14 grudnia 2025

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych zostało zaproszone przez Prezesa Rady Ministrów do udziału w pracach Zespołu do spraw wsparcia zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw, który stanowi organ pomocniczy Prezesa Rady Ministrów. Norbert Kusiak, dyrektor Wydziału Polityki Gospodarczej  Zespół został powołany w celu kompleksowego wsparcia pocesów związanych z wdrażaniem zasad zrównoważonego rozwoju w gospodarce. Do jego głównych zadań należy m.in. analiza krajowych i międzynarodowych uwarunkowań rozwoju przedsiębiorstw, ocena regulacji unijnych i krajowych w obszarze ESG (środowisko, sprawy społeczne, ład korporacyjny), identyfikowanie barier i potrzeb przedsiębiorstw i pracowników oraz wypracowywanie rekomendacji dla administracji rządowej. W skład Zespołu wchodzi strona rządowa reprezentowana przez przedstawicieli różnych resortów i instytucji publicznych oraz partnerzy społeczni. Taki skład ma zapewnić międzyresortową koordynację działań i spójność podejmowanych rekomendacji. Pierwsze posiedzenie Zespołu odbyło się 12 grudnia 2025 r. w siedzibie Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Spotkanie miało charakter inauguracyjny. Podczas posiedzenia omówiono zadania i rolę Zespołu, dokonano przeglądu otoczenia regulacyjnego w obszarze zrównoważonego rozwoju oraz zidentyfikowano kluczowe wyzwania, z jakimi mierzą się przedsiębiorstwa i pracownicy. Istotną częścią dyskusji były kwestie uproszczeń regulacyjnych na poziomie Unii Europejskiej, bariery we wdrażaniu działań z zakresu zrównoważonego rozwoju oraz potencjalne obszary współpracy między administracją publiczną a interesariuszami. Dyskutowane również o stanie prac nad tzw. pakietem Omnibus I, obejmującym m.in. dyrektywy CSRD i CSDDD, oraz zaprezentowano wstępny plan prac Zespołu na 2026 r. Podczas posiedzenia OPZZ przedstawiło swoje oczekiwania w zakresie prac Zespołu. OPZZ podkreśliło konieczność realnego uwzględniania spraw społecznych w podejściu do ESG, a więc aspektów społecznych, w tym praw pracowniczych, jakości zatrudnienia, dialogu społecznego oraz wpływu transformacji klimatycznej na pracowników. OPZZ zwróciło uwagę, że zrównoważony rozwój przedsiębiorstw nie może ograniczać się wyłącznie do kwestii środowiskowych i finansowych, lecz musi obejmować także odpowiedzialność społeczną i poszanowanie praw człowieka. Zmiany regulacyjne nie mogą być analizowane w oderwaniu od społecznych oczekiwań wobec firm, dotyczących odpowiedzialności, przejrzystości oraz wpływu działalności gospodarczej na jakość miejsc pracy. OPZZ uważa, że bez realnego uwzględnienia głosu pracowników i związków zawodowych trudno rzetelnie ocenić, które postulaty pracodawców są rzeczywiście zasadne, a które mogłyby prowadzić do obniżenia standardów społecznych, pracowniczych i etycznych. Udział OPZZ w pracach Zespołu stanowi istotny element wzmacniania głosu strony pracowniczej w procesie kształtowania polityk publicznych związanych ze zrównoważonym rozwojem i ESG. OPZZ jest reprezentowane w pracach Zespołu przez Norberta Kusiaka, eksperta OPZZ. (nq)

