16 września 2026

[fot: etuc.org] W odpowiedzi na dzisiejsze orędzie o stanie Unii, wygłoszone przez przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen, sekretarz generalna Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych Esther Lynch powiedziała: „Osoby pracujące borykają się z bezprecedensową niepewnością, która zagraża życiu, jakie sobie zbudowały. Zasługiwały dziś na przedstawienie im prawdziwego planu na przyszłość – planu popartego realnymi inwestycjami, zawierającego jasne informacje na temat miejsc pracy, które zostaną dzięki niemu utworzone, oraz tego, co będzie to oznaczać dla ich przyszłości i ich rodzin. Nie usłyszeli dzisiaj, że UE jest gotowa zaproponować rozwiązanie problemu rosnących kosztów utrzymania i narastającego kryzysu na rynku pracy. „Potwierdzenie, że ustawa o wysokiej jakości miejscach pracy zostanie przedstawiona jeszcze w tym roku, jest ważnym krokiem we właściwym kierunku, o który EKZZ usilnie zabiegała. Jednak sama data nie gwarantuje konkretów. Prawdziwym sprawdzianem będzie to, czy ustawa zapewni: sprawiedliwe wynagrodzenia, kontrolę człowieka nad sztuczną inteligencją w miejscu pracy oraz ochronę przed jej negatywnymi skutkami, pełne poszanowanie prawa do odłączenia się od pracy, bezpieczne umowy, bezpieczne i zdrowe miejsca pracy, silniejsze negocjacje zbiorowe, regulację podwykonawstwa i pośrednictwa pracy, a także przewidywanie zmian i zarządzanie nimi w kontekście transformacji ekologicznej i cyfrowej. „Jeśli chodzi o sztuczną inteligencję, przewodnicząca ujęła związane z nią ryzyko niemal wyłącznie w kategoriach bezpieczeństwa, a nie miejsc pracy i dochodów. Jeśli naprawdę zależy jej na „sztucznej inteligencji z udziałem człowieka”, to należy zacząć od pracowników, którzy świadczą nasze usługi oraz tworzą nasze wiadomości i kulturę. To właśnie oni mogą zapewnić wdrożenie zorientowane na człowieka, a to oznacza przekazanie im kontroli nad tym procesem. „Potwierdzone zobowiązanie do wprowadzenia nowych „zasobów własnych” w celu sfinansowania budżetu na lata 2028–2034 jest mile widziane, ale pieniądze muszą trafić na miejsca pracy, umiejętności i spójność społeczną, a nie tylko na konkurencyjność i obronność. To samo dotyczy przyszłorocznej rocznicy Filaru Praw Socjalnych: pięknym słowom potrzebny jest plan działania z konkretnymi terminami, przepisami i zasobami. „A jeśli chodzi o tak zwane „nadmierne regulacje”, w tym dążenie do wprowadzenia tzw. 28. systemu: najlepsze standardy pracy powstają oddolnie, a nie w wyniku ograniczeń narzuconych z Brukseli. Ograniczanie ambicji do unijnego minimum utrwaliłoby niskie wynagrodzenia i niepewność, z którymi ludzie już się borykają. Byłby to poważny błąd, przeciwko któremu zmobilizowałyby się związki zawodowe: pracownicy potrzebują swobody negocjowania lepszych warunków, a nie gorszych.”

16 września 2026

Z głębokim smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Witolda Płóciennika, Przewodniczącego Związku Zawodowego Filmowców, cenionego operatora filmowego i człowieka zaangażowanego w sprawy środowiska pracy. W naszej pamięci pozostanie jako człowiek zaangażowany, wrażliwy i oddany sprawom ludzi pracy, a także jako serdeczny kolega i społecznik, który swoją działalnością reprezentował środowisko zawodowe filmowców. Jego odejście jest wielką stratą dla polskiej kultury, środowiska filmowego oraz ruchu związkowego. Rodzinie, Bliskim, Przyjaciołom i Współpracownikomskładamy wyrazy głębokiego współczucia i żalu. 18 września 2026 r. (piątek), godz. 11:00odbędzie się nabożeństwo żałobne w Kościele Rzymskokatolickim Środowisk Twórczych pw. św. Andrzeja Apostoła i Brata Alberta, pl. Teatralny 18 w Warszawie. O godz. 13:00 odbędzie się uroczyste odprowadzenie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Uroczystość rozpocznie się przy bramie cmentarza od strony ul. Powązkowskiej. Zamiast kwiatów rodzina prosi o wsparcie Fundacji. Datki będzie można przekazywać do puszek przed kościołem oraz na cmentarzu.

