Norbert Kusiak, dyrektor Wydziału Polityki Gospodarczej OPZZ
Federacja, zrzeszająca 43 organizacje związkowe i reprezentująca kilka tysięcy pracowników, działająca w ramach Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych, zwraca uwagę na narastający kryzys obejmujący zarówno przedsiębiorstwa prywatne, jak i spółki nadzorowane przez Skarb Państwa.
Federacja podkreśla, że rok 2026 rozpoczął się od decyzji o zakończeniu działalności dwóch przedsiębiorstw przemysłu gumowego. Jednym z nich są Bydgoskie Zakłady Przemysłu Gumowego „Stomil” S.A., należące do Agencja Rozwoju Przemysłu, wobec których prowadzone jest postępowanie sanacyjne. Z przekazanych informacji wynika, że pracownicy mają otrzymać wypowiedzenia już w lutym.
Drugim przypadkiem jest Stomil-Poznań S.A., należący do Polskiej Grupy Zbrojeniowej. Decyzję o likwidacji ogłoszono 2 stycznia 2026 r. za pośrednictwem mediów, z pominięciem pracowników i ich przedstawicieli.
Decyzje te oznaczają zamknięcie ostatnich państwowych zakładów przemysłu gumowego. W efekcie ponad 300 osób straci zatrudnienie, często będąc jedynymi żywicielami rodzin. Federacja podkreśla, że z perspektywy społecznej, gospodarczej i regionalnej sytuacja ta jest wyjątkowo trudna, a pracownicy pozostają bez realnych alternatyw zatrudnienia.
Rok 2025 był dla branży bardzo trudny. Właściciel Qemetica Soda Polska S.A. poinformował o zakończeniu produkcji sody w zakładzie w Janikowie. W wyniku tych decyzji pracę straciło około 350 osób, a kolejne kilkaset w przedsiębiorstwach współpracujących.
Skutki tych decyzji wykraczają poza rynek pracy, ponieważ obejmują m.in. problemy miasta z zagospodarowaniem ścieków oraz zapewnieniem ciepła mieszkańcom, a także konsekwencje dla bezpieczeństwa energetycznego państwa. Zakłady były powiązane ze spółką SOLINO z grupy ORLEN, zarządzającą podziemnymi magazynami ropy i paliw. Odbierały znaczną część solanki wykorzystywanej w procesach technologicznych, a ograniczenie tej współpracy zmniejsza możliwości magazynowe. W spółce SOLINO trwa obecnie protest głodowy pracowników.
Federacja wskazuje również na sytuację w Grupa Azoty, mającej kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego. W 2025 roku - jak podkreśla - doszło tam do redukcji zatrudnienia rzędu 15-20 proc., obejmujących pracowników produkcyjnych i administracyjnych, bez formalnego ogłoszenia zwolnień grupowych.
Jednocześnie Federacja zwraca uwagę na rozbudowane struktury zarządcze i nadzorcze. W czterech głównych spółkach funkcjonuje ponad 30 takich stanowisk, a częste zmiany personalne i wysokie odprawy generują dodatkowe koszty obciążające budżety przedsiębiorstw.
Federacja Związków Zawodowych Przemysłu Chemicznego, Szklarskiego i Ceramicznego w Polsce podkreśla ponadto, że poważnym problemem pozostaje brak dialogu społecznego. Od ponad roku nie odbyło się ani jedno posiedzenie Trójstronnego Zespołu ds. Branży Chemicznej przy Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ani spotkania jego podzespołów.
Zdaniem Federacji Zespół ten mogłyby realnie wpływać na sytuację w zakładach pracy poprzez umożliwienie wymiany informacji między stroną rządową, pracodawcami i reprezentacją pracowników. Brak dialogu prowadzi do pogłębiania się problemów oraz utrudnia wypracowanie rozwiązań stabilizujących sytuację w branży.
Federacja zwraca się również z pytaniami dotyczącymi działań rządu w kontekście planu Komisji Europejskiej dla przemysłu chemicznego, którego celem jest modernizacja sektora i zwiększenie jego konkurencyjności. Pyta o konkretne działania wspierające przedsiębiorców oraz o instrumenty wsparcia dla pracowników sektora przechodzącego proces transformacji energetycznej.
Podkreśla przy tym, że większość dużych zakładów chemicznych posiada własne elektrociepłownie, które muszą spełniać coraz bardziej restrykcyjne normy środowiskowe, co wymusza kosztowne modernizacje i generuje rosnące opłaty.
W ocenie Federacji decyzje o zamknięciu zakładów zostały podjęte przedwcześnie i oparto je wyłącznie na analizie wskaźników makroekonomicznych, zakładając możliwość zastąpienia produkcji importem. Federacja zwraca uwagę, że obecna sytuacja geopolityczna, w tym napięcia na Bliskim Wschodzie i ograniczenia dostaw surowców, wskazuje na konieczność utrzymania własnego, stabilnego przemysłu.
Federacja Związków Zawodowych Przemysłu Chemicznego, Szklarskiego i Ceramicznego w Polsce zwraca się do premiera z wnioskiem o pilne zorganizowanie spotkania z przedstawicielami branży chemicznej. Jako właściwe forum wskazuje Trójstronny Zespół ds. Branży Chemicznej przy Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, podkreślając, że jego zwołanie po ponad rocznej przerwie jest niezbędne do omówienia kluczowych problemów sektora.
(nq)
