Dane pokazują ogromne różnice między państwami Unii Europejskiej. W części krajów układy i porozumienia zbiorowe obejmują zdecydowaną większość pracowników. W innych – zasięg rokowań pozostaje marginalny. Polska znajduje się na samym końcu tego zestawienia.
W 2023 r. układami zbiorowymi objętych było w Polsce zaledwie 11,6% pracowników. To najniższy poziom spośród państw wskazanych w raporcie Komisji Europejskiej. Co więcej, w ostatnich latach nie widać poprawy. Wskaźnik wynosił 12,1% w 2021 r., 11,7% w 2022 r. i 11,6% w 2023 r.
W Belgii i we Włoszech układy zbiorowe obejmowały w 2023 r. 100% pracowników. Ponad 80% pracowników było objętych rokowaniami również w Austrii – 94,9%, Hiszpanii – 91,8%, Finlandii – 88,8%, Szwecji – 88%, Portugalii – 83,3% oraz Danii – 81%. Najniższe wartości odnotowano natomiast w Estonii – 19,1%, Bułgarii – 16,2%, na Węgrzech – 14,8% oraz właśnie w Polsce – 11,6%.
Dyrektywa (UE) 2022/2041 zakłada, że państwa, w których zasięg rokowań zbiorowych wynosi mniej niż 80% pracowników, powinny przygotować plan działania służący zwiększeniu tego zasięgu. Obowiązek ten dotyczy 18 państw członkowskich.
Plany powinny zawierać harmonogram oraz konkretne środki służące promowaniu rokowań zbiorowych. Jednocześnie dyrektywa pozostawia państwom stosunkowo dużą swobodę w wyborze sposobów osiągnięcia tego celu. Ważnym elementem jest udział partnerów społecznych zarówno w przygotowaniu, jak i realizacji planów.
Komisja Europejska zwraca uwagę, że jednym z kluczowych czynników zwiększających zasięg rokowań zbiorowych jest poziom uzwiązkowienia oraz stopień zorganizowania pracodawców. Istotne znaczenie ma również rozwój rokowań wielozakładowych i sektorowych.
ad
