W lipcu 2020 r. Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych skierowało do Prezesa Rady Ministrów Mateusza Morawieckiego wniosek o pilne wprowadzenie autopoprawki rządu do procedowanego wówczas w Sejmie rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID – 19 oraz po jej ustaniu, naprawiającej niekorzystną sytuację matek, dla których wysokość zasiłku macierzyńskiego ustalana była na podstawie wymiaru czasu pracy obniżonego w wyniku przepisów Tarczy Antykryzysowej.

OPZZ domagało się, aby podstawą wymiaru zasiłku macierzyńskiego było wynagrodzenie nieuwzględniające zmian zawartych w porozumieniach o obniżonym wymiarze czasu pracy w ramach Tarczy Antykryzysowej. Na mocy ustawy z dnia 7 października 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania społeczno-gospodarczym skutkom COVID-19 (Dz. U. poz. 1747) matki pokrzywdzone przepisami Tarczy Antykryzysowej w końcu odzyskają swoje pieniądze.

Art. 15g ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, który umożliwia obniżanie wymiaru czasu pracy i obniżenie wynagrodzenia - zaczął wywoływać negatywne skutki w zakresie świadczeń dla matek z tytułu urodzenia dziecka. W wyniku tych przepisów podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego stanowić zaczęło wynagrodzenie ustalone na podstawie nowego, obniżonego wymiaru czasu pracy. Taka sytuacja miała miejsce nawet w przypadku, gdy w okresie pobierania zasiłku nastąpiło przywrócenie pełnego wymiaru czasu pracy. Rozwiązanie to jest krzywdzące i niesprawiedliwe w stosunku do kobiet, które przed wejściem w życie rozwiązań antykryzysowych odprowadzały składkę od nieobniżonej pensji.

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych zwróciło się także do Pani Senator Beaty Małeckiej-Libery, Przewodniczącej Komisji Zdrowia Senatu RP, o rozpatrzenie w czasie prac nad ustawą o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (druk senacki nr 169, druki sejmowe nr 483, 505 i 505A), poprawki do ustawy, którą OPZZ przygotowało i przekazało Pani Senator. 11 września br. Koalicyjny Klub Parlamentarny Lewicy złożył w Sejmie projekt ustawy naprawiający niekorzystną sytuację matek przygotowany przez OPZZ.

Z historią powyższych działań OPZZ można się zapoznać w artykułach:

https://www.opzz.org.pl/aktualnosci/kraj/opzz-broni-matek-na-zasilku-macierzynskim

https://www.opzz.org.pl/opinie-i-analizy/polityka-spoleczna/rzad-ulega-naciskom-opzz-w-sprawie-kobiet-na-zasilku-macierzynskim

Rząd łata Tarczę Antykryzysową

Na mocy ustawy z dnia 7 października 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania społeczno-gospodarczym skutkom COVID-19 (Dz. U. poz. 1747) zmieniły się zasady ustalania podstawy wymiaru świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, gdy pracodawca zmienił wymiar czasu pracy na podstawie ustawy o COVID-19. Nowe przepisy dotyczą osób, którym pracodawca:

  • obniżył wymiar czasu pracy na podstawie ustawy o COVID-19
  • wprowadził na podstawie ustawy o COVID-19 mniej korzystne warunki zatrudnienia niż wynikające z umów o pracę.

Gdy tym osobom ustala się podstawę wymiaru świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, przyjmuje się podstawę wymiaru zasiłku sprzed zmiany czasu pracy, jeżeli:

  • pracodawca obniżył wymiar czasu pracy lub wprowadził mniej korzystne warunki zatrudnienia w okresie wcześniej pobieranego zasiłku oraz
  • między okresami pobierania wcześniejszego i kolejnego zasiłku nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż trzy miesiące kalendarzowe.

To oznacza, że dla tych osób podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo. Przyjmuje się dla nich podstawę wymiaru obliczoną dla wcześniejszego zasiłku.

Te osoby mogą zatem wystąpić o przeliczenie już wypłaconych zasiłków. Mają do tego prawo, jeżeli świadczenia te obliczono na podstawie nowego wynagrodzenia, obniżonego w związku z COVID-19, i wypłacono zasiłek na podstawie dotychczasowych przepisów niższy niż zasiłek ustalony zgodnie z nowymi przepisami.

Co należy zrobić, aby uzyskać przeliczenie podstawy wymiaru świadczeń z tytułu choroby i macierzyństwa, gdy zmieniono wymiar czas pracy na podstawie ustawy o COVID-19?

Aby można było przeliczyć podstawę wymiaru świadczeń, świadczeniobiorca musi złożyć wniosek. Wniosek powinien złożyć do:

  • pracodawcy – jeśli jest on uprawniony do wypłaty zasiłków swoim pracownikom,
  • ZUS – jeśli zasiłek wypłacał ZUS, gdyż pracodawca nie jest uprawniony do wypłaty zasiłków swoim pracownikom.

Nie ma sformalizowanego wzoru wniosku. Wystarczy, żeby świadczeniobiorca napisał, że występuje o przeliczenie wcześniej wypłaconego zasiłku, niższego w związku z obniżonym wymiarem czasu pracy.

Jeżeli zasiłek wypłaca ZUS, wniosek taki może być złożony na portalu PUE ZUS przy wykorzystaniu wniosku ZAS-58 Skarga/Wniosek świadczeniobiorcy/ płatnika składek w sprawie świadczeń z tytułu choroby, macierzyństwa lub zasiłku pogrzebowego. Potrzebne będzie także potwierdzenie od pracodawcy, że obniżenie wymiaru czasu pracy nastąpiło na podstawie przepisów ustawy o COVID-19.

Wniosek może być także złożony do pracodawcy, który powinien niezwłocznie przekazać ten wniosek do ZUS. 


KD, Wydział Polityki Społecznej, Rynku Pracy, Ubezpieczeń i Zdrowia OPZZ