11 grudnia 2025

Dnia 11 grudnia br. odbyło się plenarne posiedzenie Rady Dialogu Społecznego poświęcone omówieniu „Strategii Rozwoju Polski do 2035 roku”. Norbert Kusiak, sekretarz Prezydium Rady Dialogu Społecznego Przewodniczący OPZZ, Piotr Ostrowski, przedstawił obszerną opinię OPZZ dotyczącą projektu Strategii, która została przekazana stronie rządowej przed posiedzeniem (31 października br.). OPZZ zgłosiło szereg zastrzeżeń do rządowego dokumentu, wskazując na kluczowe braki i wyzwania, które mogą osłabić skuteczność końcowego dokumentu. Zdaniem OPZZ najważniejszym deficytem projektu Strategii jest brak nadania pracy centralnego miejsca w modelu rozwojowym kraju. W nowoczesnej polityce rozwojowej nie można abstrahować od kwestii zatrudnienia, wynagrodzeń, jakości miejsc pracy oraz roli instytucjonalnego dialogu społecznego w kształtowaniu ładu społeczno-gospodarczego. Projekt niemal całkowicie pomija problem niskiej jakości zatrudnienia, rosnących nierówności dochodowych oraz udziału wynagrodzeń w PKB. Praca jest fundamentem rozwoju gospodarczego i społecznego, powinna być chroniona tak samo jak kapitał czy inwestycje - podkreślił Piotr Ostrowski, przewodniczący OPZZ. OPZZ zwróciło uwagę na niski udział wynagrodzeń w PKB, który wynosi 47-49%, podczas gdy w wielu krajach UE sięga 55-60%. Zaalarmowało, że ograniczanie wzrostu płac w sektorze publicznym prowadzi do niedoborów specjalistów, obniżenia jakości usług publicznych oraz spadku realnych dochodów pracowników. OPZZ wskazało ponadto, że Strategia powinna zawierać mechanizmy ochrony wartości wynagrodzeń. Kolejnym problemem wskazanym przez OPZZ był brak spójnej polityki przemysłowej. Polska stoi przed wyzwaniami transformacji technologicznej, skracania łańcuchów dostaw i ochrony miejsc pracy - mówił przewodniczący OPZZ. Zaapelował o powołanie centralnej instytucji koordynującej politykę przemysłową. OPZZ skrytykowało również system podatkowy, w którym konieczne jest zwiększenie progresji podatkowej, podniesienie kwoty wolnej od podatku oraz ograniczenie obciążeń dla osób o niższych dochodach. OPZZ zaapelowało także o zwiększenie opodatkowania dużych majątków, rent kapitałowych i dziedziczenia. Na zakończenie przewodniczący OPZZ podkreślił znaczenie dialogu społecznego, który w projekcie Strategii został pominięty. Silne instytucje dialogu i partnerstwa są niezbędne, aby rozwój Polski był inkluzywny i sprawiedliwy społecznie. Partnerzy społeczni powinni być włączeni w kształtowanie, wdrażanie, monitoring i ewaluację Strategii - wskazał Piotr Ostrowski. OPZZ oczekuje formalnego włączenia Rady Dialogu Społecznego w ten proces, zapewnienia dostępu do informacji oraz realnego wpływu na decyzje. Przewodniczący OPZZ zaznaczył, że celem zgłoszonych uwag nie jest krytyka, lecz wzmocnienie Strategii. Powinna ona opierać się na dobrej pracy, godnych wynagrodzeniach, silnym przemyśle i stabilnych usługach publicznych. Tylko wtedy Polska będzie państwem silnym gospodarczo i społecznie – podsumował. (nq)

