„Edukacja dla Wszystkich” oraz nowe założenia systemu edukacji włączającej – to problematyka będąca przedmiotem posiedzenia Zespołu problemowego ds. usług publicznych RDS w dniu 1 marca 2021 r. Pomimo, iż dyskusja nad dokumentem trwa od kilku tygodni, projekt kierunków zmian systemowych proponowanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej wzbudza szereg kontrowersji środowiska oświatowego, związkowego, nauczycielskiego, samorządowego.

Ministerstwo Edukacji i Nauki reprezentowała Sekretarz stanu Marzena Machałek.

Zdaniem resortu ideą nowego modelu w zakresie funkcjonowania polskiej oświaty w perspektywie najbliższych 10 lat ma być podejście do zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych, poprawa jakości kształcenia i edukacja spersonifikowana wobec ucznia ze specjalnymi potrzebami. Kierunki nowego modelu edukacji dotykają wielu ogniw systemu: instytucjonalnie (poradnie psychologiczno – pedagogiczne, szkoły i placówki specjalne, szkoły i przedszkola ogólnodostępne), kadrowo (nowe stanowiska), zmian w kształceniu zawodowym czy finansowania.

Strona społeczna, zarówno organizacje związkowe, pracodawcy i przedstawiciele samorządu terytorialnego przedstawili szereg uwag krytycznych i zastrzeżeń do dokumentu. Brak dialogu i rzetelnej konsultacji ze środowiskiem – to wniosek akcentowany szczególnie mocno. Wskazywano m.in. na takie aspekty jak: brak finansowej i organizacyjnej spójności dokumentu ze Strategią na rzecz osób z niepełnosprawnościami, niejasno sformułowane cele wdrażanego modelu, zwłaszcza opieki psychologicznej, nieuzasadnioną zmianę systemu pomocy psychologiczno – pedagogicznej na rzecz Centrów Ucznia i Rodziny, kierunek przekształcania szkół specjalnych w szkoły ogólnodostępne, niespójności związane z wdrażaną reformą orzecznictwa, zbyt wąskie myślenie o edukacji włączającej, obawy (organizacyjne i finansowe) jednostek samorządu terytorialnego we wdrażaniu zmian, niejasności związane z realizacją podręczników niedostosowanych do potrzeb edukacyjnych dzieci, nieuzasadniona zmiana kwalifikacji zawodowych, duży stopień ogólności proponowanych rozwiązań.

Prezes Sławomir Broniarz przedstawił stanowisko Związku Nauczycielstwa Polskiego, uznając za niezrozumiałe przesłanki decydujące o przygotowaniu przez resort edukacji nowego modelu kształcenia. Podkreślił ważną rolę orzecznictwa i konieczność systematycznego dialogu ze środowiskiem rodziców i nauczycieli na temat reformy wobec dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Dziś ważną jest zmiana kulturowa w zakresie postrzegania osób/dzieci z niepełnosprawnościami, ale nie może się to odbywać kosztem dzieci i kadry. Podkreślił potrzebę ponownego poddania proponowanych rozwiązań szerokim konsultacjom społecznym, z uwzględnieniem zastrzeżeń wniesionych przez nauczycieli praktyków, rodziców i partnerów społecznych. Wskazał, że projektowane zmiany w opinii środowiska nauczycielskiego są kontrowersyjne i budzą ogromny niepokój spowodowany troską o rozwój i warunki kształcenia dzieci i młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Rosną również obawy związane z możliwością utraty przez nauczycieli uprawnień wynikających z ustawy Karta Nauczyciela. W ocenie związku istotne jest pytanie, czy kolejna tak poważna zmiana systemowa powinna obecnie mieć miejsce, zwłaszcza w sytuacji braku odpowiednich nakładów finansowych niezbędnych do modyfikacji infrastruktury szkolnej i znaczącego zwiększenia stanu zatrudnienia w oświacie (pełna treść Stanowiska Prezydium Zarządu Głównego Związku Nauczycielstwa Polskiego z dnia 22 lutego 2021 roku w sprawie ww. projektu na stronie internetowej znp.edu.pl).

Dyskusja pokazała potrzebę kontynuacji dialogu w tym temacie.

W sprawach różnych OPZZ zgłosiło wniosek o uporządkowanie tematów zgłoszonych do prac zespołu w 2021 roku, wskazując brak zasadności niektórych zgłoszonych problemów, nie mieszczących się w zakresie przedmiotowym zespołu.

W posiedzeniu brali udział członkowie zespołu z ramienia OPZZ: prezes Sławomir Broniarz (ZNP), przewodnicząca Urszula Michalska (Federacja ZZ Pracowników Ochrony Zdrowia i Pomocy Społecznej) oraz Renata Górna (ekspert OPZZ, Wydział Polityki Społecznej OPZZ).

(rg)