby polityka migracyjna była powiązana z szeroko pojętą polityką integracyjną.  W szczególności należy zapewnić dostęp do edukacji i możliwości rozwoju rodzinom imigranckim. W integracji zawiera się także, przy zachowaniu ustaleń międzypaństwowych, uznawanie dyplomów i kwalifikacji pracowników migrujących, dzięki któremu mogą oni w jeszcze większym stopniu realizować swój potencjał na polskim rynku pracy.
  • Biorąc powyższe pod uwagę OPZZ w swojej przyszłej działalności:
  • wspólnie z europejskimi i światowymi związkami zawodowymi będzie aktywnie uczestniczyło w tworzeniu polityki i strategii migracyjnej;
  • wspólnie z polskimi, europejskimi i światowymi partnerami społecznymi i organizacjami pozarządowymi będzie uczestniczyło w projektach i inicjatywach zgodnych z polityką OPZZ w sprawie migracji;
  • będzie podejmowało i uczestniczyło w działaniach edukacyjnych przeciwstawiających się nacjonalizmowi, ksenofobii, rasizmowi - w tym islamofobii - w polskim dyskursie publicznym;
  • będzie zachęcało emigrantów do wstępowania do związków zawodowych i angażowania się w działalność związkową;
  • będzie działało na rzecz pomocy uchodźcom w kraju i za granicą;
  • wzorem innych krajów członkowskich Unii Europejskiej, będzie domagać się publicznego finansowania dla działań związków zawodowych na rzecz  pracowników imigrujących.
 

Stanowisko
Rady Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych 
 z dnia 27 września 2017
w sprawie Światowego Dnia Godnej Pracy
 
Pomimo relatywnie niskiego wskaźnika bezrobocia rejestrowanego w Polsce, sytuacja na rynku pracy nie napawa optymizmem. Wciąż mamy do czynienia z silną segmentacją, skutkującą niezmiennie wysokim poziomem umów śmieciowych, fałszywego samozatrudnienia czy rekordowym w UE odsetkiem umów na czas określony. W szczególności narażone na pracę w sektorze peryferyjnym są osoby młode, starsze, kobiety, osoby gorzej wykształcone, długotrwale bezrobotni i migranci zarobkowi.
 
Jednocześnie zatrudnieni w oparciu o umowy o pracę na czas nieokreślony nieustannie poddawani są presji uelastycznienia. Żyją w ciągłej niepewności co do przyszłości ich zatrudnienia, a będąc pozbawionymi stabilizacji, ich sytuacja tylko pozornie znacząco różni się od niemalejącego prekariatu.
 
Szczególnie niepokoją przypadki łamania praw pracowniczych i związkowych. W drugiej dekadzie XXI wieku, niektórzy pracodawcy zachowują się, jakby mentalnie zatrzymali się w wieku XIX. Takie zjawiska jak zwolnienia z pracy działaczy związkowych, uporczywe i świadome utrudnianie działalności związkowej czy pozbawianie związkowców możliwości wykonywania ich obowiązków, zbyt często są codziennością dla naszych organizacji.
 
Jak co roku, w dn. 7 października – z inicjatywy Międzynarodowej Konfederacji Związków Zawodowych – obchodzimy Światowy Dzień Godnej Pracy. W tym dniu, w szczególności upominamy o przestrzeganie praw związkowych, o prawo do zrzeszania się w związki zawodowe wszystkich pracowników, o prawo do negocjacji zbiorowych i dialogu społecznego. Przypominamy, że godna praca jest kluczowym elementem Agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. Nie ma zatem globalnego rozwoju bez godnej pracy.
 
Rada Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych, w związku ze Światowym Dniem Godnej Pracy, wzywa ogólnokrajowe organizacje członkowskie oraz struktury terenowe OPZZ do podjęcia działań na rzecz przedstawienia na forum publicznym przykładów łamania praw związkowych.

Rada Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych

Warszawa, 27 września 2017 roku