15 września 2026

OPZZ zgłasza uwagi do projektu ustawy wdrażającej regulacje dotyczące pracy za pośrednictwem platform cyfrowych. Wskazujemy na konieczność zapewnienia osobom pracującym za pośrednictwem platform realnej ochrony praw pracowniczych i socjalnych. Wśród najważniejszych postulatów znalazły się m.in. jasne zasady ustalania stosunku pracy, odpowiedzialność platform za warunki pracy, gwarancja minimalnego wynagrodzenia, ochrona praw związkowych oraz większa kontrola nad algorytmami wykorzystywanymi do zarządzania pracą. Poniżej publikujemy pełną treść uwag OPZZ do projektu ustawy. 1. Uwagi ogólne Polski rynek pracy platformowej ma swoją specyfikę, wymagającą wprowadzenia szczególnych regulacji: powszechne wykorzystywanie umów cywilnoprawnych oraz umów najmu do zatrudniania osób pracujących za pośrednictwem platform, masowe oraz niemal uniwersalne wykorzystywanie pośredników (partnerów flotowych oraz rozliczeniowych) powodujące rozdzielenie formalnego pracodawcy/zleceniodawcy (partnera flotowego/rozliczeniowego) od podmiotu faktycznie organizującego pracę (cyfrowej platformy pracy). Wykorzystywanie nietypowych form zatrudnienia powoduje, że osoby pracujące za pośrednictwem platform mają nie tylko utrudniony dostęp do praw pracowniczych, ale również zabezpieczenia społecznego. Badania wskazują, iż tylko 24,7% osób pracujących za pośrednictwem platform w Polsce ma dostęp do ubezpieczenia chorobowego zaś 15,4% do płatnego urlopu. Dzieje się tak pomimo, że osoby te pracują w warunkach bardzo zbliżonych do pracowników kodeksowych, bardzo często w wymiarze bliskim pełnemu etatowi. Dlatego projekt powinien zostać uzupełniony w taki sposób, aby regulacje były możliwe do zastosowania nie tylko wobec modelowego pracownika platformowego, ale również wobec rzeczywistych modeli funkcjonujących na polskim rynku. 2. Domniemanie istnienia stosunku pracy 2.1. Kryterium kierownictwa Artykuł 9 Projektu stanowi, że kryterium uruchamiającym domniemanie stosunku pracy jest “sprawowanie kierownictwa, a w szczególności kontroli” przez cyfrową platformę pracy. Pojawia się tu kilka trudności. Po pierwsze, niejasna jest sama konstrukcja prawna “sprawowania kierownictwa, a w szczególności kontroli” (uzasadnienie projektu posługuje się już sformułowaniem “kierownictwa i kontroli”, patrz strona 35 Projektu). Pojęcie kontroli występuje w wielu artykułach Kodeksu pracy (w szczególności w artykułach Art. 22^1c-22^1f w kontekście kontroli na obecność alkoholu i innych środków odurzających, a także w kontekście pracy zdalnej i bhp), wydaje się natomiast, że będzie na nowo zdefiniowane przez doktrynę i orzecznictwo w kontekście pracy platformowej. Trudno jest stwierdzić, w jakich sytuacjach realnie będzie uznawać się, że domniemanie jest stosowane. Po drugie, projekt nie precyzuje w sposób jednoznaczny, że kryterium wyznaczania czasu i miejsca pracy nie jest konieczne do stwierdzenia istnienia stosunku pracy (patrz: artykuł 22 Kodeksu Pracy. Przydatne byłoby zaznaczenie explicite w Projekcie ustawy, że kryteria czasu i miejsca pracy z artykułu 22 KP nie są stosowane w przypadku stwierdzania istnienia stosunku pracy w ramach stosunków umownych łączących cyfrową platformę pracy z osobą wykonującą pracę za pośrednictwem platformy. Po trzecie, wobec dotychczasowych doświadczeń w zakresie interpretacji prawa przez organy państwa istotne jest doprecyzowanie, iż kierownictwo i kontrola mogą być realizowane przez systemy algorytmiczne. Wskazane byłoby zatem przedstawienie w ustawie – przynajmniej przykładowo – okoliczności, które mogą świadczyć o sprawowaniu kierownictwa przez platformę. Szczególne znaczenie powinny mieć: zautomatyzowane przydzielanie zleceń; ustalanie wynagrodzenia przez platformę; brak możliwości negocjowania wynagrodzenia za pojedyncze zlecenie; automatyczne monitorowanie realizacji zlecenia; ustalanie czasu przewidzianego na realizację zlecenia; automatyczne ocenianie jakości pracy; ograniczanie dostępu do zleceń; czasowe zawieszanie możliwości wykonywania pracy; stosowanie kar lub innych negatywnych konsekwencji za określone zachowania; automatyczne odbieranie zleceń; ustalanie przez platformę zasad, według których osoba wykonująca pracę może korzystać z systemu; wykorzystywanie danych dotyczących wcześniejszego zachowania osoby wykonującej pracę do podejmowania decyzji dotyczących jej dalszego dostępu do pracy. Katalog taki nie powinien być zamknięty. Jego funkcją powinno być pokazanie, że kierownictwo platformowe nie musi przyjmować postaci bezpośrednich poleceń wydawanych przez człowieka. Art 9.2- nie wymienia pośredników jako objętych odwróconym ciężarem dowodu 2.2. Podział kierownictwa i kontroli między platformę i pośrednika Należy zwrócić uwagę na możliwe przypadki, w których czynności i uprawnienia charakterystyczne dla kierownictwa i kontroli realizowane mogą być równocześnie przez platformę i pośrednika. Przykładowo platforma może określać wynagrodzenie za wykonanie zleceń zaś partner flotowy określać czas pracy. Platformę i pracownika w takiej konfiguracji często nie będzie wiązał żaden stosunek umowny. Nie jest jasne, w jaki sposób i wobec kogo w takiej sytuacji może być stosowane domniemanie. 