W pierwszej kolejności zwracamy uwagę na nieakceptowalnie krótki, siedmiodniowy termin wyznaczony reprezentatywnym organizacjom związkowym na zgłoszenie uwag. Zgodnie z ustawą o Radzie Dialogu Społecznego termin na wyrażenie opinii nie może być krótszy niż 30 dni, a jedynie wyjątkowo 21 dni. Nawet w sytuacji pilnej postulowaliśmy co najmniej 14 dni na przeprowadzenie rzetelnych konsultacji. Projekt ma fundamentalne znaczenie dla rynku pracy, sytuacji osób wykonujących pracę zarobkową oraz funkcjonowania Państwowej Inspekcji Pracy, dlatego wymaga rzeczywistego i transparentnego dialogu społecznego.
Pozytywnie oceniamy kierunek zmian zmierzających do ograniczenia segmentacji rynku pracy oraz przeciwdziałania nadużywaniu umów cywilnoprawnych w miejsce umów o pracę. Proponowane rozwiązania, w porównaniu do obecnego stanu prawnego, wprowadzają korzystniejsze mechanizmy walki z nieuprawnionym zastępowaniem umów o pracę umowami cywilnoprawnymi i zasługują na poparcie.
Jednocześnie zgłaszamy poważne wątpliwości dotyczące praktycznego funkcjonowania części nowych regulacji. W szczególności obawy budzi wprowadzenie instytucji interpretacji indywidualnych wydawanych przez Głównego Inspektora Pracy. Przy obecnych brakach kadrowych i niedostatecznym finansowaniu PIP nowe obowiązki mogą doprowadzić do istotnego spowolnienia realizacji dotychczasowych zadań, a nawet do paraliżu tej instytucji. Opłata w wysokości 40 zł za wydanie interpretacji nie poprawi w sposób realny efektywności działania PIP.
Wskazujemy również na konieczność zagwarantowania prawa do wystąpienia o interpretację indywidualną oraz prawa do odwołania się od decyzji nie tylko podmiotowi zatrudniającemu, lecz także osobie wykonującej pracę zarobkową.
Podnosimy także problem przewlekłości postępowań w sądach pracy. Średni czas rozstrzygnięcia sprawy w pierwszej instancji, szczególnie w dużych ośrodkach miejskich, wynosi od dwóch do trzech lat. Bez pilnych zmian organizacyjnych, zwiększenia liczby sędziów i kadry pomocniczej oraz tworzenia nowych wydziałów pracy nowe regulacje nie przyniosą oczekiwanego efektu w postaci skutecznego eliminowania fałszywych umów cywilnoprawnych z rynku pracy, mimo że stanowią element realizacji kamieni milowych KPO.
Pozytywnie oceniamy propozycję wprowadzenia zabezpieczenia roszczenia poprzez obowiązek stosowania rygorów ochronnych prawa pracy niezależnie od nazwy zawartej umowy. Jednocześnie zwracamy uwagę na pojawiające się przypadki niestosowania przez pracodawców podobnych zabezpieczeń oraz na konieczność zapewnienia ich realnej skuteczności.
Wątpliwości budzą również proponowane zmiany w systemie ubezpieczeń społecznych, w szczególności rozwiązania mogące skutkować obniżeniem przyszłych świadczeń pracowników w przypadku uznania składek opłaconych w niższej wysokości za należne.
W zakresie planowanego systemu teleinformatycznego do wymiany danych między ZUS, PIP i KAS wskazujemy na potrzebę maksymalnej automatyzacji rozwiązań oraz uproszczenia procedur jego wdrażania. Negatywnie oceniamy brak dofinansowania z budżetu państwa kosztów dostosowania systemów informatycznych ZUS, które według założeń mają zostać pokryte ze środków własnych Zakładu.
Podtrzymujemy również uwagi przekazane wcześniej do resortu pracy w piśmie z dnia 1 października 2025 roku.
Jako OPZZ podkreślamy, że skuteczna walka z segmentacją rynku pracy wymaga nie tylko zmian legislacyjnych, lecz także realnego wzmocnienia instytucji publicznych odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa pracy oraz zapewnienia rzeczywistego dialogu społecznego.