05 grudnia 2025

Dnia 2 grudnia 2025 r. odbyło się posiedzenie Zespołu problemowego Rady Dialogu Społecznego ds. polityki gospodarczej i rynku pracy, podczas którego podjęto próbę wypracowania stanowiska Zespołu w sprawie Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. oraz skutków projektowanego rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii w  sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Tematy te zostały rozpatrzone na wniosek OPZZ W trakcie dyskusji na temat Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. OPZZ zwróciło uwagę na brak w niej odniesień do dialogu społecznego oraz roli partnerów społecznych. Strategia w obecnym brzmieniu nie przewiduje systemowego udziału Rady Dialogu Społecznego ani Trójstronnych Zespołów Branżowych w procesie realizacji, monitorowania i ewaluacji celów rozwojowych państwa. Pominięcie roli instytucji dialogu społecznego w procesie wdrażania Strategii należy uznać za istotny błąd systemowy. Strona pracowników i strona pracodawców podjęły decyzję, że podejmą próbę wypracowania wspólnego stanowiska w tej sprawie. OPZZ zaproponowała także, aby kwestia Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. była przedmiotem obrad najbliższego plenarnego posiedzenia Rady Dialogu Społecznego. W odniesieniu do projektowanego rozporządzenia dotyczącego budynków OPZZ wskazało, że ograniczenia w stosowaniu systemów ociepleń opartych na styropianie mogą prowadzić do poważnych skutków społeczno-gospodarczych, w tym likwidacji miejsc pracy, ograniczenia konkurencyjności krajowych przedsiębiorstw oraz wzrostu kosztów termomodernizacji o 30–40%. Z uwagi na nieobecność przedstawicieli resortu nadzorującego prace nad projektem, OPZZ wniosło o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Zespół w celu kontynuacji dyskusji i wypracowania ostatecznego stanowiska. Punkt ten został wniesiony pod obrady na wniosek Federacji Związków Zawodowych Przemysłu Chemicznego, Szklarskiego i Ceramicznego w Polsce oraz Związku Zawodowego Budowlani. Podczas posiedzenia omówiono także sytuację sektora ciepłowniczego w województwie małopolskim oraz stanowiska WRDS, które ostatnio wpłynęły do Zespołu. OPZZ na posiedzeniu reprezentowali członkowie Zespołu: Dariusz Potyrała i Mirosław Grzybek oraz eksperci: Jakub Kus, Bogumił Połącarz, Kamil Kiejna i Norbert Kusiak (nq)

03 grudnia 2025

Środowisko pracy musi być przestrzenią, w której zapewnione jest pracownikom równe traktowanie. Takie zjawiska jak mobbing, dyskryminacja, molestowanie oraz inne formy naruszania godności pracowniczej muszą zostać wyeliminowane z zakładów pracy tak, aby były one bezpieczne dla pracowników. To na pracodawcach ciąży prawny obowiązek zadbania o przestrzeganie prawa w miejscu pracy. Związki zawodowe mają z kolei prawo do nadzoru nad warunkami pracy. Mamy prawo domagać się działań eliminujących wskazane wyżej zjawiska. Nasze organizacje związkowe mogą być też miejscem, w którym pracownicy w sposób bezpieczny uzyskają informacje i wsparcie w sytuacji naruszania ich praw i godności pracowniczej. Dlatego Zespół ds. równości, który pełni funkcję opiniodawczo-doradczą dla OPZZ, pracuje nad rekomendacjami dla Rady OPZZ, które mają wesprzeć nasze związki zawodowe w działaniach w obszarze równego traktowania i przeciwdziałania naruszaniu godności pracowniczej. Warto odnotować, że od 1991 r., w ponad 55 państwach na całym świecie realizowana jest przez Organizację Narodów Zjednoczonych kampania "Biała wstążka". Ma zwiększyć świadomość problemu przemocy i zwiększać presję na działania rządów przeciwdziałającym przestępstwom. Inicjatywa ONZ to "16 dni Akcji Przeciwko Przemocy ze Względu na Płeć". Rozpoczyna się w dniu 25 listopada Międzynarodowym Dniem Eliminacji Przemocy Wobec Kobiet natomiast kończy 10 grudnia dniem upamiętniającym Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka. Więcej o tej inicjatywie na stronie ONZ tutaj: https://www.un.org/en/observances/ending-violence-... (KP)

