W dniu 5 lutego 2020 r. w Warszawie miała miejsce międzynarodowa konferencja poświęcona prezentacji wyników 9. edycji projektu „Europejski Sondaż Społeczny” (ESS). ESS jest jednym z największych i najważniejszych europejskich projektów badawczych, w którym uczestniczy 30 krajów. Jego inicjatorem był Komitet Ekspertów Europejskiej Fundacji Nauki. Podczas konferencji omówiono obserwacje zmian społecznych zachodzących w Europie: postaw wobec kluczowych problemów, zmian w systemach wartości, wyobrażeń o najlepszym czasie na ważne zmiany w życiu, takie jak małżeństwo, czy przejście na emeryturę  oraz postaw wobec imigrantów. Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych reprezentowała Katarzyna Duda, specjalistka ds. polityki społecznej z Wydziału Polityki Społecznej, Rynku Pracy, Ubezpieczeń i Zdrowia. Poniżej przedstawiono streszczenie wybranych wystąpień:


Prof. dr hab. Piotr Błędowski omówił kwestię różnicy w ocenie respondentów co do tego, kiedy rozpoczyna się starość. Badanie pokazało różnice w postrzeganiu początku starości nie tylko między grupami krajów (w krajach skandynawskich respondenci sugerowali najczęściej, że jest to 70 lat, a w krajach postkomunistycznych, że 65 lat), ale także różnice między opiniami młodszych oraz starszych uczestników. Profesor wyraził przekonanie, że pracodawcy, dziś hołdujący kultowi młodości, będą musieli zmienić sposób myślenia i sięgać po starszych pracowników. Pracodawcy powinni wykazywać zainteresowanie zarządzaniem wiekiem, tzn. stwarzaniem takich warunków pracy, by jak najlepiej wykorzystać wiedzę i doświadczenie starszego pracownika i zaproponować mu pracę na odpowiednim stanowisku.  Dr Ewa Krzaklewska zaprezentowała wyniki badań na temat oczekiwań młodych Polaków co wkroczenia w dorosłość, na przykład: opuszczenia domu rodzicielskiego, zawarcia związku partnerskiego/ małżeństwa i posiadania dzieci.  Pokazano, że wizje badanych wyrażają przede wszystkim wartości i normy obowiązujące w polskim społeczeństwie, wedle których kobiety i mężczyźni powinni pełnić różne role społeczne i rodzinne. Prof. Bart Meuleman  mówił o tym, że w następstwie zwiększonego napływu osób ubiegających się o azyl od 2015 r. skrajnie prawicowe partie polityczne odniosły sukcesy wyborcze w różnych krajach europejskich. Społeczeństwo obywatelskie i politycy wielokrotnie wyrażali pogląd, że owe sukcesy wyborcze są ściśle związane z kryzysem uchodźczym. Kryzys ten budził bowiem obawy wśród społeczeństw, że ich dobrobyt materialny i kulturowy zostanie zagrożony, co z kolei tworzy żyzny grunt pod rozwój prawicowego populizmu.


Katarzyna Duda