2.3. Procedura z artykułu 14 Projektu - wniosek uprawdopodobniający istnienie stosunku pracy Artykuł 14 projektu przewiduje uprawnienie zarówno osoby, jak i przedstawiciela pracowników, do złożenia wniosku do PIP w celu zastosowania domniemania istnienia stosunku pracy. Artykuł 14 nie wyjaśnia jednak, czy taki wniosek może zostać złożony bez zgody osoby objętej ewentualnym domniemaniem. Artykuł 14.2 mówi o konieczności podpisania wniosku i zawarcia imienia i nazwiska, z tego artykułu można jednak interpretować, że imię i nazwisko oraz podpis dotyczą przedstawiciela osób wykonujących pracę za pośrednictwem platformy, nie zaś osoby objętej domniemaniem. 3. Pośrednicy 3.1. Funkcjonowanie pośredników Rozpowszechnienie się systemu pośredników w Polsce wynika z tworzenia w obrębie gospodarki platformowej systemu ułatwiającego omijanie przepisów prawa pracy, regulacji zatrudnienia, utrudniania działalności związkowej, a także agresywnego omijania podatków oraz przepisów o zabezpieczeniu społecznym[4]. Funkcjonowanie pośredników należy zatem uregulować. W związku z tym postulujemy, aby możliwość stosowania pośredników przez platformy cyfrowe pracy została ograniczona wyłącznie do zarejestrowanych i certyfikowanych agencji pracy tymczasowej. 3.2 Odpowiedzialność solidarna platform za warunki pracy u pośredników Obecna regulacja nie odpowiada standardom wyznaczonym przez samą Dyrektywę, której artykuł 3 nakłada na państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia środków, w tym odpowiedzialności solidarnej, w celu zapewnienia, że osoby wykonujące pracę za pośrednictwem platform, które pozostają w stosunku umownym z pośrednikiem, korzystały z takiego samego poziomu ochrony przewidzianego w niniejszej dyrektywie co osoby, które pozostają w bezpośrednim stosunku umownym z cyfrową platformą pracy. Przewidziana przez projekt regulacja wprowadza odpowiedzialność solidarną jedynie w wąskim zakresie dotyczącym naruszeń przepisów o zarządzaniu algorytmicznym i przetwarzaniu danych osobowych. Wobec trudności ze skutecznym egzekwowaniem istniejących regulacji (np. kwestia nadużywania umów najmu pojazdu) stwarzanych dotychczas przez struktury pośrednictwa uznać należy, że konieczne byłoby wprowadzenie solidarnej odpowiedzialności platformy za całość warunków pracy i płacy u pośrednika. 4. Wynagrodzenie za pracę platformową - konieczność wprowadzenia minimalnego standardu Projekt powinien zostać uzupełniony o rozwiązania gwarantujące osobom wykonującym pracę platformową obowiązywanie minimalnej stawki godzinowej. Istotne znaczenie ma przy tym sposób określania czasu pracy uwzględniający czas pozostawania bez zleceń w gotowości do świadczenia pracy na platformie. Platformy dotychczas obchodzą bowiem przepisy o minimalnej stawce godzinowej poprzez zastosowanie przepisów o wynagrodzeniu prowizyjnym z Art. 8d. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. W projekcie ustawy powinien znaleźć się explicite przepis wyłączający wykorzystywanie art 8d.1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę do rozliczania zleceń wykonywanych w obrębie gospodarki platformowej w zakresie czynności świadczonych na miejscu, takich jak przewozy osób, usługi kurierskie, czy sprzątania. 5. Konieczność zapewnienia sprzętu lub odpowiedniej rekompensaty za wykorzystanie własnego sprzętu Platformy mogą przerzucać na osoby pracujące za ich pośrednictwem szereg kosztów, które w tradycyjnym stosunku pracy ponoszą pracodawcy, wpływając w sposób znaczący na zyskowność aktywności ekonomicznej świadczonej za ich pośrednictwem[. Platformy pośredniczące w usługach świadczonych na miejscu (takich jak przewozy osób, usługi kurierskie, sprzątania) powinny być zobowiązane na dostarczenie wszystkim osobom pracującym za ich pośrednictwem niezbędnego do wykonywania pracy sprzętu lub obowiązku wypłaty osobom wykonującym pracę za pośrednictwem platform rekompensaty za użycie własnego sprzętu (pojazdów, toreb, telefonów komórkowych, środków czystości). Rekompensaty te powinny odzwierciedlać rzeczywiste koszty związane z wykorzystaniem tego sprzętu, w tym koszty amortyzacji, napraw, wykorzystania paliwa, koszty ubezpieczeniowe (np. OC i AC) i regulacyjne (takie jak związane z koniecznością ponoszenia kosztów uzyskania licencji). 5. Zakaz pobierania prowizji przez pośredników Ważną kwestią jest uregulowanie statusu opłat pobieranych przez pośredników od zatrudnionych. Należy dążyć do ich wyeliminowania niezależnie od prawnego charakteru stosunku umownego. Wskazać można na fakt, iż zakaz pobierania opłat od zatrudnionych sytuowany jest chociażby w konwencji MOP -> C096 - Fee-Charging Employment Agencies Convention (Revised), 1949 (No. 96)* 6. Ubezpieczenie NNW W przypadku osób, które nie są objęte ubezpieczeniem społecznym w czasie wykonywania pracy platformowej, platforma/pośrednik powinien być zobowiązany do zapewnienia ubezpieczenia NNW z minimalną sumą gwarancyjną ubezpieczenia. 