Problematyka związana z wyzwaniami współczesnego rynku pracy w Polsce oraz projekt budżetu Państwowej Inspekcji Pracy na 2021 r. był przedmiotem zdalnego posiedzenia sejmowej Rady Ochrony Pracy. Oba tematy przedstawił Główny Inspektor Pracy Andrzej Kwaliński uczestniczący w obradach Rady, pod przewodnictwem posła Janusza Śniadka.

Odnośnie obszaru związanego z rynkiem pracy, Rada przyjęła stanowisko oraz informację przekazaną przez Państwową Inspekcję Pracy. Wynika z niej, że na polskim rynku zatrudnienia od lat odnotowywany jest wzrost liczby nielegalnych usług agencji zatrudnienia, wykonywanych przez podmioty nieposiadające stosownego certyfikatu i wpisu do rejestru agencji zatrudnienia prowadzonego przez marszałka województwa. 

W toku kontroli przeprowadzonych w latach 2017 – 2019 inspektorzy pracy ujawnili znaczne nieprawidłowości w zakresie spełniania wymogów formalno-prawnych przez agencje zatrudnienia. Kontrole ujawniły także znaczne naruszenia i obchodzenia przepisów ustaw m.in. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zatrudnianiu pracowników tymczasowych. Od lat są one niezmienne i polegają np. na zastępowaniu pracy stałej pracą tymczasową, nadużywaniu umów cywilnoprawnych jako podstawy świadczenia pracy tymczasowej czy świadczeniu outsourcingu w warunkach charakterystycznych dla pracy tymczasowej.

Rada Ochrony Pracy zaproponowała propozycje legislacyjne mające na celu uporządkowanie polskiego rynku pracy, w tym w między innymi:

1) wprowadzenie regulacji precyzujących stosowanie usług outsourcingu,

2) doprecyzowanie regulacji dotyczących powierzania pracy tymczasowej oraz przepisów dotyczących powierzania pracy cudzoziemcom, w szczególności w zakresie uznawania kwalifikacji, warunków zatrudnienia i ubezpieczeń społecznych,

3) wprowadzenie jasnych i precyzyjnych zasad prowadzenia agencji zatrudnienia – w tym m.in. obowiązku szkoleń w zakresie warunków świadczenia usług agencji zatrudnienia przez personel agencji.

W obszarze nielegalnego zatrudnienia, zdaniem Rady Ochrony Pracy, obok zmian prawnych, istotnym elementem jest także zmiana mentalności społecznej. Dlatego tak duże znaczenie mają programy prewencyjne i kampanie informacyjne, w tym prowadzona w latach 2017 – 2019 kampania „Pracuję legalnie”, we współpracy PIP i partnerami społecznymi. OPZZ bardzo aktywnie zaangażowało się w realizację kampanii, na poziomie regionalnym i centralnym z udziałem MZZ Pracowników Ukraińskich w Polsce. Wszyscy zgodnie uznali, że kampania przyczyniła się do wzrostu świadomości odbiorców w zakresie korzyści legalnego zatrudnienia dla obu stron stosunku pracy – pracodawcy i pracownika oraz zmniejszenia występowania zagrożeń związanych z nielegalną pracą.

W części posiedzenia poświęconej omówieniu projektu budżetu inspekcji pracy na 2021 r. Główny Inspektor Pracy ocenił go jako realny do realizacji, pomimo wyzwań dla tej instytucji związanych z pandemią, jak i ogromu zadań ustawowych. Podkreślił zakładany, kilkuprocentowy wzrost wydatków, który wiąże się m.in. z niezbędnym wzmocnieniem kadrowym inspekcji pracy o 40 nowych etatów, wydatkami na informatyzację tej instytucji, konieczność zapewnienia odpowiednich warunków dla realizacji zadań statutowych urzędu. Planowane dochody PIP na 2021 r. określono na poziomie ponad 2,1 mln zł, co stanowi wzrost o 10,4 proc. wobec planu ustawy budżetowej na 2020 r., zaś plan wydatków ustalono na poziomie ponad 386 mln zł i jest on wyższy od wydatków określonych w obecnej ustawie budżetowej o ok. 6,7 proc. W dyskusji podkreślano m.in. konieczność wzrostu wynagrodzeń, w celu ciągłego pozyskiwania wykwalifikowanej kadry prawnej i inżynieryjnej dla realizacji ustawowych zadań inspekcji. Pojawiało się szereg obaw o funkcjonowanie i działalności inspekcji pracy w kontekście wyzwań, zwłaszcza w działalności kontrolnej w obecnym czasie pandemii. 

Stanowisko w sprawie projektu budżetu Rada przyjmie na najbliższym listopadowym posiedzeniu. 

W obradach i dyskusji uczestniczyli członkowie Rady: Zbigniew Janowski i Renata Górna.

(rg)