25 listopada 2025

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych otrzymało obszerną odpowiedź Ministerstwa Aktywów Państwowych na petycję złożoną w ramach Ogólnopolskiego Marszu Niezadowolenia        30 września 2025 roku. Resort przedstawił stanowisko w sprawach dotyczących górnictwa, energetyki oraz sytuacji Poczty Polskiej. Norbert Kusiak, dyrektor Wydziału Polityki Gospodarczej OPZZ Ministerstwo Aktywów Państwowych podkreśliło w odpowiedzi, że dialog społeczny jest priorytetem resortu, a rozmowy o przyszłości energetyki i górnictwa powinny odbywać się w ramach istniejących gremiów, m.in. Rady Dialogu Społecznego oraz trójstronnych zespołów branżowych. Podtrzymano, że wszystkie organizacje związkowe muszą mieć równy dostęp do informacji. Ministerstwo wskazało, że transformacja energetyczna wymaga współdziałania rządu, związków zawodowych oraz spółek energetycznych. Podkreślono konieczność uwzględnienia kosztów społecznych, kosztów energii oraz zachowania bezpieczeństwa socjalnego. MAP zapewniło, że w przypadku wygaszania jednostek energetycznych pracownicy będą mieli zagwarantowane wsparcie: od relokacji, przez szkolenia, po informacje o uprawnieniach emerytalnych czy urlopach energetycznych. W kwestii objęcia Lubelskiego Węgla „Bogdanka” S.A. Nowym Systemem Wsparcia, MAP przekazało informacje uzyskane z Ministerstwa Energii. Zgodniez nimi obecnie system obejmuje tylko spółki w pełni państwowe: PGG S.A, PKW S.A. i Węglokoks Kraj S.A. Zmiana możliwa jest jedynie po aktualizacji wniosku notyfikacyjnego do Komisji Europejskiej, który obecnie jest w trakcie procedowania. Jednocześnie rząd nie wyklucza możliwości objęcia Bogdanki wsparciem w przyszłości. Odnosząc się do kwestii Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. MAP wskazało, że aktualnie nowo powstałe Ministerstwo Energii jest odpowiedzialne za przygotowanie nowego dokumentu Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu w perspektywie do 2040 r. Polska jest spóźniona w sprawie KPEiK-u, jednak obecne Ministerstwo Energii planuje zakończenie prac nad KPEiK w okresie najbliższych kilku tygodni. W odpowiedzi na postulaty płacowe i organizacyjne pracowników Poczty Polskiej MAP wskazało, że kwestie te należą do kompetencji Zarządu Spółki. Jednocześnie przypomniano, że wieloletnie zaniedbania doprowadziły PP S.A. do trudnej sytuacji finansowej. Resort aktywów państwowych podkreślił jednak, że w ostatnich latach wdrożono szereg działań ograniczających straty operatora, m.in. wprowadzono zmiany w finansowaniu usług powszechnych oraz uzyskano notyfikację pomocy publicznej przez Komisję Europejską. Wymieniono również wypłatę rekompensaty, zwiększenie limitów finansowania Poczty w latach 2026-2027 oraz możliwość refundacji kosztów związanych z usługami elektronicznymi. MAP zapewniło, że będzie kontynuować działania na rzecz poprawy warunków świadczenia usług powszechnych przez Pocztę Polską. Z odpowiedzią MAP na petycję OPZZ można zapoznać się TUTAJ (nq)

24 listopada 2025

W piątek 21 listopada br. Sejm dokonał ważnego dla pracowników kroku w kierunku zwiększenia kontroli nad finansami publicznymi. Została powołana siedmioosobowa Rada Fiskalna. Z przyjemnością informujemy, że kandydat wskazany przez stronę pracowników Rady Dialogu Społecznego, dr Marcin Wroński, uzyskał mandat i został członkiem w nowo powołanej Rady Fiskalnej. Norbert Kusiak, dyrektor Wydziału Polityki Gospodarczej Rada Fiskalna to niezależny organ, którego głównym zadaniem jest monitorowanie działań rządu w zakresie przygotowywania ustaw budżetowych oraz dokumentów przekazywanych do Unii Europejskiej w kontekście polityki fiskalnej. Polska do tej pory była jedynym krajem UE, który nie posiadał takiego ciała, a jego powołanie oznacza krok w stronę większej transparentności i odpowiedzialności finansowej państwa. Do kompetencji Rady będzie należało m.in. analizowanie projektów budżetu państwa pod kątem ich wpływu na sytuację społeczną i prawa pracowników, ocenianie konsekwencji planowanych wydatków i przychodów oraz przedstawianie opinii i rekomendacji dla rządu. W praktyce oznacza to, że każda propozycja budżetowa będzie mogła zostać sprawdzona pod kątem zgodności z interesem pracowników i stabilnością systemu finansów publicznych. Członkowie Rady zostali wskazani przez różne podmioty, Prezydenta RP, ministra finansów, prezesa Najwyższej Izby Kontroli, rektorów uczelni, stronę pracowników i pracodawców Rady Dialogu Społecznego oraz samorządy. Sejm wybiera spośród nich po jednej osobie do pełnienia funkcji w Radzie, a przewodniczącego wskazuje minister finansów. Pierwszym szefem Rady został Sławomir Dudek. W skład siedmioosobowej Rady weszli także: Barbara Brodowska-Mączka (kandydatka Prezydenta RP), Michał Bitner (reprezentant strony samorządowej w Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego), Wojciech Niemyski (kandydat prezesa NIK), Jacek Tomkiewicz (przedstawiciel strony pracodawców w RDS) oraz Andrzej Torój (kandydat Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich). Zgłoszony przez stronę pracowników RDS Marcin Wroński jest doktorem nauk społecznych w dyscyplinie ekonomia i finanse oraz wykładowcą na Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Jest uznanym ekspertem w zakresie nierówności ekonomicznych, historii ekonomicznej oraz polityki gospodarczej, który łączy solidne podstawy badawcze z praktyczną znajomością finansów publicznych. Rada Fiskalna rozpocznie działalność z początkiem 2026 roku, a jej obecność w procesie budżetowym pozwoli uwzględnić zarówno aspekty ekonomiczne, jak i społeczne, co jest szczególnie istotne z punktu widzenia interesów pracowników i organizacji związkowych. (nq)