7. Funkcjonowanie związków zawodowych w obszarze gospodarki platformowej 7.1. Reprezentacja pracowników platformowych Problematyczna, jak zawsze, kwestia roli przedstawicieli pracowników wybieranych w trybie ad hoc, „swobodnym” w platformach, gdzie nie działają związki. Wiadomo, że platformy nie są uzwiązkowione, bo nie uznają się za pracodawców, a zatem uzwiązkowienie dotyczy raczej pośredników, chyba że implementacja dyrektywy rzeczywiście sprawi, że nagle pojawią się „pracownicy platform”. Art. 2 pkt 6. idzie dalej, bo definiuje: "6)   przedstawicielach osób wykonujących pracę za pośrednictwem platformy – należy przez to rozumieć przedstawicieli pracowników, a także przedstawicieli innych osób wykonujących pracę za pośrednictwem platformy niż pracownicy platformy, wybranych w trybie przyjętym w danej cyfrowej platformie pracy, jeżeli przedstawiciele pracowników działający w cyfrowej platformie pracy nie reprezentują interesów tych osób” Konieczne jest zdefiniowanie, co oznacza swoboda wyboru przedstawicieli pracowników. Kto ich wybiera? Ustawa nie mówi wprost, że wszyscy pracownicy (!), a to byłoby konieczne, aby uznać takie przedstawicielstwo za autentyczne i demokratyczne wybrane. Wydaje się , że ustawa nie tylko nie wzmacnia roli związków zawodowych w gospodarce platformowej, ale ją rozmywa, a dodatkowo nie wzmacnia roli układów zbiorowych pracy w implementacji dyrektywy platformowej. Nie mówi wprost o układach zbiorowych, pozostawia to innym regulacjom. Nie wprowadza też kwestii zautomatyzowanych systemów monitorujących lub zautomatyzowanych systemów decyzyjnych do katalogu spraw regulowanych przez układy zbiorowe pracy (art. 3 ustawy o układach zbiorowych i porozumieniach zbiorowych). Pozostawienie kwestii regulacji układowych pracy platformowej niedziałającym regulacjom w tym zakresie nie spełnia założenia art. 25 Dyrektywy ("promowanie roli partnerów społecznych i zachęcanie do korzystania z prawa do rokowań zbiorowych w kontekście pracy za pośrednictwem platform”). Zapisy ustawy powinny wprost promować rolę rokowań zbiorowych, a nie tylko pośrednio, przez inne przepisy. 7.2 Ochrona działaczy związkowych Z praktycznego doświadczenia związków zawodowych w sektorze platformowym wynika, iż istnieją trudności w realizacji uprawnień organizacji związkowych. W szczególności należy zabezpieczyć działaczy związkowych zatrudnionych przez pośredników przed represjami stosowanymi przez platformę. 7.3. Dostęp do kanałów komunikacji dla reprezentatywnych central Artykuł 46. - Organizacje związkowe zrzeszone w centralach reprezentatywnych na poziomie krajowym powinny mieć swobodny dostęp do kanału komunikacji z osobami pracującymi za pośrednictwem platformy cyfrowej. 7.4- Ochrona przed “shadow bans” Ochrona przewidziana w art. 39.3 oraz 48.3 powinna zostać rozszerzona na inne formy działań represyjnych (jak brak przyznawania zleceń bądź ograniczenie ich ilości, oferowanie gorszych warunków wykonywania zleceń itp.) 8. Podział kompetencji w zakresie kontroli stosowania AI i zarządzania algorytmicznego Trudności te mogą rodzić się w związku z niedawnym uchwaleniem Ustawy o systemach AI wdrażającą AI Act (Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji). Może to powodować zamieszanie dotyczące kompetencji i zakresu działania organów państwowych regulowanych nie tylko zresztą przez Ustawę o systemach AI, ale również np. Przez RODO. Przykładowo, Ustawa o systemach AI przewiduje utworzenie organu Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Wydaje się, że zakres działania może na siebie nachodzić (np. Zakres działania KRiBSI obejmuje rozpatrywanie zgłoszeń o nieprawidłowości działania systemów AI, np. podjęcie błędnej decyzji przez aplikację opartą na AI, czyli de facto przez algorytm stworzony przez platformę). Projekt ustawy o pracy platformowej może wymagać doprecyzowania relacji między kompetencjami Państwowej Inspekcji Pracy, Prezesa UODO oraz Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji w odniesieniu do tych samych zautomatyzowanych systemów monitorujących lub decyzyjnych stosowanych przez cyfrowe platformy pracy. Bez takiego mechanizmu koordynacji być może zaistnieć ryzyko równoległych kontroli przez te organy, powielania żądań informacyjnych i rozproszenia odpowiedzialności między tymi instytucjami, co może osłabić praktyczną skuteczność ochrony pracowników platformowych. W sprawach dotyczących zautomatyzowanych decyzji wpływających na wysokość wynagrodzenie lub na zawieszenie konta czy rozwiązanie umowy konieczne jest wskazanie jasnego mechanizmu współdziałania organów oraz ustalenie, który instytucja koordynuje działania wobec platformy. Brak takiego rozwiązania może prowadzić do sytuacji, w której naruszenie praw pracowników platformowych zostanie rozproszone między prawo pracy (KP), ochrony danych osobowych (RODO) i nadzoru nad systemami AI (niedawna ustawa). W efekcie ciężar dowodzenia naruszenia/złamania prawa przez platformę może zostać przerzucony na pracownika platformowego, a realna poprawa warunków pracy może zostać opóźniona przez spór lub niejasności w zakresie kompetencji i zakresu działań między organami. 