Międzynarodowa Organizacja Pracy opublikowała Raport na temat psychospołecznego środowiska pracy, w związku z tegorocznymi obchodami 28 kwietnia br. poświęconego zagrożeniom psychospołecznym. Czynniki te odpowiadają za ponad 840 tys. zgonów rocznie, a ich łączny wpływ na choroby układu krążenia i zaburzenia psychiczne prowadzi do utraty 1,37% światowego PKB.

Renata Górna, Wydział Polityki Społecznej OPZZ 

Raport podkreśla, że ryzyko psychospołeczne wynika z projektowania pracy, sposobu zarządzania oraz szerszych procesów organizacyjnych. Wskazuje się na trzy poziomy analizy: stanowisko pracy, organizacja i zarządzanie pracą oraz ramy instytucjonalne i regulacyjne. To właśnie na tych poziomach powinny być identyfikowane i modyfikowane czynniki ryzyka, zgodnie z zasadą eliminowania zagrożeń u źródła. Raport MOP jednoznacznie wskazuje, że skuteczna prewencja psychospołeczna wymaga aktywnych partnerstw społecznych. Związki zawodowe pełnią tu rolę systemową — jako współtwórcy polityk, negocjatorzy standardów oraz strażnicy wdrażania prewencji w praktyce. 

Rola związków zawodowych jest istotna we:

  • wzmacnianiu ram regulacyjnych i negocjacji zbiorowych. Związki zawodowe są głównym aktorem zwiększającym obecność zapisów odnoszących się wprost do zdrowia psychicznego lub czynników psychospołecznych w układach zbiorowych. To one wprowadzają do negocjacji kwestie stresu, przeciążenia pracą, przemocy, molestowania, równowagi praca–życie czy skutków cyfryzacji.
  • przekładaniu norm MOP na praktykę zakładową. Konwencja nr 190 dotycząca eliminacji przemocy i molestowania oraz wytyczne ILO-OSH 2001 wymagają wdrażania prewencji na poziomie organizacji. Związki zawodowe są kluczowym podmiotem, który pilnuje, aby polityki bhp obejmowały psychospołeczne środowisko pracy, a nie jedynie jego skutki. Raport podkreśla, że „polityka bhp powinna uwzględniać fakt, że ryzyko psychospołeczne wynika z projektowania pracy i organizacji pracy” — to obszary, w których dialog społeczny ma największą siłę oddziaływania.
  • partycypacji pracowników i współtworzeniu rozwiązań. MOP wskazuje, że skuteczna prewencja wymaga podejść partycypacyjnych, angażujących pracowników i ich przedstawicieli. Związki zawodowe zapewniają realny udział pracowników w ocenie ryzyka, projektowaniu środków zapobiegawczych oraz monitorowaniu ich skuteczności. To szczególnie ważne, ponieważ zagrożenia psychospołeczne są często „niebezpośrednio obserwowalne” i wymagają wieloźródłowej diagnozy, w tym badań ankietowych.
  • współtworzeniu narzędzi sektorowych i kampanii informacyjnych. Raport podkreśla rosnącą rolę dobrowolnych standardów, narzędzi doradczych i kampanii informacyjnych. Związki zawodowe są jednym z głównych inicjatorów takich działań, szczególnie w sektorach o wysokim narażeniu na stres, przemoc czy przeciążenie pracą. 

 źródło: ilo.org