24 listopada 2025

Minister Infrastruktury odpowiedział na wniosek wiceprzewodniczącej OPZZ, Barbary Popielarz w sprawie utrzymania zakładów regionalnych PKP PLK S.A., w którym potwierdził decyzję zarządu spółki o wstrzymaniu decyzji o integracji spółki. Pisaliśmy o tym tutaj: link i tutaj: link Przypomnijmy, we wrześniu 2025 r. Zarząd PLK S.A. skierował do konsultacji społecznych projekt zmian w funkcjonowaniu Zakładów Linii Kolejowych PLK S.A, polegający na integracji wybranych jednostek w celu utworzenia docelowej struktury 17 Zakładów od 1 stycznia 2026 r. Spotkało się to ze sprzeciwem pracowników tych jednostek i mieszkańców regionów, w których one obecnie działają. Spółka otrzymała wiele uwag i komentarzy dotyczących zakresu i sposobu wdrożenia integracji ze strony związków zawodowych, samorządów lokalnych i parlamentarzystów. Biorąc pod uwagę dodatkowe analizy przeprowadzone w wyniku wniosków z konsultacji społecznych, Zarząd PLK S.A. podjął decyzję o wstrzymaniu integracji Zakładów w trybie przedstawionym do konsultacji społecznych. Fakt wstrzymania integracji Zakładów w trybie przedstawionym do konsultacji społecznych nie oznacza jednak, że zmiany organizacyjne w PLK S.A. nie będą zachodzić w przyszłości. Minister Infrastruktury wskazał, że zmiany związane będą m.in. z dokształcaniem kadry menedżerskiej, w pierwszej kolejności związanej z 23 Zakładami, jak również z lepszym wykorzystaniem zakupionego oraz nabywanego w przyszłości sprzętu, ponieważ Spółka przechodzi z rozwiniętego modelu inwestycyjnego na model utrzymania infrastruktury kolejowej. Jak wskazało Ministerstwo, środki finansowe przeznaczone na inwestycje związane z infrastrukturą kolejową muszą być efektywnie wykorzystywane, aby parametry infrastruktury takie jak: prędkość techniczna, liczba ograniczeń prędkości oraz punktualność pociągów nie spadały, przy najwyższej liczbie kursujących pociągów pasażerskich. Stąd też priorytetem będzie stopniowa poprawa najwyższych historycznie wartości parametrów infrastruktury, z którymi mamy dzisiaj do czynienia w PKP PLK S.A. (oprac. KP)