8.1 Ocena wpływu algorytmu Art. 34 - obowiązek oceny wpływu decyzji algorytmów na osoby wykonujące pracę nie rzadziej niż raz na dwa lata - wobec faktu dynamicznego rozwoju techniki zarządzania algorytmicznego postulujemy wprowadzenie obowiązku dokonywania oceny wpływu raz na 6 miesięcy. 8.2 Uprawnienia związków zawodowych w zakresie dostępu do algorytmu Zwracamy uwagę na konieczność wprowadzenia prawa dostępu do danych o stosowanych systemach zarządzania algorytmicznego przez związki zawodowe także poza sektorem pracy platformowej. 9. Nadzór nad egzekwowaniem ustawy 9.1. Możliwości PIP Należy zwrócić uwagę na konieczność przyznania PIP dodatkowych środków finansowych, organizacyjnych i kadrowych koniecznych do realizacji nowych obowiązków nakładanych przez projekt ustawy. 9.2. Artykuł 13.2 Artykuł 13.2 przewiduje, że “Kontrole cyfrowych platform pracy przeprowadzane przez Państwową Inspekcję Pracy nie mogą mieć charakteru dyskryminującego ani nie mogą być nieproporcjonalne“. Ten artykuł jest zbędny, zgodnie z Konstytucją (art. 32) oraz ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego (np. artykuł 8.1. KPA) kontrole nie mogą mieć charakteru dyskryminującego i być nieproporcjonalne. W związku z tym, artykuł ten wprowadza niepotrzebne powtórzenia mogące prowadzić do kontrowersji i powinien zostać wykreślony z projektu. 9.3. Zalecenia PIP Artykuł 21.1 przewiduje obowiązek sporządzenia przez PIP szczegółowych zaleceń dla platform w zakresie rozumienia i wdrażania domniemania istnienia stosunku pracy, nie przewiduje natomiast terminu, w jakim PIP takie zalecenia powinien przygotować. Taki termin powinien znaleźć się w przepisach przejściowych. Zalecamy również dodanie obowiązku PIP aktualizacji tych szczegółowych zaleceń, co najmniej raz na rok. 10. Obowiązki informacyjne platform cyfrowych W rozdziale 2 projektu ustawy zawarte są przepisy sytuujące obowiązki informacyjne platform cyfrowych w zakresie osób wykonujących pracy za ich pośrednictwem. Informacje te mają być podawane raz do roku, co 6 miesięcy lub niezwłocznie na wniosek PIP - w zależności od typu informacji. Przepisy w obecnym kształcie mają charakter statyczny - platforma może podać dane o stanie faktycznym na dany dzień (dzień zapytania lub przedstawienia informacji), podczas gdy liczba pracujących, zawartych umów, średnia tygodniowa liczbie godzin pracy oraz średni dochód z działalności osób regularnie wykonujących pracę może istotnie fluktuować (same platformy podkreślają wysoki poziom elastyczności swojej działalności). Ponadto obecna technologia pozwala śledzić dane, które podlegają obowiązkowi informacyjnemu, w czasie rzeczywistym. Postuluje się zatem, aby przekształcić zapisy ustawy w ten sposób, aby dane podlegające obowiązkowi informacyjnemu, uwzględniały dynamikę zmian w całym okresie sprawozdawczym. Alternatywnie rozważyć można przekazanie PIP i przedstawicielom osób wykonujących pracę za pośrednictwem cyfrowej platformy pracy dostępu do narzędzi pozwalających je prześledzić w ujęciu dynamicznym. 11. Kary grzywny Kary grzywny przewidziane w art. 51 sformułowane są w ujęciu nominalnym (od 2000 zł do 60 000 zł). Postuluje się zdefiniowanie wysokości kar w ujęciu relatywnym w proporcjonalnym odniesieniu do obrotów danego podmiotu lub wysokości płacy minimalnej. 12. Obowiązki cyfrowej platformy pracy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy W rozdziale 7 obowiązki w zakresie BHP są sformułowane w sposób ogólny. Brak jest szczegółowej informacji jakiego rodzaju zagadnienia powinno obejmować raportowanie platform cyfrowych. Postuluje się wprowadzenie katalogu ryzyk z zakresu BHP, które powinny być objęte raportowaniem. W artykule 43 zakazuje się platformie cyfrowej stosowania zautomatyzowanych systemów monitorujących lub zautomatyzowanych systemów decyzyjnych, które wywierają nadmierną presję lub w inny sposób zagrażają bezpieczeństwu i higienie pracy oraz zdrowiu fizycznemu i psychicznemu osoby wykonującej pracę za pośrednictwem platformy bez wskazania czym jest “nadmierna presja”. Pojęcie „nadmiernej presji” ma charakter nieostry, a projekt nie wskazuje kryteriów pozwalających ustalić, kiedy oddziaływanie zautomatyzowanego systemu przekracza dopuszczalny poziom. Może to prowadzić do istotnych rozbieżności interpretacyjnych oraz utrudniać skuteczne egzekwowanie tego zakazu przez organy nadzoru i sądy. Zasadne byłoby zatem wskazanie przykładowych przesłanek oceny nadmiernej presji, takich jak wymagane tempo i intensywność pracy, ograniczanie możliwości korzystania z przerw, presja czasowa, konsekwencje odmowy zadania lub wylogowania się z platformy oraz wpływ systemu na możliwość bezpiecznego wykonywania pracy. Takie rozwiązanie byłoby spójne z podejściem stosowanym w regulacjach dotyczących psychospołecznych warunków pracy, które oceniają obciążenie m.in. w relacji do czasu, zasobów oraz możliwości odpoczynku i regeneracji. Uszczegółowienie przepisu nie wymagałoby tworzenia zamkniętej definicji, lecz mogłoby przyjąć formę otwartego katalogu kryteriów, które należy brać pod uwagę przy ocenie konkretnego systemu. Zwiększyłoby to przewidywalność regulacji zarówno dla osób wykonujących pracę, jak i dla platform cyfrowych oraz organów kontrolnych.

