W dniu 25 października 2021 r. OPZZ otrzymało do konsultacji obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz o zmianie niektórych ustaw (druk nr 1692) dotyczący emerytur stażowych.Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych od 2010 roku nieprzerwanie zabiega o zapewnienie pracownikom o bardzo długim stażu ubezpieczeniowym możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego (dla kobiet, które mają udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 35 lat oraz dla mężczyzn z okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym co najmniej 40 lat). Projekt OPZZ w tej sprawie był już dwukrotnie prezentowany w Sejmie (w dniu 22 lipca 2010 r. i 29 lutego 2012 r.), nie uzyskując jednak poparcia większości parlamentarnej. Obywatelski projekt ustawy, skierowany do konsultacji w październiku br., jest zgodny z założeniami opracowanego przez nas projektu w sprawie emerytur stażowych i co do istoty zasługuje na poparcie.

Jak słusznie zauważają autorzy przedłożonego do opinii projektu, postulat zapewnienia pracownikom o bardzo długim stażu ubezpieczeniowym możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego cieszy się wysokim poparciem społecznym. Pod projektem OPZZ w tej sprawie, wniesionym do Sejmu w 2010 r., podpisy poparcia złożyło ponad 700 tysięcy pracowników. Należy również przypomnieć, że pod wpływem presji społeczeństwa i reprezentatywnych central zawodowych, w tym OPZZ, podczas kampanii prezydenckiej w 2015 r. Prezydent Andrzej Dudy złożył deklarację wniesienia do Sejmu projektu ustawy w przedmiotowej sprawie. Mimo upływu sześciu lat od złożenia deklaracji wyborczej Prezydent RP nie wywiązał się z danego pracownikom słowa. Projekty ustaw w tej sprawie w porozumieniu z OPZZ złożyły natomiast w 2020 r. Koalicyjny Klub Parlamentarny Lewicy oraz Klub Parlamentarny PSL-Kukiz’15. Negatywnie oceniamy to, że do chwili obecnej Sejm nie podjął prac nad wyżej wymienionymi projektami.

Podzielamy wyrażone w przedłożonym do konsultacji obywatelskim projekcie ustawy stanowisko, że emerytury stażowe to szczególnie dobre rozwiązanie dla tych, którzy wcześnie rozpoczęli aktywność zawodową. Wieloletnia praca wywiera negatywny wpływ na wydajność i zdrowie pracownika, a także zmniejsza szanse na znalezienie zatrudnienia. Zauważamy natomiast, że projektodawcy nie wskazali wszystkich możliwych, pozytywnych skutków wprowadzenia emerytur stażowych. W związku z powyższym należy dodać, że dzięki proponowanej reformie powinno nastąpić

  • zwiększenie zainteresowania pracowników wykonywaniem pracy rejestrowanej;
  • zmniejszenie skali zatrudnienia w szarej strefie;
  • zmniejszenie liczby przypadków ukrywania przez pracodawców i pracowników faktycznie osiąganych zarobków;
  • zmniejszenie liczby przypadków zgłaszania do ubezpieczenia społecznego
    i urzędów podatkowych zaniżonych wynagrodzeń, najczęściej w wysokości minimalnej płacy;
  • realne zwiększenie wpływów do budżetu z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych;
  • zwiększenie wpływów do Narodowego Funduszu Zdrowia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne;
  • zwiększenie wpływów do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek ubezpieczenia społecznego;
  • zmniejszenie wydatków samorządów terytorialnych przeznaczanych na wszelkiego rodzaju pomoc społeczną udzielaną osobom, które po przepracowaniu kilkudziesięciu lat utraciły pracę i nie mają szans za zatrudnienie;
  • ograniczanie kosztów społecznych związanych z zapobieganiem wzrostu liczby osób wykluczonych społecznie.

Wyrażamy natomiast zastrzeżenie w odniesieniu do faktu, że przedmiotowy projekt ustawy zakłada uzależnienie uzyskania prawa do emerytury stażowej od zgromadzenia na koncie ubezpieczonego środków wystarczających do wypłaty najniższego świadczenia emerytalnego, o którym mowa w art. 85 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Z całą pewnością wieloletnie odprowadzanie składek na ubzpieczenia społeczne (35/40 lat) spowoduje, że zdecydowana większość ubezpieczonych wypracuje odpowiednio wysoki kapitał emerytalny, który pozwoli na uzyskanie co najmniej emerytury minimalnej. W naszym przekonaniu pozostałym osobom również powinno przysługiwać prawo do nabycia emerytury stażowej. Należy bowiem docenić wysiłek pracowników, którzy wykazują się długoletnim stażem ubezpieczeniowym, jednakże nie zgromadzili kapitału emerytalnego wystarczającego do wypłaty emerytury minimalnej z powodu uzyskiwania niskich wynagrodzeń. W takich przypadkach świadczenie na poziomie emerytury minimalnej powinno być subsydiowane przez państwo.

Stoimy na stanowisku, że emerytury stażowe to rozwiązanie będące ważnym elementem budowania bezpieczeństwa socjalnego pracowników. Podkreślenia wymaga fakt, że po spełnieniu kryterium stażowego decyzja o przejściu na emeryturę pozostanie w gestii osoby ubezpieczonej, zależną od jej sytuacji dochodowej, rodzinnej i zawodowej. Jeśli osoba ta nie będzie usatysfakcjonowana wysokością przysługującego jej świadczenia, będzie mogła zdecydować o kontynuowaniu aktywności zawodowej.

***

Podsumowanie najważniejszych działań podjętych przez OPZZ na rzecz wprowadzenia emerytur stażowych dostępne jest pod poniższym linkiem:

OPZZ w walce o emerytury stażowe - co zrobiliśmy? | OPZZ

Dnia 7 grudnia 2020 r. przekazano Prezydentowi zbiór listów od pracowników z długim stażem pracy. Związkowcy OPZZ opisują w nich przebieg swojej długiej kariery zawodowej, informują, że ciężka praca odcisnęła się bardzo negatywnie na ich zdrowiu oraz apelują do Prezydenta o wywiązanie się ze złożonej w 2015 roku i dotychczas niezrealizowanej deklaracji podjęcia inicjatywy ustawodawczej na rzecz wprowadzenia tzw. emerytur stażowych.

Zbiór listów znajduje się TUTAJ.


KD, Wydział Polityki Społecznej, Rynku Pracy, Ubezpieczeń i Zdrowia OPZZ