18 listopada 2025

27 września br. związkowcy z wszystkich branż OPZZ protestowali na ulicach Warszawy przeciwko antypracowniczej polityce rządu. Pierwsze ministerstwa: Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego odpowiedziały na postulaty OPZZ przedstawione rządowi w petycji po Ogólnopolskim Marszu Niezadowolenia. Z petycją OPZZ można zapoznać się tutaj. Ministerstwo Klimatu i Środowiska odniosło się przede wszystkim do problematyki gospodarki leśnej i drzewnej, którą poruszyliśmy w petycji OPZZ, czyli prowadzenia polityki drzewnej zapewniającej stabilny dostęp do surowca oraz przywrócenia dialogu społecznego na poziomie trójstronnym w gospodarce leśnej. Ministerstwo przedstawiło informacje na temat prowadzenia trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, obejmującej m.in. pozyskiwanie drewna w ramach działań określonych w planach urządzenia lasu a także szczegółowe informacje dotyczące pozyskania i sprzedaży drewna. Wskazano na funkcjonowanie systemu sprzedaży drewna oraz współpracę przedstawicieli Lasów Państwowych, Ministerstwa Finansów oraz Krajowej Administracji Skarbowej, która ma na celu monitorowanie eksportu drewna. Ponadto, Ministerstwo wznowiło prace nad Narodowym Programem Leśnym – w tym m.in. celu powołano Zespół do spraw rozwoju leśnictwa. Jego zadaniem jest przygotowanie rekomendacji dotyczących kierunków rozwoju sektora leśnego.Niezależnie od tego w odpowiedzi dla OPZZ wskazano na działania mające na celu budowanie pozytywnego wizerunku zawodu leśnika w społeczeństwie. Jeśli chodzi o kwestię dialogu trójstronnego Ministerstw wskazało na organizację Ogólnopolskiej Narady o Lasach i powołanie Rady do spraw Przemysłu Drzewnego i Meblarskiego. Zatem nie mamy deklaracji w sprawie przywrócenia branżowego dialogu trójstronnego, w którym będą uczestniczyć przedstawiciele pracowników – związki zawodowe. Z pełną treścią odpowiedzi MKiŚ można zapoznać się tutaj. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego odniosło się z kolei do sytuacji finansowej instytucji kultury i ich pracowników. OPZZ wnioskował bowiem o poprawę warunków płacowych pracowników sektora kultury, konieczny jest tam silny wzrost płac. Ministerstwo podkreśliło, że poprawy sytuacji finansowej instytucji kultury i ich pracowników jest aktualnie jednym z głównych jego priorytetów. Rozwiązania w tym zakresie mają być jednym z elementów propozycji zmian ujętym w projekcie nowelizacji ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Ministerstwo wskazało, że będzie dążyło do poprawy sytuacji finansowej pracowników w państwowych i samorządowych instytucjach kultury, niemniej w tej sprawie należy wziąć pod uwagę m.in. konieczność zabezpieczenia odpowiednich środków finansowych, przede wszystkim w budżetach poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. Należy tez uwzględnić decyzje podejmowane przy tworzeniu ustawy budżetowej na kolejny rok dotyczące wskaźnika wynagrodzeń w sferze budżetowej. Z pełną treścią odpowiedzi MKiDzN można zapoznać się tutaj. (oprac. KP)