15 września 2026

Kierowcy Ubera z Wielkiej Brytanii, Holandii i innych państw europejskich rozpoczęli zbiorowe postępowanie przeciwko platformie, zarzucając jej, że wykorzystywany system oparty na AI w sposób nieprzejrzysty ustala wynagrodzenia i przydziela zlecenia. Sprawa trafiła do sądu w Amsterdamie, gdzie znajduje się europejska siedziba Ubera. Według ETUC jest to pierwsza tego rodzaju zbiorowa sprawa dotycząca algorytmicznego ustalania wynagrodzeń. Sednem sporu jest pytanie, czy Uber wykorzystuje dane o zachowaniu poszczególnych kierowców, aby przewidywać, jak niską stawkę dana osoba będzie skłonna zaakceptować. Kierowcy opisują sytuacje, w których to samo zlecenie było oferowane różnym osobom za różne kwoty. Jeden z kierowców w Londynie otrzymał propozycję przejazdu za 23 funty, podczas gdy inny kierowca stojący obok niego dostał ofertę 27 funtów za ten sam kurs. Kierowcy podejrzewają, że system bierze pod uwagę ich wcześniejsze decyzje – np. to, czy wcześniej akceptowali gorzej płatne zlecenia. Jak mówi jeden z kierowców: „Szefem jest algorytm. Cały czas uczy się, co jesteś gotowy zaakceptować.” Według skarżących system może również wykorzystywać informacje o położeniu kierowcy i jego sytuacji. Po długiej trasie kierowca może np. otrzymać niższą ofertę za kurs powrotny, ponieważ algorytm zakłada, że i tak będzie chciał wrócić do domu i nie będzie chciał jechać bez pasażera. „Syntetyczny menedżer” Sprawa dobrze pokazuje rozwój zjawiska określanego jako algorithmic management. Algorytm nie jest już wyłącznie narzędziem wspomagającym człowieka. Coraz częściej przejmuje klasyczne funkcje kierownicze: przydziela pracę, ustala wynagrodzenie, ocenia zachowanie pracownika, przewiduje jego decyzje i wpływa na sposób organizacji czasu pracy. W praktyce staje się więc swoistym „syntetycznym menedżerem”. To właśnie ten element kierowcy uznają za szczególnie niepokojący. Jeden z nich określił system jako „bezduszny”, wskazując, że decyzje algorytmu bezpośrednio wpływają na jego zarobki, liczbę przepracowanych godzin, czas odpoczynku oraz czas spędzany z rodziną. Profilowanie nie może być oderwane od celu przetwarzania danych OPZZ przypomina, że profilowanie pracowników i osób wykonujących pracę za pośrednictwem platform musi pozostawać zgodne z podstawowymi zasadami RODO, w szczególności z art. 5. Szczególne znaczenie ma tu zasada ograniczenia celu z art. 5 ust. 1 lit. b RODO. Dane osobowe powinny być zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach, a następnie nie mogą być wykorzystywane w sposób niezgodny z tymi celami. Jeżeli więc platforma zbiera dane np. w celu realizacji przejazdu, zapewnienia bezpieczeństwa, rozliczenia usługi czy organizacji pracy, pojawia się zasadnicze pytanie, czy dopuszczalne jest następnie wykorzystywanie tych samych danych do tworzenia profilu ekonomicznego kierowcy i przewidywania, jak niskie wynagrodzenie będzie on skłonny zaakceptować. Znaczenie mają również pozostałe zasady z art. 5 RODO, w szczególności zgodność z prawem, rzetelność i przejrzystość, a także minimalizacja danych. Sam fakt, że platforma posiada określone dane o osobie wykonującej pracę, nie oznacza jeszcze, że może wykorzystywać je w dowolnym celu. Z punktu widzenia OPZZ problem jest szczególnie istotny wtedy, gdy profilowanie nie służy jedynie organizacji usługi, ale może być wykorzystywane do indywidualnego różnicowania wynagrodzenia, przewidywania zachowania pracownika albo wykorzystywania jego zależności ekonomicznej od platformy. Główne zarzuty wobec Ubera Pozew dotyczy około 241 tys. kierowców w UE i Wielkiej Brytanii. Skarżący zarzucają Uberowi przede wszystkim: wykorzystywanie zautomatyzowanego podejmowania decyzji i profilowania przy ustalaniu wynagrodzeń oraz przydzielaniu pracy, brak wystarczającej przejrzystości dotyczącej sposobu działania algorytmu, wykorzystywanie danych kierowców do przewidywania, jakie stawki zaakceptują, wykorzystywanie danych kierowców do trenowania modeli AI, możliwe naruszenie przepisów RODO dotyczących profilowania i zautomatyzowanych decyzji. Kierowcy domagają się zarówno odszkodowania, jak i sądowego nakazu zaprzestania praktyk, które ich zdaniem naruszają przepisy o ochronie danych. Dlaczego ta sprawa jest ważna dla związków zawodowych? Spór z Uberem pokazuje, że algorytmiczne zarządzanie przestaje być wyłącznie problemem ochrony danych osobowych. Staje się jednym z kluczowych zagadnień dotyczących wynagrodzeń, warunków pracy i rokowań zbiorowych. Jeżeli algorytm decyduje, kto otrzymuje pracę, za jaką stawkę i na jakich warunkach, to zasady jego działania powinny być przedmiotem informacji, konsultacji, a w określonych sytuacjach również negocjacji z przedstawicielami pracowników. OPZZ zwraca uwagę, że przejrzystość algorytmu musi obejmować nie tylko informację o tym, że profilowanie ma miejsce, ale również wskazanie celu profilowania, kategorii wykorzystywanych danych oraz wpływu systemu na wynagrodzenie i dostęp do pracy. Sprawa Ubera dobrze pokazuje więc potrzebę rozwijania prawa do meaningful information o systemach algorytmicznych oraz włączania zasad stosowania algorytmów i AI do układów zbiorowych i rokowań. Magda Chojnowska, Expert OPZZ

