Z dniem 1 stycznia 2019 r. weszły w życie przepisy ustawy o pracowniczych planach kapitałowych. Zgodnie z ustawą rozszerzono zakres zadań Państwowej Inspekcji Pracy o kontrole obowiązku zawierania umów o prowadzenie PPK i umów o zarządzanie PPK, a także obowiązku dokonywania wpłat do PPK. W związku z wejściem w życie ustawy PIP prowadziła w 2019 r. kontrole w podmiotach zatrudniających co najmniej 250 osób, tj. u pracodawców objętych stosowaniem ustawy o PPK od 1 lipca 2019 r. i do 31.12.2019 r. Łącznie przeprowadzono 62 kontrole. W skontrolowanych jednostkach pracę świadczyło 74 798 osób, w tym 61 651 pracowników na podstawie stosunku pracy.

Najważniejsze ustalenia z kontroli:

  • Umowy o zarządzanie, jak i umowy o prowadzenie PPK, często były zawierane dużo wcześniej przed granicznymi terminami zawarcia tych umów. Pierwsze umowy podpisywano z początkiem lipca 2019 r. Podobnie było z  dokonywaniem wpłat do instytucji finansowych, z którymi podpisano umowy o prowadzenie PPK.
  • Inspektorzy pracy odnotowywali przypadki wcześniejszego dokonywania wpłat składek do PPK. W wyniku prowadzonych kontroli stwierdzono jeden przypadek nieterminowo odprowadzonej wpłaty do PPK od jednego pracownika. W związku z ujawnieniem tego wykroczenia, inspektor pracy zastosował środek oddziaływania wychowawczego.
  • W trakcie kontroli, pracodawcy kierowali liczne zapytania dotyczące przepisów ustawy, zarówno będące przedmiotem kontroli PIP, jak również wykraczające poza zakres działania PIP. W trakcie kontroli inspektorzy pracy udzielili 48 porad dotyczących prawnej ochrony pracy.
  • Inspektorzy pracy zaobserwowali, że prowadzenie akcji informacyjnych przez pracodawcę z zakresu PPK na terenie zakładów, miało wpływ na świadome podejmowanie decyzji o przystąpieniu do PPK (nawet 50 % załogi). I odwrotnie, brak jakichkolwiek działań ze strony pracodawców, aby przedstawić uprawnionym zasady działania i korzyści programu długoterminowego oszczędzania, powodowało znaczne obniżenie partycypacji w PPK – np. 14% załogi.
  • W 2019 r. do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęły 3 skargi dotyczące przestrzegania przepisów ustawy o PPK. Dwie z nich dotyczyły nakłaniania do rezygnacji z uczestnictwa w PPK, jedna dotyczyła nieuzgodnienia z pracownikami wyboru instytucji finansowej obsługującej PPK.

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych zauważa, że niewielka skala naruszeń przepisów ustawy o PPK w dużych firmach może być związana ze stosunkowo wysokim poziomem uzwiązkowienia w tych podmiotach. Związki zawodowe sprawują bowiem kontrolę nad przestrzeganiem praw pracowniczych. PIP wielokrotnie potwierdzała, że w tych zakładach, w których działają związki zawodowe, jest mniej wykroczeń przeciwko prawom pracownika. Konieczne jest prowadzenie działań kontrolnych stosowania przepisów o PPK w kolejnych latach, ponieważ obowiązek wprowadzenia systemu długoterminowego oszczędzania dla pracowników będzie dotyczył coraz mniejszych podmiotów, w których uzwiązkowienie jest niższe, co może mieć wpływ na prawidłowość realizowania obowiązków nałożonych ustawą o PPK. 

OPZZ, w ramach współpracy nawiązanej z PFR Portalem PPK, organizuje spotkania informacyjne na temat Pracowniczych Planów Kapitałowych dla członków związku. Inicjatywa ta pozwala na przekazanie związkowcom rzetelnych informacji na temat programu.


KD
Wydział Polityki Społecznej, Rynku Pracy, Ubezpieczeń i Zdrowia OPZZ