06 listopada 2025

10 listopada obchodzimy jest Dzień Równych Płac, którego celem jest zwrócenie uwagi na nierówności w wynagrodzeniach między kobietami a mężczyznami. Wydarzenia promujące równość organizuje zarówno Unia Europejska jak i Organizacja Narodów Zjednoczonych. Różne wynagrodzenie kobiet i mężczyzn za tą samą pracę to dyskryminacja ze względu na płeć. W maju br. mediana wynagrodzeń wynosiła wg GUS ogółem 7082 zł jednak przypadku mężczyzn wyniosła 7.299,68 zł (103,1 proc. wartości ogółem), natomiast wśród kobiet - 6.897,36 zł (97,4 proc. wartości ogółem). Zatem mediana różnica płacowa między płciami wynosiła 5,7 proc.Ostatnie dane roczne pochodzą z 2023 r. i wskazują, że luka płacowa między kobietami a mężczyznami w Polsce wynosiła 7,8 proc., co oznacza, że kobiety zarabiały średnio mniej za godzinę pracy niż mężczyźni. To dano ogólne, przykładowo największa luka płacowa występowała w branży finansowej i ubezpieczeniowej (27,6 proc.) oraz w informacji i komunikacji (24,8 proc.). Im wyższe wynagrodzenie, tym wyższa luka płacowa między płciami. Jeśli skorygujemy lukę płacową o takie elementy jak np. wykształcenie jest ona tym bardziej niekorzystna dla kobiet. Zlikwidowanie luki płacowej między kobietami a mężczyznami to nie tylko kwestia sprawiedliwości - to przestrzeganie w praktyce praw człowieka i budowanie fundamentu sprawiedliwości społecznej i gospodarczej. Brak świadomości różnic płacowych i negatywnych konsekwencji tego zjawiska jest duża. Brak jawności płac na określonych stanowiskach powoduje niewiedzę o dyskryminacji, co utrudnia zrozumienie negatywnych konsekwencji społecznych i ekonomicznych tego zjawiska a także działania egzekwujące równość. Należy zacząć zatem od podstaw: budowania świadomości samego problemu nierówności, biznesowych korzyści płynących z różnorodności oraz przekazania pracownikom i pracodawcom praktycznych informacji o sposobach redukcji nierówności płacowych osób wykonujących tą samą pracę. Kwestia równości w miejscu pracy to nie tylko zapewnienie równości płac, ale także tworzenie środowiska dla równego traktowania pracowników, zapewniającego im równych szans rozwoju i dostępu do kluczowych szkoleń. W Polsce mamy silne, konstytucyjne i ustawowe przepisy dotyczące równego traktowania. Niestety nie są one przestrzegane i skutecznie egzekwowane. Rządy muszą również realizować Cel Zrównoważonego Rozwoju Agendy ONZ 2030 nr 8.5 dotyczący „pełnego zatrudnienia i godnej pracy za równe wynagrodzenie”. Deklaracja Ministerialna Forum Politycznego Wysokiego Szczebla Agendy ONZ z 2025 roku zawiera wyraźne zobowiązania dotyczące równego wynagrodzenia. W Deklaracji po raz pierwszy ministrowie pracy i zatrudnienia grupy G20 zobowiązali się do stopniowego zmniejszania luki płacowej między kobietami a mężczyznami, planując redukcję o 15% do 2035 roku, z punktem środkowym przeglądu i możliwym wzrostem do 35% do 2035 roku, a także zachęcili członków do przystąpienia do Międzynarodowej Koalicji na rzecz Równego Wynagrodzenia (EPIC). Te słowa muszą zostać przekute przez rządy państw w konkretne działania. UE przyjęła 10 maja 2023 r. dyrektywę w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania. Mamy czas do połowy następnego roku implementować jej przepisy do krajowego porządku prawnego. Ministerstwo Rodziny i Pracy i Polityki Społecznej zadeklarowało przedstawienie projektu w tej sprawie do końca tego roku. Od tego jak bardzo przepisy będą uwzględniać krajową strukturę przedsiębiorstw – z dominującą rolą mikro i małych firm oraz praktyki na rynku pracy będzie zależeć ich skuteczność w zwiększeniu przejrzystości wynagrodzeń a przez to ograniczeniu nierówności płacowych. Związki zawodowe już teraz mogą działać w celu zmniejszenia luki płacowej poprzez uzyskiwanie informacji o strukturze płacowej w przedsiębiorstwie oraz uwzględniając je w dialogu z pracodawcą, w tym w negocjacjach płacowych. Mogą stać się także ambasadorami tematu równego traktowania przekazując wiedzę dotyczącą zasady równa płaca za tą samą pracę. Aby lepiej przygotować się do stosowania dyrektywy w praktyce OPZZ realizuje wraz ze związkami zawodowymi z państw UE projekt dofinansowany ze środków unijnych pn. Mind the gap. Projekt nie tylko pozwolił na wymianę doświadczeń i przygotowanie działań służących implementacji dyrektywy. Umożliwił także przygotowanie podręcznika dla członków związków zawodowych, który przybliża kwestie związane z luką płacową. Podręcznik jest do pobrania tutaj Mini poradnik – Mind the Gap. Informacje dotyczące projektu można zobaczyć tu: Mind the Gap. “Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only, and do not necessarily reflect those of the European Union or European Commission. Neither the European Union nor the granting authority can be held responsible for them.” (KP)