15 września 2026

W dniach 8–10 września 2026 r., OPZZ, uczestniczyło (poprzez swojego przedstawiciela)  w wizycie studyjnej w Wiedniu, zorganizowanej w ramach europejskiego projektu Fair Labour Mobility. Gospodarzem spotkania była Austriacka Federacja Związków Zawodowych ÖGB, a jego głównym tematem – funkcjonowanie austriackiego systemu całodobowej opieki domowej oraz sytuacja pracujących w nim opiekunek i opiekunów. W programie znalazły się spotkania z ekspertkami ÖGB zajmującymi się polityką społeczną, migracją i współpracą międzynarodową. Rozmawiano o organizacji austriackiego systemu opieki, roli związków zawodowych i partnerów społecznych, działalności agencji pośredniczących oraz różnych formach wykonywania pracy przez opiekunki. Ważnym zagadnieniem była sytuacja osób migrujących z państw Europy Środkowej i Wschodniej, które stanowią znaczną część osób pracujących w tym sektorze. Uczestniczki spotkały się również z przedstawicielkami związku zawodowego vida, organizacji vidahelp oraz IG24, reprezentującej interesy osób świadczących całodobową opiekę w Austrii. Omówiono najczęściej zgłaszane problemy, takie jak długi czas pracy, brak rzeczywistego odpoczynku, niejasne warunki umów, zależność od agencji pośredniczących oraz ograniczone możliwości zbiorowego dochodzenia praw. Przedstawiono także działania podejmowane w celu organizowania opiekunek i zapewnienia im dostępu do poradnictwa. Praktyczną częścią wizyty był udział w akcji informacyjnej ÖGB w wiedeńskiej dzielnicy Seestadt. Jej celem było bezpośrednie dotarcie do pracowników, poznanie ich problemów oraz przekazanie informacji o dostępnych formach pomocy w Austrii i w państwach pochodzenia. Zaprezentowano również działalność sieci Fair Labour Mobility oraz możliwości korzystania z transgranicznego poradnictwa. Wizyta pozwoliła na wymianę doświadczeń między organizacjami związkowymi i doradczymi oraz omówienie możliwości dalszej współpracy. Zdobyta wiedza będzie wykorzystywana w działaniach OPZZ dotyczących ochrony praw polskich opiekunek pracujących za granicą, rozwoju transgranicznego poradnictwa oraz poprawy standardów pracy w sektorze opieki domowej. Wizyta była możliwa przy wsparciu komisji Europejskiej w ramach projektu FELM 2

14 września 2026

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych oraz Związek Zawodowy „Budowlani” apelują do Prezesa Rady Ministrów i Ministra Finansów i Gospodarki o pilną interwencję w związku z pogarszającą się sytuacją sektora leśno-drzewnego i rosnącym zagrożeniem dla miejsc pracy. Problemy dotyczą całego łańcucha gospodarczego – od gospodarki leśnej, przez przemysł drzewny, tartaczny, meblarski i papierniczy, po producentów wykorzystujących drewno jako podstawowy surowiec. Związkowcy wskazują m.in. na spadek zatrudnienia, pogarszającą się rentowność przedsiębiorstw oraz problemy z dostępnością i ceną drewna. OPZZ i ZZ „Budowlani” zwracają uwagę, że decyzje dotyczące gospodarki leśnej mają konsekwencje nie tylko dla środowiska, ale również dla rynku pracy, przemysłu, eksportu, samorządów i rozwoju całych regionów. Dlatego postulują przeniesienie ciężaru dalszych prac na poziom całego rządu oraz włączenie reprezentatywnych organizacji związkowych do prac Rady do spraw Przemysłu Drzewnego i Meblarskiego. Wśród najważniejszych postulatów znalazły się m.in. pilne zwołanie posiedzenia Rady, przygotowanie kompleksowego bilansu skutków zmian w polityce leśnej, opracowanie wieloletniej prognozy dostępności drewna oraz rozpoczęcie prac nad „Paktem dla polskiego sektora leśno-drzewnego i miejsc pracy”. Jak podkreślają związkowcy, polityka leśna nie jest wyłącznie polityką środowiskową. To również polityka przemysłowa, gospodarcza, społeczna i regionalna, a od stabilności dostaw drewna zależą dziesiątki tysięcy miejsc pracy. Pełna treść pisma dostępna TUTAJ

14 września 2026

Ogólnopolska Spartakiada Ciepłowników, organizowana przez Krajowy Związek Zawodowy Ciepłowników w Funce k. Chojnic, została objęta honorowym patronatem Ministerstwa Sportu i Turystyki. Wydarzenie odbyło się w dniach 3–5 września 2026 roku i zgromadziło przedstawicieli środowiska ciepłowników. Spartakiada jest okazją nie tylko do sportowej rywalizacji, ale również do integracji pracowników branży oraz budowania więzi i współpracy między uczestnikami. Honorowy patronat Ministerstwa Sportu i Turystyki jest wyrazem uznania dla inicjatywy łączącej aktywność fizyczną, integrację środowiska zawodowego oraz promocję sportu. Ministerstwo Sportu i Turystyki poinformowało o objęciu wydarzenia patronatem w piśmie skierowanym do przewodniczącego Krajowego Związku Zawodowego Ciepłowników Lecha Hemmerlinga oraz sekretarz związku Marii Świątek.

