Opieka długoterminowa w Polsce od wielu lat, jak i obecnie, jest wyzwaniem systemowym polityki państwa z uwagi na starzejące się społeczeństwo. Już w 2035 roku ponad 23 proc. z nas osiągnie wiek powyżej 65 lat. Obecnie ponad 2/3 Polaków powyżej 60 lat ma długotrwałe problemy zdrowotne lub choroby przewlekłe. Niestety, od co najmniej 3, lat Polska ma najmniejszy wśród krajów OECD wskaźnik udziału osób objętych opieką długoterminową (0,9 proc., przy średniej OECD 10,8 proc.).

Tylko ta pobieżna diagnoza stała się powodem do pytań: czy system opieki długoterminowej w Polsce potrzebuje nowych rozwiązań ? W jakim miejscu obecnie jesteśmy jako kraj i system? Czy problemy kadrowe, instytucjonalne, finansowe czy koordynacyjne w środowisku pacjenta - są realne do rozwiązania i od jakich spełnienia jakich warunków zależą?

Odpowiedź na te dylematy, jak i potrzeba zainicjowania dyskusji publicznej znalazły wyraz w zorganizowanej przez OPZZ wideokonferencji pn. ,,Opieka długoterminowa – diagnoza, problemy, wyzwania”, która odbyła się 25 lutego br. Gościliśmy znakomitych prelegentów, którzy ze swojej perspektywy zawodowej przekazali wiedzę i doświadczenie praktyczne. Byli nimi: Pani Justyna Skóra z Wydziału Zdrowotnej Polityki Senioralnej Departamentu Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia, która przedstawiła perspektywę i miejsce opieki długoterminowej w polityce państwa; Pan dr Rafał Bakalarczyk, dyrektor ds. Badań Społecznych Instytutu Polityki Senioralnej, który przedstawił perspektywę godzenia pracy zawodowej z opieką nad osobami zależnymi jako jedno z istotnych wyzwań dla dialogu społecznego i polityki publicznej różnych szczebli oraz Pani Halina Obraniak, wiceprzewodnicząca Federacji ZZ Pracowników Ochrony Zdrowia i Pomocy Społecznej i wieloletnia przewodnicząca Rady Branżowej Pomocy Społecznej, która przekazała doświadczenia związkowe i praktyczne spojrzenia na kadry w opiece długoterminowej. Seminarium OPZZ zgromadziło liczne grono koleżanek i kolegów związkowców, w szczególności z Komisji Kobiet i Komisji Polityki Senioralnej OPZZ.

Problemy poruszone podczas dyskusji wskazały ich interdyscyplinarny charakter.

Odpowiedzialność organów publicznych za zaspokajanie potrzeb w zakresie opieki długoterminowej jest mocno zróżnicowana, podobnie jak kompetencje podzielone przez różne podmioty. Koordynacja czy współpraca instytucjonalna nierzadko jest ograniczona. Z kolei świadczenia z zakresu opieki długoterminowej finansowane ze środków publicznych są udzielane zarówno w ramach systemu opieki zdrowotnej, jak i w ramach pomocy społecznej – ich form i zakresów jest bardzo wiele. Trafiają do podobnych grup społecznych, choć są w różnej skali finansowane. Niepokój budzi zarówno dostępność, jak i niezaspokojone w stosunku do potrzeb udzielanie i finansowanie świadczeń w zakładach opiekuńczo – leczniczych czy pielęgnacyjno - opiekuńczych: Polska ma jeden z najniższych wśród krajów OECD wskaźników liczby łóżek w opiece długoterminowej – 11,9 na 1 tys. osób w wieku 65 plus tj. ponad 4-krotnie mniej niż średnio w krajach OECD. Także od 2017 r. wydatki na opiekę długoterminową (zdrowotne i społeczne) były jednymi z najniższych – 0,4 proc. PKB. Deficyt kadrowy w tym systemie, przy stałym pogłębianiu się procesu starzenia się polskiego społeczeństwa – to kolejne wyzwanie, o rozwiązanie którego OPZZ apeluje od lat. W udzielaniu tych świadczeń uczestniczą przede wszystkim pielęgniarki, fizjoterapeuci, lekarze, także opiekunowie medyczni. Problemy pracownicze na które zwracamy uwagę to m.in. zasady udzielania świadczeń zdrowotnych przez personel medyczny w domach pomocy społecznej. Mankamentem jest wciąż słabo rozwinięty sektor usług opiekuńczych, w tym ograniczenia w dostępności do publicznych usług opiekuńczych w ramach pomocy społecznej.

Konferencja pokazała, że budowa spójnego systemu opieki długoterminowej to zadanie na wiele lat.
Jako strona związkowa chcemy uczestniczyć w tym procesie, dlatego wypracowaliśmy szereg rekomendacji zmian systemowych i organizacyjnych, które zostaną przekazane właściwym resortom. OPZZ dostrzega także konieczność kontynuacji dyskusji na ten temat w ramach dialogu społecznego w niedalekiej przyszłości.

(rg0