02 listopada 2025

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych przedstawiło opinię na temat projektu Strategii Rozwoju Polski do 2035 roku. OPZZ podkreśliło, że rządowy dokument, choć trafnie diagnozuje wiele wyzwań społeczno-gospodarczych, nie daje gwarancji ich skutecznej realizacji. Norbert Kusiak, dyrektor Wydziału Polityki Gospodarczej Według OPZZ, głównym mankamentem projektu Strategii jest pominięcie pracy i wynagrodzeń jako centralnych elementów rozwoju kraju. Rząd nie określił w niej konkretnych instrumentów prawnych i finansowych, które pozwoliłyby na poprawę jakości miejsc pracy ani zwiększenie udziału płac w PKB, który w Polsce od lat pozostaje poniżej średniej unijnej. Praca nie może być postrzegana wyłącznie jako koszt, lecz powinna być uznana za inwestycję. Strategia rozwoju, która nie ustanawia godnej pracy centralnym elementem polityki państwa, nie będzie w stanie osiągnąć swoich celów. OPZZ skrytykowało również brak skutecznych mechanizmów negocjacji płacowych i polityki płacowej w sektorze publicznym i prywatnym. Wskazało także, że niedofinansowanie ochrony zdrowia, edukacji czy administracji publicznej prowadzi do spadku jakości usług i frustracji społecznej. OPZZ zaproponowało wprowadzenie stałego mechanizmu corocznych negocjacji płacowych, powiązanych z dynamiką PKB, a także systemowej reformy wynagrodzeń w sektorze publicznym. Zdaniem OPZZ, również polityka przemysłowa i transformacja energetyczna wymagają większej uwagi. Strategia nie definiuje jasno sektorów strategicznych ani nie zapewnia spójnych instrumentów wsparcia dla krajowego przemysłu. W kontekście transformacji energetycznej brakuje natomiast planów sprawiedliwej transformacji, chroniących miejsca pracy w górnictwie, hutnictwie czy energetyce konwencjonalnej, a także mechanizmów udziału lokalnych społeczności w procesie zmian. Krytyka OPZZ dotyczy także system podatkowego, polityki mieszkaniowej i transportowej. OPZZ wskazało, że obecny system podatkowy faworyzuje kapitał kosztem pracy i nie sprzyja redystrybucji dochodów. W polityce mieszkaniowej, choć Strategia diagnozuje problem niedoboru mieszkań, brakuje rozwiązań ograniczających spekulację i wspierających dostęp do mieszkań socjalnych, komunalnych czy wynajmu dla średnio- i niskodochodowych gospodarstw. W zakresie transportu OPZZ podniosło konieczność ograniczenia wykluczenia transportowego. W ocenie OPZZ, skuteczna Strategia musi powstawać w ramach dialogu społecznego. Konsensus między rządem, pracownikami i pracodawcami jest niezbędny do osiągnięcia długoterminowych celów państwa. Strategia powinna być traktowana nie tylko jako plan zwiększania konkurencyjności gospodarki, ale przede wszystkim jako kontrakt społeczny, w którym państwo realnie realizuje zasadę społecznej gospodarki rynkowej. OPZZ postuluje, aby Strategia wyznaczała jasne wskaźniki dotyczące płac, zatrudnienia i dialogu społecznego, powiązała inwestycje z tworzeniem wysokiej jakości miejsc pracy, a także zapewniła opracowanie polityki przemysłowej, zapewniającej rozwój gospodarki. OPZZ podkreśliło, że bez tych elementów Strategia ryzykuje powtórzenie błędów wcześniejszych dokumentów, pozostając jedynie deklaracją zamiast skutecznym narzędziem rozwoju społeczno-gospodarczego. (nq)