OPZZ corocznie kieruje do Głównego Inspektora Pracy propozycje do planu działań kontrolnych i prewencyjnych Programu działania Państwowej Inspekcji Pracy. Tematy, na jakie zwróciliśmy uwagę do planu na przyszły rok, zostały zgłoszone przez organizacje członkowskie OPZZ. Uwzględniają one praktyczne aspekty naruszania przepisów prawnej ochrony pracy i bezpieczeństwa pracy, wynikające z doświadczeń związkowych, stąd warto je wyeksponować dla przeciwdziałania zjawiskom naruszania praworządności w stosunkach pracy. Propozycje zgłoszone przez OPZZ dotyczą zarówno zagadnień kontrolnych ogólnych jak i zagadnienia szczegółowych, specyficznych branżowych oraz obszaru prewencji i promocji.

I tak, zwróciliśmy uwagę na konieczność:

1) terminowego wypłacania wynagrodzeń i innych świadczeń ze stosunku pracy, w tym przestrzegania przepisów odnośnie wypłaty minimalnej stawki godzinowej;
2) prawidłowości nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, z uwzględnieniem zatrudniania osób młodych i o krótkim stażu pracy u danego pracodawcy oraz osób w wieku przedemerytalnym. Kontrole form zatrudnienia zawieranych z tym samym pracownikiem na podstawie kilku stosunków pracy, w tym samym miejscu i tego samego rodzaju, niejednokrotnie z naruszeniem dobowej i tygodniowej normy czasu pracy;
3) udzielania i prawidłowości wykorzystywania urlopów wypoczynkowych;
4) czasu pracy – wieloaspektowo, ze szczególnym wskazaniem na godziny nadliczbowe (i ich rozliczanie), w tym zobowiązania pracowników do pracy w godzinach nadliczbowych w związku ze szczególnymi potrzebami pracodawcy, przestrzegania przez pracodawców limitów zatrudnienia w godzinach nadliczbowych;
5) kontroli realizacji przez pracodawców zaleceń społecznych inspektorów pracy;
6) kontroli małych zakładów usługowych w małych miejscowościach np. fryzjerskie, kosmetyczne, gastronomiczne usługowe pod względem zatrudniania i warunków pracy;
7) sposobu sprawowania przez pracodawców szczególnego nadzoru nad terenie zakładu pracy poprzez stosowane środki techniczne umożliwiające rejestrację obrazu (monitoring);
8) mobbingu zgłaszanego w skargach pracowników;
9) zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (uzgadnianie regulaminów ze związkami zawodowymi, realizacji przepisów zawartych w regulaminach, dysponowania środkami funduszu socjalnego w uzgodnieniu ze związkami zawodowymi itp.). Najczęściej zgłaszane nieprawidłowości to: brak uzgodnienia regulaminów ze związkami zawodowymi, powoływanie i funkcjonowanie komisji socjalnej, brak uzgodnienia wydatkowania środków z funduszu z upoważnionymi przedstawicielami związków zawodowych, wydatkowanie środków zfśs na cele inne niż w ustawie.
10) przestrzegania przez pracodawców przepisów ustawy o sporach zbiorowych;
11) przestrzegania przepisów w zakresie pracy w klimacie gorącym i zimnym;
12) legalności zatrudnienia cudzoziemców i obywateli polskich, w szczególności w budownictwie, transporcie, gospodarce magazynowej, w handlu i usługach, agencjach ochrony osób i mienia, agencjach pracy tymczasowej oraz przestrzegania warunków zatrudniania (czasu pracy, wynagrodzenia i jego wypłat). Kontrola rejestracji oświadczeń o zamiarze powierzenia zatrudnienia składanych przez pracodawców, w celu przeciwdziałania nadużyciom związanym z oświadczeniami, w tym przypadków, w których oświadczenie składane jest dla pozoru i nie powinno być rejestrowane;
13) realizacji art. 29 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie współdziałania inspektora pracy ze związkami zawodowymi, organami samorządu załogi, radami pracowników i społeczną inspekcją pracy w toku wykonywania czynności kontrolnych inspektorów pracy;
14) kontroli spełniania obowiązków wynikających z ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, w szczególności: obowiązku zawierania umów o prowadzenie PPK i umów o zarządzanie PPK oraz dokonywania wpłat do PPK;
15) dyskryminacji pracowników, ze względu na płeć, wiek lub wynagrodzenie;

W działalności prewencyjnej inspekcji pracy za istotne uznaliśmy zwiększenie liczby materiałów promujących tematykę bezpieczeństwa pracy i prawa pracy dostępnych dla związków zawodowych w siedzibach Okręgowych Inspektoratów Pracy, podobnie jak dostępnych szkoleń dla przedstawicieli organizacji związkowych (branżowo i ponad branżowo) oraz społecznych inspektorów pracy w Ośrodku Szkolenia PIP we Wrocławiu. W naszej ocenie wciąż dalszej intensyfikacji i popularyzacji wymagają konkursy m.in. takie jak ,,Najaktywniejszy Zakładowy Społeczny Inspektor Pracy” czy „Buduj Bezpiecznie, podobnie jak kontynuacja programu edukacyjnego „Kultura bezpieczeństwa” oraz prewencyjnego „Promocja standardów BHP”. Intensyfikacji działań szkoleniowych wymaga tematyka związana z identyfikowaniem zagrożeń i oceną ryzyka zawodowego w małych i średnich firmach. Uznaliśmy także za konieczne rozważenia kampanii informacyjnej na temat przepisów bezpieczeństwa pracy obowiązujących zatrudnionych nie objętych przepisami Kodeksu pracy oraz kontynuowania Akademii Społecznego Inspektora Pracy – w miarę możliwości w każdym z Okręgowych Inspektoratów Pracy.

W naszej ocenie, zagadnienia kontrole inspekcji powinny także uwzględniać problematykę związaną z przeciwdziałaniem COVID 10 i przestrzeganiem przez pracodawców przepisów w tym zakresie. 

(rg)

Wydział Polityki Społecznej, Rynku Pracy, Ubezpieczeń i Zdrowia OPZZ