11 września 2026

Dziś, 11 września, w godzinach 00:00-11:59 trwa akcja Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce (ZZM) na rzecz ochrony życia i zdrowia pracowników kolei oraz podróżnych. Maszyniści w całej Polsce prowadzą pociągi przez wszystkie przejazdy kolejowo-drogowe z bezpieczną prędkością do 20 km/h. Od godziny 12:00 nastąpi powrót do standardowego trybu jazdy. Rada Krajowa ZZM zaapelowała do maszynistów w całym kraju, aby dzisiaj do południa zachowali szczególną ostrożność. W ramach działań na rzecz bezpieczeństwa pociągi przejeżdżają przez wszystkie przejazdy kolejowo-drogowe, niezależnie od ich kategorii, z prędkością nieprzekraczającą 20 km/h. Po godzinie 12:00 ruch kolejowy powraca do normalnych parametrów prędkościowych. Pierwotnie protest planowany był na całą dobę – do godziny 23:59. Decyzja o zakreśleniu ram akcji do godziny 11:59 została podjęta na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady Krajowej ZZM jako gest dobrej woli w trosce o pasażerów. Jest to odpowiedź na deklarację Ministra Infrastruktury Dariusza Klimczaka dotyczącą pilnego rozpoczęcia prac nad zmianami legislacyjnymi, rozwiązaniami technicznymi poprawiającymi bezpieczeństwo oraz niezwłocznego wszczęcia prac nad ustawą o czasie pracy maszynisty. Związek Zawodowy Maszynistów Kolejowych w Polsce traktuje zapowiedzi resortu jako pierwszy krok do rozwiązania wieloletnich, systemowych problemów. Zarówno ZZM, jak i Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych oczekują, że za dzisiejszymi deklaracjami idą konkretne decyzje i twarde rozwiązania prawne, które realnie podniosą poziom bezpieczeństwa na polskiej kolei.

09 września 2026

                   Propozycje usprawnienia funkcjonowania III filaru emerytalnego, pułapka rentowa i zasady ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne to tematyka pierwszego, powakacyjnego posiedzenia zespołu. Renata Górna, Wydział Polityki Społecznej OPZZ Grupa robocza ds. oszczędzania w IKE, IKZE, PPE i PPK została powołana w ramach zespołu w sierpniu 2025 r. Podczas bieżącego posiedzenia dokonano krótkiego podsumowania prac Grupy roboczej; pełny raport wraz z rekomendacjami dla Rady Dialogu Społecznego będzie gotowy do końca 2026r. Do tej pory sformułowano około 70 postulatów zmian prawnych dotyczących usprawnienia funkcjonowania III filaru zabezpieczenia społecznego, w szczególności jego uczestników.Dyskusja koncentrowała się także na analizie zjawiska zgłoszonego przez stronę społeczną dotyczącego kwestii optymalizacji ubezpieczeniowej poprzez wypłacanie pracownikom wynagrodzenia lub jego części za pomocą tzw. tokenów (ekwiwalent pieniądza). Ostatecznie uzgodniono, że zakres problemu jest znacznie szerszy, obejmuje wiele aspektów podatkowych i prawnych, stąd zespół podejmie większy kontekst prac w zakresie przeglądu przepisów szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i wypracuje nowelizację zmian przepisów rozporządzenia.Omówiono także inicjatywę zgłoszoną przez organizacje pozarządowe na rzecz likwidacji pułapki rentowej dla rencistów z niepełnosprawnościami. Pułapka rentowa to mechanizm, w którym osoba pobierająca rentę z tytułu niepełnosprawności traci świadczenie częściowo lub całkowicie, jeśli przekroczy określone progi zarobków – inicjatywa legislacyjna przewiduje deregulację przepisów w tym obszarze. Zmiany w tym zakresie wymagają wielu dodatkowych analiz, także finansowych stąd na tym etapie zespół nie podjął stanowiska na temat projektu. W posiedzeniu uczestniczyli przedstawiciele OPZZ: Renata Górna i Michał Polakowski, jako eksperci z Wydziału Polityki Społecznej OPZZ oraz Sławomir Łukasiewicz, członek zespołu.Stronę rządową reprezentował wiceminister Sebastian Gajewski (MRP i PS), a obradom przewodniczył Wojciech Nagel (BCC). (RG)

08 września 2026

7 września odbyła się inauguracja Rady Polityki Senioralnej przy Prezesie Rady Ministrów. W skład nowego gremium, które ma wspierać państwo w kształtowaniu skutecznej polityki senioralnej, z rekomendacji OPZZ powołany został Jerzy Wiśniewski, Przewodniczący Komisji Polityki Senioralnej OPZZ.  Akty powołania członkom Rady wręczyła Marzena Okła-Drewnowicz, Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej. Dokumenty zostały podpisane przez Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska. Tego samego dnia odbyło się pierwsze posiedzenie Rady. Jej członkowie wybrali Martę Podhorecką oraz Piotra Błędowskiego na zastępców Przewodniczącej. Omówiono również najważniejsze tematy, harmonogram prac oraz kwestie związane z powołaniem zespołów roboczych. Rada Polityki Senioralnej ma przygotowywać kierunki działań państwa w obszarze polityki senioralnej, odpowiadając na jedno z najważniejszych wyzwań społecznych – postępujące starzenie się społeczeństwa. W skład Rady weszli przedstawiciele świata nauki, samorządów, organizacji pozarządowych, pracodawców oraz związków zawodowych. Dzięki temu gremium ma łączyć różne perspektywy i doświadczenia związane z funkcjonowaniem osób starszych w społeczeństwie. Do zadań Rady będzie należało m.in. przygotowywanie opinii, stanowisk i rekomendacji dotyczących polityki senioralnej państwa. Rada będzie również wspierać rozwiązania chroniące godność osób starszych, zapewniające im równe traktowanie oraz możliwość pełnego uczestnictwa w życiu społecznym. Istotnym obszarem prac będzie także wskazywanie dobrych praktyk, wykorzystywanie wyników badań i analiz naukowych w kształtowaniu polityki senioralnej oraz rozwijanie współpracy międzypokoleniowej.